'Samenwerken met robots stelt juist andere eisen aan concentratie, autonomie en vaardigheden', zegt Nicolas Hunsinger, Head of ESG bij Exotec. 'De vraag is daarom niet alleen wat robots kunnen overnemen, maar ook wat automatisering met het werk van mensen doet.' Met die insteek liet zijn bedrijf onafhankelijk onderzoek uitvoeren door onderzoeks- en adviesbureau Action Spinoza naar de sociale impact van warehouseautomatisering. 'Daaruit blijkt dat de techniek maar een deel van het verhaal is', aldus Hunsinger. 'Minstens zo belangrijk zijn de manier waarop het werk wordt ingericht en in hoeverre medewerkers bij de transformatie worden betrokken.'
Samenwerken met robots stelt juist andere eisen aan concentratie, autonomie en vaardigheden”
Op de werkvloer gaat het volgens hem meestal niet om humanoïde robots die medewerkers vervangen, maar om technologie die specifieke taken overneemt. 'Onze Skypods bewegen als autonome mobiele robots in 3D tussen de rekken en brengen producten naar de medewerkers toe.' In het ESG-rapport van het bedrijf staat dan ook dat het succes van zulke automatisering niet alleen afhangt van de technologie. De inrichting van het werk en de omgeving, en de betrokkenheid van medewerkers bij de verandering, wegen minstens zo zwaar.
Niet alleen minder fysiek werk
Die samenwerking is in de praktijk heel concreet. 'In een goods-to-person-systeem brengen robots producten vanuit de stellingen naar een werkstation', legt Hunsinger uit. 'Operators hoeven daardoor minder te lopen, te zoeken en te tillen. Bij ons Skypod-systeem zijn de werkstations bovendien verstelbaar en ergonomisch ontworpen.'
Fysiek lichter werk is niet automatisch minder belastend”
Toch maakt fysiek lichter werk de werkzaamheden niet automatisch minder belastend, zo laat het onderzoek van Action Spinoza zien. 'Automatisering kan de fysieke belasting verminderen en de veiligheid verbeteren, maar tegelijk nieuwe mentale druk veroorzaken', zegt Laeticia Latil van Action Spinoza. 'Medewerkers moeten bijvoorbeeld langere tijd geconcentreerd blijven of in een vast werkritme werken. Daardoor ervaren ze soms minder autonomie. En als het werkproces niet goed is ingericht, kan dat leiden tot mentale vermoeidheid, monotonie of sociale isolatie.'
Werkdruk, autonomie en verveling
Die spanning komt ook naar voren in Nederlands onderzoek. De onafhankelijke onderzoeksorganisatie TNO onderzocht in een experimentele warehouseomgeving 352 orderpickers die samenwerkten met een automatisch geleid voertuig (AGV). Daarbij keek TNO onder meer naar werkdruk, autonomie, verveling en prestaties. Ook dat onderzoek onderstreept dat bij automatisering niet alleen de technologie zelf telt, maar ook de manier waarop het werk eromheen wordt ingericht.
Betrek operators vanaf het begin, dan dragen hun kennis en ervaring bij aan de oplossing ”
Hoe je automatisering invoert, is volgens Hunsinger dan ook minstens zo belangrijk als wat een systeem technisch kan. 'Operators weten waar de piekmomenten zitten, welke uitzonderingen regelmatig voorkomen en wat er nodig is als een proces anders loopt dan gepland. Die kennis is onmisbaar bij het ontwerp en de invoering van een geautomatiseerd proces.' Als engineers en management een systeem bedenken en medewerkers het vervolgens alleen nog hoeven te 'adopteren', ontstaat volgens hem al snel weerstand. 'Betrek operators vanaf het begin, dan dragen hun kennis en ervaring bij aan de oplossing. Dat vergroot de acceptatie én zorgt ervoor dat het systeem beter aansluit op de dagelijkse praktijk.'
Geen bedreiging, maar verbetering
Ook de manier waarop organisaties over automatisering praten, speelt een belangrijke rol. Volgens de ESG-verantwoordelijke is het een misvatting dat automatisering vooral draait om lagere kosten of minder personeel. 'Als dat het vertrekpunt is, is de kans groot dat medewerkers automatisering vooral als bedreiging ervaren.' Daarom pleit hij ervoor eerst te kijken naar veiligheid, ergonomie en de ontwikkeling van medewerkers, en pas daarna naar prestaties en schaalbaarheid.
Automatisering verandert bovendien wat medewerkers moeten kunnen. Sommige fysieke taken verdwijnen of nemen af, terwijl het belangrijker wordt om systemen te begrijpen, afwijkingen te herkennen en te weten hoe je handelt als er ergens in het proces iets misgaat. 'Sommige functies rond mens-robotsamenwerking bestaan nu nog nauwelijks', zegt Latil. 'Tegelijkertijd willen operators juist meer leren over de machines waarmee ze werken. Training en ontwikkeling moeten daarom vanaf het begin onderdeel zijn van een automatiseringstraject, en niet pas na de implementatie aandacht krijgen.'
Van technologievraag naar organisatievraag
De discussie over warehouseautomatisering gaat daarmee steeds minder alleen over wat technisch mogelijk is. 'Een technisch goed werkend systeem is niet genoeg', stelt Hunsinger. 'De manier waarop mensen met de technologie werken, wordt minstens zo belangrijk. De inrichting van het werk, de communicatie met medewerkers en de ontwikkeling van nieuwe vaardigheden zijn doorslaggevend.'
Nu er robots zijn, hoeven mensen niet langer als robots te werken”
Dat vraagt ook om een andere kijk op de rol van mensen. Jarenlang lag bij werk in warehouses en fabrieken de nadruk op voorspelbaarheid, snelheid en herhaling. Precies die werkzaamheden nemen robots steeds beter over. Door repetitieve taken te automatiseren, kunnen medewerkers zich richten op werk waarin inzicht, ervaring en probleemoplossend vermogen nodig zijn. Of, zoals Hunsinger het in het ESG-rapport samenvat: 'Nu er robots zijn, hoeven mensen niet langer als robots te werken.'
Dit artikel is gesponsord door Exotec.
