blog

Verdozing-advies: ‘College van Rijksadviseurs slaat teveel planken mis’

Warehousing 876

Het verdozingsrapport van het College van Rijksadviseurs (CRa) over de impact van logistiek vastgoed op de ruimtelijke inrichting van ons land ‘(X)XL-verdozing’ ontlokt veel reacties. Ook René Buck en Kees Verweij van Buck Consultants International mengen zich in de discussie rondom de verdozing van Nederland en beide stellen in een kritische reactie dat het advies van het CRa ‘een valse start is van een urgente discussie’.

Verdozing-advies: ‘College van Rijksadviseurs slaat teveel planken mis’
Kees Verweij (links) en René Buck van Buck Consultants International.

Op het eerste oog sluit het advies van het College van Rijksadviseurs (CRa) daarop aan. Maar het rapport slaat mijns inziens teveel planken mis om een afgewogen basis te vormen voor betere planning van (logistieke) bedrijventerreinen. Waarom?:

  • Het rapport concentreert zich op grote distributiecentra (XL > 20.000 m2 ; XXL > 50.000 m2). Dat zijn in de ogen van het College enorme, raamloze dozen, die intimiderend zijn, het landschap verstieren en het vestigingsklimaat in gevaar brengen. De onderbouwing van de conclusies in het rapport is echter mager en onevenwichtig;
  • geen uitgewerkte kosten-batenanalyse;
  • beperkte verantwoording;
  • vrijwel geen onderbouwende vakliteratuur (met de als bijlage opgenomen gedegen economische analyse is vrijwel niets gedaan);
  • onjuiste redeneringen. Voorbeeld: zonder grote dozen heeft Nederland levendige binnensteden, alsof internetbestellingen van Nederlanders afhangen van de omvang van distributiecentra.

Geen afgewogen advies

De Rijksadviseurs zijn bezorgd en vragen aandacht voor de negatieve aspecten van wat zij ‘verdozing’ noemen. Maar ze zijn ook zo bevooroordeeld aan hun werk begonnen, dat het advies precies overeenkomt met de interviews, die werden gegeven toen ze begonnen met hun advieswerk (‘Wij van WC-eend adviseren WC-eend’). Van een afgewogen, onderbouwd advies is dan ook helaas geen sprake.

‘College verengt discussie onnodig’

Zorgvuldige ruimtelijke planning wordt in onze ogen de komende jaren steeds belangrijker met alle ruimteclaims vanuit wonen, werken, natuur, recreatie, energietransitie, et cetera. Door de aandacht alleen op logistieke terreinen te richten verengt dit adviesorgaan voor de overheid de discussie onnodig: de vraag is immers of de heren in dit college staan te juichen wanneer die distributiecentra, maakindustrie of bouwmarkten zouden zijn? Waarschijnlijk niet.

‘Kavels op bestaande terreinen zijn te klein’

Het College komt met zeven adviezen die zodanig onuitgewerkt en vaag zijn dat het een gedegen ruimtelijke discussie op basis van argumenten niet erg helpt. Zo wordt gepleit voor een verbod op nieuwe greenfield locaties voor grootschalige logistiek: nieuwe grote logistieke centra moeten voortaan uitsluitend op bestaande terreinen. Probleem is echter dat die kavels vaak te klein zijn of er moeten meerdere bedrijven tegelijkertijd vertrekken of opgekocht worden. Een voorzet hoe dan de voorspelde 7,5 – 9 miljoen vierkante meter in de komende drie jaren in te passen op bedrijventerreinen ontbreekt; een analyse waarom herstructurering van bedrijventerreinen in Nederland sowieso al moeizaam verloopt, ontbreekt eveneens.

Clustering vindt al plaats

Een duidelijk advies van het College is ruimtelijke clustering. Dat vindt feitelijk al plaats, want waar het College terecht vindt dat niet elke snelwegafslag een logistiek bedrijventerrein hoeft te krijgen, zijn er in de praktijk al duidelijke logistieke hotspots en concentratiepunten, zoals in de provincie Gelderland. Clustering moet in de ogen van de Rijksadviseurs op een beperkt aantal multimodale knooppunten. Aantal, omvang en locaties van deze clusters zijn in het advies echter totaal niet te vinden.
Over het dilemma dat clustering de op deze locaties al bestaande spanningen op de logistieke arbeidsmarkt versterkt, geen woord in het rapport. Bovendien zorgt vergaande clustering voor grotere woon-werkafstanden van het personeel dat werkt in deze distributiecentra, met negatieve milieu- en bereikbaarheidseffecten van dien.

‘Alle dc’s in Nederland zijn legaal’

Het advies pleit voor meer integrale planning en meer regie. Maar dat is wat provincies vandaag de dag (ook wettelijk verplicht) al doen. Maar blijkbaar bevalt het resultaat van de twaalf democratisch gekozen en besluitvormende Provinciale Staten het College van Rijksadviseurs niet. Alle bedrijventerreinen zijn in Nederland legaal; er is ook geen enkel groot distributiecentrum dat illegaal gevestigd is.
Alleen een pleidooi houden voor meer integrale planning en meer regie door Rijk en provincies blijft daarmee een ‘leeg’ advies, want van concretisering is geen sprake. Dat geldt eveneens voor de financiële kant: voorstellen voor het opkopen van grote solitaire distributiecentra en het faciliteren van ruimtelijke clustering zijn van geen enkele budgetindicatie voorzien.

‘Valse start urgente discussie’

Met haar rapport heeft het CRA het vraagstuk van de ‘verdozing van het landschap’ geagendeerd en heeft de discussie over de ruimtelijke inrichting van ons land verder op de kaart gezet. Verdere clustering op multimodale punten en zorgvuldige inpassing in het landschap zijn terechte uitgangspunten. Maar de matige onderbouwing en de niet uitgewerkte adviezen zijn ons inziens een valse start van een urgente discussie.

Begin publiek debat over ‘verdozing’

Buck Consultants International daagt het College van Rijksadviseurs uit voor een publiek debat(ten) over dit onderwerp. Niet alleen om dit rapport als zodanig te bediscussiëren, maar vooral ook om met alle stakeholders concrete handvaten en richtlijnen op te stellen én uit te werken, met het oog op een afgewogen en integrale aanpak van de ruimtelijke inrichting in regio’s.

René Buck is directeur van Buck Consultants International, een ruimtelijk-economisch, logistiek en vastgoed adviesbureau, dat werkt voor overheden, bedrijven en vastgoedontwikkelaars en -investeerders. Kees Verweij is eveneens werkzaam voor Buck als partner. Verweij heeft ruime ervaring in de onderzoeks- en adviesbranche, met een focus op de sectoren transport & logistiek. Ook is hij nauw betrokken bij de jaarlijkse Top 100 Logistiek Dienstverleners van Logistiek.nl. 

Lees ook: “‘Dozen’ worden in dit advies te veel gegeneraliseerd” (video’s)

Reageer op dit artikel