blog

Do’s en dont’s van effectief dashboard

Warehousing

Do’s en dont’s van effectief dashboard

Dashboards zijn de afgelopen jaren immens populair geworden als een tool om belangrijke bedrijfsinformatie samen te vatten, te visualiseren en intern te communiceren. Hoewel dashboards in potentie krachtig zijn, wordt dit potentieel maar zelden gerealiseerd, zegt Vincent Weinschenk. ‘De meeste dashboards zijn trashboards’.

De meest geavanceerde software zal dit probleem echt niet voor je oplossen indien een effectief visueel ontwerp ontbreekt. In deze bijdrage laten we zien wat de belangrijkste do’s en dont’s zijn om invulling te geven aan het doel van dashboards. Namelijk het weergeven van belangrijke informatie in een kleine ruimte op een directe en heldere wijze.

Meeste dashboards zijn trashboards

Wanneer je googled op ‘dashboards’ vind je de onder andere de volgende afbeeldingen. Wat opvalt, is dat het een ratje toe is aan kleuren, ontwerpen, grafieken, meters. Wat opvalt is dat ook de grote jongens zich hieraan bezondigen.

In afbeelding 2 hebben we lukraak dashboards geselecteerd door op Google opnieuw ‘Dashboard’ in te voeren en de naam van het softwarehuis. Zo zien we onder andere terug; Business Objects, Cognos, Oracle en Qlikview. We zijn dan ook van mening dat het hier niet om dashboards gaat maar om trashboards.

 

 

 

Afbeelding 1: Dashboards in alle soorten en maten (bron: Google, zoek op Dashboard)

 

 



Afbeelding 2: Dashboards van de ‘Big Boys’ (bron: Google, zoek op Dashboard + Naam softwarehuis)



Dashboards gaan primair om communicatie

Als reeds gememoreerd, dashboards kunnen zorgen voor een uniek en krachtig middel om informatie te presenteren, echter maar zelden wordt hun potentieel benut. De meeste dashboards zijn niet in staat om op een efficiënte en effectieve wijze te communiceren. Dit komt niet door ontoereikende technologie (althans niet in de eerste plaats), maar eenvoudigweg door slecht ontworpen implementaties.

Helaas hebben de meeste software-bedrijven die dashboards en software aanbieden weinig gedaan om het effectieve gebruik ervan aan te moedigen. Ze richten hun marketing met name op ‘flash and dazzle’, die de kracht van duidelijke communicatie echter ondermijnen. Een effectief dashboard is niet het product van meters of van verkeerslichten, maar van doelgerichtheid en eenvoud. Het gaat in de eerste plaats om communicatie.

Dashboards tonen verkeerde grafieken

“Een dashboard is een visuele weergave van de meest belangrijke informatie, vereist om tegemoet te komen aan één of meerdere doelstellingen, geconsolideerd en geordend op een enkel scherm opdat de informatie kan worden bekeken in één blik.”

 

Dit is de definitie volgens Stephen Few, alom gezien als dé goeroe als het gaat om dashboards.

In het navolgende gaan we in op veel voorkomende fouten die we keer op keer zien terugkomen bij dashboards. In de voorgaande afbeeldingen werd duidelijk dat de huidige dashboards een ratjetoe zijn. We noemden ze niet voor niets trashboards. Ook de term flashboards zou hier niet misstaan.

 

Ons doel is om in deze bijdrage aan te geven hoe op een effectievere wijze invulling kan worden gegeven aan uw dashboard. In het verdere verloop geven we aan hoe veel gemaakte fouten kunnen worden voorkomen. We beperken ons hierbij tot het gebruik van grafieken, omdat grafieken de belangrijkste elementen zijn binnen dashboards. Verder verwijzen we u graag naar Stephen Few en de door hem geschreven boeken w.o.: ‘Information Dashboard Design’ en, ‘Now you see it’, ‘Show me the numbers’.

 

Naast een onjuist gebruik van grafieken zijn er nog diverse veel voorkomende fouten. Deze laten we hier voor wat ze zijn, maar we willen ze wel genoemd zien.

 


Onjuist gebruik van grafieken

  • Zinloze variëteit
  • Slecht ontwerp
  • Nutteloze versiering
  • Incompleet beeld
  • Verkeerde markering
  • Inadequate context
  • Overdreven detail
  • Verkeerde kleuren
  • Onaantrekkelijke weergave






WEL horizontal bar graphs, GEEN pie charts


De pie chart zie je veelvuldig terug in dashboards. Echter, ze kunnen beter vermeden worden omdat ze nauwelijks effectief zijn. Wat voor pie charts spreekt is dat iedereen direct weet dat het om een percentuele verdeling gaat, elke taartpunt is een deel van het geheel.


Pie chart


versus Horizontal bar graph








Afbeelding 3: Pie charts zijn moeilijk zijn nauwkeurig te interpreteren in tegenstelling tot horizontal bar graphs

 

Verder zijn pie charts niet geëigend om op een effectieve wijze kwantitatieve data te tonen. Mensen zijn (zeer) moeilijk in staat om twee-dimensionale gebieden of hoeken nauwkeurig met elkaar vergelijken. En laat dat nou net de eigenschappen zijn van een pie chart. Horizontal bar graphs zijn dan ook een  veel betere manier om dit soort informatie weer te geven.

 

Opgemerkt dient wel te worden dat in specifieke gevallen het interessant kan zijn om een pie chart toe te voegen. Voorwaarde is wel dat maximaal 3 labels worden benoemd om de chart leesbaar te houden.






WEL vertical bar graphs, GEEN stacked bar graphs


Een variant op de bar graph welke soms wordt gebruikt is de stacked bar graph. Dit type grafiek is zeker handig voor specifieke doeleinden, maar kan heel gemakkelijk worden misbruikt. We raden dan ook af om deze grafiek bij dashboard-ontwerp te gebruiken. Het roept meer verwarring op dan dat het antwoord geeft.

 


Stacked bar graph


versus Vertical bar graph

 

 

Afbeelding 4: De stacked bar graph is moeilijk te lezen en is tijdrovend in tegenstelling tot de vertical bar graph

 

Een standaard bar graph werkt veel beter. Zoals te zien is in afbeelding 4, is het veel moeilijker en tijdrovender om informatie te lezen in de stacked bar graph (links) dan in de gewone bar graph (rechts).






WEL vertical bar graphs, GEEN radar graphs


Een ander type grafiek dat meer en meer te zien is, is de radar graph. Een cirkelvormige grafiek waarbij de kwantitatieve waarden zijn weergegeven op de assen die vanuit het midden starten. Het is in wezen niets anders dan een line graph met de categorische schaal gerangschikt langs een cirkelvormige as, zoals je kunt zien op afbeelding 5 (links).

 


Radar graph


versus Vertical bar graph

 

 





Afbeelding 5: De vertical bar graph is veel gemakkelijker te lezen dan de radar graph

 

Hoe je er ook naar kijkt, een radar graph is niet zo effectief als een bar graph. Simpelweg omdat het moeilijker is om waarden in een cirkelvormige manier te lezen.

 

Hoe je er ook naar kijkt, een radar graph is niet zo effectief als een bar graph. Simpelweg omdat het moeilijker is om waarden in een cirkelvormige manier te lezen.






WEL bullet graphs, GEEN flashy meters


In afbeelding 6 zijn enkele ‘grafieken’ getoond die eigenlijk geen grafieken mogen heten, in dit geval zijn het meters. Ze komen op diverse wijze naar voren op dashboards (denk aan thermometers). In de kern hebben ze allen dezelfde tekortkomingen.

 


Meters


versus Bullet graph

 

 





Afbeelding 6: Bullet graphs werken effectiever dan flashy meters

Meters nemen veel ruimte in beslag door hun ronde vorm. Bovendien worden nogal eens aan de binnenzijde van de klok waardes getoond. Hierdoor is er grote kans dat de waarde niet kan worden afgelezen omdat de wijzer het zicht ontneemt.

Kijken we naar afbeeldingen 6 dan zien we de meer bekende meters. Deze uitvoering komt in zoveel dashboards naar voren dat het meer uitzondering dan gewoonte lijkt wanneer ze niet worden toegepast.

 

Ook hiervoor gelden dezelfde bezwaren als hierboven genoemd. Aan de rechterzijde is een bulletgraph weergegeven. Wat direct opvalt is dat de tekst beter is te lezen. Daarnaast wordt extra informatie toegevoegd in de vorm van percentages. Kortom, meer met minder.

Graphs voor effectieve dashboards

Grafieken die bij voorkeur bij dashboard ontwerp worden toegepast zijn:

  • Bullet graphs
  • Bar graphs (horizontaal en vertikaal)
  • Line graphs
  • Combinatie van bar / line graph
  • Box plots
  • Sparklines

In het bovenstaande hebben we al kennis gemaakt met de bullet graph en bar graphs. Ter illustratie zullen nu kort de overige grafiektypen de revue passeren.

 


Line graph


Line graphs zijn bijzonder goed geschikt voor het tonen van de vorm van data, dus op- en neergaande bewegingen. Line graphs zijn ideaal om patronen in data te laten zien, zoals trends, schommelingen, cycli en de wijze waarop twee datasets variëren in relatie tot elkaar.

 

 

 

Afbeelding 7: Patronen en trends zijn veel beter te ontwaren met line graphs dan met bar graphs

 

Houd er rekening mee dat wanneer tijdreeksen van gegevens worden weergegeven op een dashboard, trends en patronen veelal de data zijn waar behoefte aan is. Vandaar dat line graphs veelvuldig op dashboards te zien zijn. Ze zijn de beste manier om snel en helder een overzicht van tijdsreeksen te presenteren.

Figuur 7 toont op twee manieren dezelfde tijdreeksgegevens. Aan de linkerkant een bar graph en rechts een line graph. Merk op hoe veel sneller en duidelijker de algemene vorm van de data te zien is in de line graph.






Combinatie van bar / line graph


In de onderstaande figuur links is een bekende weergave te zien, namelijk van inkomsten versus uitgaven. De grafiek komt in meerdere vormen voor, maar degene die links is getoond is een veel voorkomende.

 

Enkel met een line graph worden inkomsten en uitgaven aangegeven. Het verschil tussen beiden geeft aan wat de winst is geweest.

 

 

 

Afbeelding 8: Met name voor inkomsten, uitgaven en winst is een combinatie van bar graphs en line graph uitermate geschikt

 

Een beter alternatief hiervoor is het combineren van een bar graph met een line graph. Met behulp van een bar graph worden de afzonderlijke maanden gemarkeerd en met de line graph wordt de winst getoond.

 

Voor de bar graph ligt de nadruk op individuele waarden en lokale vergelijkingen. Anderzijds, wanneer de focus ligt op het beschrijven van trend kan dit beter met een line graph (zie vorige paragraaf).

 


Box plots


De box plot is een relatief nieuwe grafiek. Deze grafiek laat de verdeling zien van waarden over de gehele range. Dus zowel de kleinste en grootste waarde worden getoond alsook enkele belangrijke waarden die er tussen in zitten (denk aan gemiddelde en/of mediaan).

 

 

 

Afbeelding 9: Box-plots zijn bij uitstek geschikt om spreiding aan te geven over een data-set van waarden

 

Het is veelal onvoldoende om een dataset weer te geven in één enkele geaggregeerde meeteenheid, zoals som of gemiddelde. Meestal is het juist belangrijk om te beschrijven hoe de waarden zijn verdeeld over de totale range. Dit om de spreiding te achterhalen en variabiliteit te kunnen analyseren. Waar normaliter een verticale bar graph wordt getoond, zien we in figuur 9 een veel vollediger beeld.

 

Van belang is ten eerste de mediaan, ofwel de middelste waarde. Deze wijkt in veel gevallen niet (al te) veel af van het gemiddelde. Om spreiding te meten is primair de box van belang. De box geeft de middelste 50% (25%-75%) van alle scores aan en wordt gescheiden door de mediaan (precies 50% van de scores).

 

Het onderste kwartiel (0%-25%, de laagste scores) en het bovenste kwartiel (75%-100%, de hoogste scores) tonen verdere spreiding. Om niet teveel geleid te worden door lage en hoge waarden is het voornaam je te concentreren op de middelste 50% en niet door de uiterste kwartielen.

 


Sparklines (of Microcharts)



De sparkline is het geesteskind van Edward R. Tufte, die hij ontwikkelde om te voorzien in een rationele maar ook ruimte-efficiënte context voor tijdreeksen van waarden. Figuur 10 toont in de derde en vierde kolom een voortschrijdende historie over 12 maanden als voorbeeld van zo’n sparkline. Ups en downs zijn direct zichtbaar om de huidige waarde te kunnen interpreteren in het licht van de maanden/waarden ervoor.

 

Tufte beschrijft sparklines als ‘’data-intense, design-simple, word-size graphics’’. Als zodanig zijn ze ideaal voor dashboards. Misschien vraagt u zich af waar de kwantitatieve schalen worden genoemd. Nou…die zijn er niet en dat is bewust gedaan. Sparklines zijn niet bedoeld om exacte waarden te tonen zoals in een normale line graph.

 

 

 

Afbeelding 10: Kenmerkend voor effectieve visuele dashboards is de toepassing van sparklines (microcharts)

 

Primaire doel van sparklines is om snel de context te schetsen. En dat is precies wat is vereist op een dashboard. In plaats van details, moet je een snel overzicht kunnen geven dat door de lezer in een mum van tijd kan worden geïnterpreteerd. De details komen later in de vorm van aanvullende grafieken en rapporten.

 

Effectief logistiek dashboard geeft sturing

In het navolgende wordt een voorbeeld dashboard getoond met betrekking tot een warehousing omgeving. In een vervolg artikel zullen we uit de doeken doen welke KPI’s van belang (kunnen) zijn, welke benchmarks kunnen worden toegepast om tot een Best-in-Class operatie en resultaten te komen.

 

 

 

Afbeelding 11: Voorbeeld van een effectief ontworpen dashboard (voor warehousing operatie)

 

Daarnaast willen we de lezer graag meenemen in een rondje langs de velden in de wereld van BI. Dashboarding is namelijk onderdeel van het Business Intelligence spectrum. Maar dat omvat heel wat meer en wel in allerhande soorten, smaken en technieken.

 

We onthullen graag hoe u met werkelijk geringe kosten, ongekende resultaten kunt behalen. En dit zonder de noodzaak van een duur IT-apparaat, servers, programmeurs e.d. De kracht zit ‘m in direct verkrijgbare tools in de markt (Hyper Analyzer, Tableau en Excel), die op een slimme manier zijn gekoppeld waarmee een volledig geïntegreerde totaaloplossing wordt gecreëerd.

 

Kenmerken zijn ondermeer; in-memory, stand-alone, IT-free, SQL-free, server-free, wizards en templates. Verder, diverse ongekende functionaliteiten die uniek zijn in de markt ten aanzien van graphs, visuals, olaps, filters en toevoeging van velden/kolommen.

 

Waar de oplossing zich in onderscheid is dat bottom-up wordt gewerkt en niet top-down. Dat betekent dat altijd gewerkt wordt met data op het (aller)laagste niveau, om alle finesses en details te kunnen bewerken, te analyseren en ja, …ook te aggregeren. Dat laatste is nodig om tot dashboards, grafieken, visuals te komen. Oplossingen bestaan uit integratie van KPI dashboards, Data visualisatie, Business analytics en Proces optimalisatie..

 

Tevens beschikken u en uw medewerkers over de info die voor ieder op zich belangrijk is. Dus geen voorgekauwde cubes of andersoortige belemmeringen en beperkingen opgelegd vanuit een IT. De gebruiker is volledig in charge.

 

We noemen het zelf ‘’BI for everyone!’’ Het kan volledig stand-alone draaien, u kunt met miljoenen records werken, zonder te hoeven programmeren of moeilijke SQL te hoeven kennen. Ideaal voor MKB bedrijven, maar we zullen ook laten zien dat multinationals deze aanvliegroute ontdekt hebben.

 

WMS-dag 2013: Het verschil maken met WMS

Zet woensdag 22 mei 2013 alvast in uw agenda voor de 18e editie van de WMS-dag. Door middel van presentaties van toonaangevende sprekers uit de logistiek, inhoudelijk workshops en interessante praktijkcases brengen wij u in één dag volledig op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen binnen WMS en hoe u met WMS verschil kunt maken. Bekijk hier het programma.

Weinschenk op WMS-dag

Auteur Vincent Weinschenk spreekt op de komende WMS-dag. Hij doet dit in de parallelsessie: ‘Managementinformatie, kentallen en KPI’s’. Wat zijn in uw magazijn de leidende Key Performance Indicatoren (KPI’s) en hoe weet u of u hier nu goed of slecht op scoort? Wat is de benchmark? En hoe bouw ik een dashboard waarmee ik tot echte verbetering kan komen? Wat zijn eigenlijk Big Data en wat kan ik met Business Intelligence? Iedere bezoeker van deze workshop ontvangt van hem een voorbeeld warehouse KPI-dashboard in Excel.

De WMS-dag is gratis voor de primaire doelgroep. U kunt zich hier inschrijven.

Reageer op dit artikel