blog

Logistieke hotspots kritisch bekeken: EDC’s versus mainports?

Warehousing

Logistieke hotspots kritisch bekeken: EDC’s versus mainports?
Geschatte waarde logistiek sectorhuis 2007

De jaarlijkse strijd is weer gestreden en de regio Venlo-Venray is door 23 experts gekozen tot de logistieke hotspot van 2010. Hans Quak en Kees Verweij bekijken de eindresultaten nog eens kritisch. Waarom zitten de mainports niet in de top drie? Worden alle logistieke waardeactiviteiten voldoende meegenomen?

Met een miniem verschil van één punt heeft deze regio de winnaar van vorig jaar, West-Brabant, verslagen en zo is na twee jaar de titel weer teruggewonnen door de regio waar het Europese Distributie Centrum (EDC) in het begin van de jaren ’80 zo’n beetje is uitgevonden.

Een prima resultaat voor deze regio, die de afgelopen twee jaar hard gewerkt heeft aan een logistieke strategie en bijbehorende uitvoeringsagenda voor de regio, en hiervoor beloond wordt!

 

Twee duidelijke logistieke hotspots

De afstand tussen de nummers één en twee en de rest van de regio’s is groot. Op vijf van de zes criteria waarop de experts kozen (aanwezige infrastructuur, aanwezig personeel, bereikbaarheid, beschikbaarheid grond en rol gemeente/regio) scoren Venlo-Venray en West-Brabant de meeste punten. Kortom, het lijkt erop dat we in Nederland een tweetal duidelijke logistieke hotspots kunnen onderscheiden.

 

Logistieke waardeactiviteiten

Echter, we zouden TNO niet zijn als we de resultaten van de hotspotverkiezing 2010 niet eens kritisch onder de loep zouden nemen. Het valt namelijk onmiddellijk op dat de mainports Rotterdam en Schiphol/Amsterdam ook dit jaar wederom niet in de top-3 van hotspots vertegenwoordigd zijn. Dat is opmerkelijk, want zonder de zee- en luchtvracht via deze mondiaal belangrijke draaischijven zou de logistieke bedrijvigheid in Venlo-Venray, West-Brabant en Tilburg flink wat minder zijn. Dit wordt ook uitgebeeld in het logistiek sectorhuis (zie figuur). De verschillende logistieke activiteiten, zoals transport en overslag, opslag en warehousing, VAL en VAS en ketenregie, versterken elkaar en zijn (deels) afhankelijk van elkaar. In de verkiezing van logistieke hotspots lijkt echter maar een beperkt deel van de gecreëerde logistieke waardeactiviteiten te worden meegenomen.

 

Een aantal redenen dat de mainports niet in de top-3 staan kunnen we wel bedenken, zo is grond en bedrijfsruimte in deze hotspots relatief duur en is er ook sprake van congestie en een lastige arbeidsmarkt. Maar daar staan ook veel voordelen tegenover, en het is de vraag hoe deze door de experts zijn meegewogen.

De kern van deze discussie zit eigenlijk in de definitie van een logistieke hotspot, die voor deze verkiezing niet scherp gedefinieerd is. Wat is nu eigenlijk een logistieke hotspot? De verkiezing zoals die nu gehouden is, gaat volgens ons vooral om de beste regio voor vestiging van een EDC, waar VAL en VAS activiteiten kunnen plaatsvinden. Uiteraard zijn deze Europese distributie-activiteiten van cruciaal belang voor Nederland, maar een regio kan ook bij uitstek geschikt zijn voor nationale distributie-activiteiten of afhandeling van internationale goederenstromen. Denk hierbij aan regio’s als Utrecht en de Rijnmond. Het belang van deze activiteiten is volgens ons onvoldoende meegenomen in deze 2010 verkiezing. Daarnaast zijn bij de verkiezing niet alle regio’s van Nederland meegenomen, wat er bijvoorbeeld voor zorgt dat Zuid-Limburg niet genoemd wordt.

 

Definitie logistieke hotspot 

TNO heeft in een recent rapport “Quick scan: overzicht van netwerk logistieke hotspots in Nederland” een ranglijst gemaakt van de belangrijkste integrale logistiek hotspots van Nederland, op basis van een onderverdeling in 40 regio’s.

 

De volgende definitie van een logistieke hotspot was hierbij het uitgangspunt: ‘een logistieke hotspot is een regio met een sterk cluster van bedrijven met (inter-)nationaal onderscheidende logistieke activiteiten. Deze clusters zijn geconcentreerd op logistieke parken met goede ondersteunende fysieke infrastructuur en aanverwante logistieke supportdiensten.’ Wij hebben gekeken naar 10 kwantitatieve factoren in 5 categorieën: ruimte, werkgelegenheid, infrastructuur, volume van goederenstromen en multimodaliteit. Op basis van deze kwantitatieve factoren hebben we de mainports (regio’s Rotterdam en Amsterdam) als belangrijkste logistieke hotspots gevonden. De regio’s West-Brabant, Noord-Limburg (de absolute top uit de verkiezing 2010) kwamen op afstand op de derde en vierde plaats. Noordoost-Brabant en Utrecht bleken in onze rapportage ook belangrijke logistieke regio’s, vooral dankzij nationale distributie-activiteiten.

 

Wij hebben ter illustratie de score op logistieke werkgelegenheid van de 40 regio’s voor 2009 berekend, zowel in absolute aantallen werknemers als procentueel. Hierin valt op dat qua totaal aantal logistieke banen de beide mainports samen met Utrecht duidelijk bovenaan staan. De logistieke sector is voor de werkgelegenheid het belangrijkst in de regio’s Zuidwest-Gelderland (Tiel en omgeving), Amsterdam en Zuidoost Zuid-Holland (Gorinchem en omgeving).

Opmerkelijk is dat Venlo-Venray en West-Brabant, de absolute top in de verkiezing Logistieke Hotspots 2010, op het gebied van logistieke banen in aantallen en % niet direct bovenaan staan. De ranglijst op basis van kwantitatieve factoren ziet er dus anders uit dan op basis van een kwalitatieve inschatting door experts. Het logistieke belang van mainports en nationale distributieregio’s is minder zwaar gewogen dan het belang van de aanwezigheid van Europese Distributie Centra. Ook zijn niet alle regio’s expliciet meegenomen in de verkiezing. Als we een logistieke hot spot ruimer definiëren en ook de mainport- en nationale distributiefuncties even zwaar als EDC’s meewegen zou de verkiezing volgend jaar wel eens een andere winnaar kunnen hebben.

Regio’s hebben elkaar hard nodig

Uiteindelijk is het moeilijk te bepalen wat nu de logistieke hotspot van Nederland is, en het doet er eigenlijk ook niet zoveel toe. De verschillende regio’s in Nederland hebben elkaar namelijk hard nodig om überhaupt sterk te blijven als Europees onderscheidende logistieke hot spot. De achterlandregio’s hebben de mainports nodig, maar zonder de achterlandregio’s kan de druk op de beschikbare ruimte in de mainports ook enorm toenemen.

Welk logistieke hotspot nu in Nederland nummer 1 staat hangt af van de definitie (mainport, achterlandregio, of nationale distributieregio) en de te meten criteria. Het belangrijkste is dat de verschillende regio’s elkaar versterken en samen een hotspot logistiek netwerk in Nederland vormen. De vraag die dan opkomt: Is het Nederlandse netwerk van logistieke regio’s de logistieke hotspot van Europa, of zijn er andere landen of regio’s die aanspraak kunnen maken op die verkiezing…

Reageer op dit artikel