artikel

Markt paternosters flink in beweging

Warehousing Premium

Markt paternosters flink in beweging

De ene fabrikant stopt met de productie en levering van paternosters en plateauliften vanwege te weinig vraag, terwijl een ander vervolgens gretig in het ‘gat in de markt’ duikt. Ook is er inmiddels aanbod van gebruikte systemen. De markt van semi-automatische en dynamische compacte opslag voor goederen naar de man is kennelijk flink in beweging.

Artikel oorspronkelijk gepubliceerd in Logistiek op 23 september 2011.

In Nederland zijn vier grote merkleveranciers op het gebied van paternosters en plateauliften actief. Daarnaast zijn er aanbieders en systeemintegrators die de bekende nationale merken of buitenlandse import vertegenwoordigen. Op de thuismarkt zijn met name Kardex, Hänel en Constructor met eigen systemen actief. SSI Schäfer had al langer een eigen Pickomat, maar heeft dit jaar het Deense Handler overgenomen en daarmee het productportfolio fiks uitgebreid. Deze leveranciers komen elkaar hoogstwaarschijnlijk regelmatig tegen bij aanbestedingen.

   

Denocard fungeert formeel als niet merkgebonden aanbieder en vermarkt o.a. een zelf aangepaste machine van het oorspronkelijke Handler, onder de noemer Denolift. Megamat vermarkt ook de Kardex-systemen. In België was tot voor kort vooral de firma Knapp actief met een eigen product, maar is daar naar eigen zeggen – vanwege een gebrek aan belangstelling vanuit de markt – mee gestopt. Vooral de relatief hoge investeringskosten worden als een belemmering gezien. Goedkoop zijn ze inderdaad niet, maar de paternoster en plateaulift bieden op slechts enkele vierkante meters magazijnvloer veel meer opslagcapaciteit dan een legbordstellingenmagazijn op een uitgestrekt vloeroppervlak en dat is een kostenfactor waar ook rekening mee moet worden gehouden.

  

Manuele bediening is mogelijk, maar vrijwel alle dynamische opslagsystemen worden door software aangestuurd en kunnen worden gekoppeld aan voorraadbeheer– of locatiebeheersytemen (ERP/WMS). Dit maakt paternosters en plateauliften tot een logisch onderdeel van de magazijnautomatisering, die grootschalig wordt toegepast.

  

Wat zijn de verschillen tussen plateauliften en -paternosters?

Plateauliften en paternosters zijn op zichzelf staande dynamische opslagsystemen. Ze worden in de praktijk vaak gecombineerd met andere intern transportsystemen. Beide systemen bieden een hoge opslagcapaciteit per vierkante meter vloeroppervlak. Bovendien maken ze een snelle en automatische in- en uitslag van overwegend kleine artikelen mogelijk. De werking is anders, maar functioneel gezien doen paternosters en plateauliften hetzelfde. Deze hoge compacte opslagkasten brengen goederen naar de man voor het orderverzamelen. Een keuze tussen beide systemen wordt hoofdzakelijk gemaakt op basis van pickfrequentie, artikelvolume en gewicht. Voor alle merken en systemen kan er naar keuze in hoogte en breedte worden gevarieerd. Gangbare hoogtes bij paternosters liggen tussen de 4 à 8 meter; plateauliften variëren van 4 tot 15 meter. Een gangbare breedte voor een paternoster ligt rond de 4 meter; plateauliften zijn met gemiddeld 3 meter wat smaller.

  

Hogere en bredere systemen zijn bij vrijwel alle merken mogelijk, maar worden slechts incidenteel gemaakt. De maten, en daarmee de gewichten van de constructie, worden begrensd door de maximale vloerbelasting en de beschikbare magazijnhoogte, al zijn er praktijksituaties bekend waarbij het systeem gewoonweg door verdiepingen en het dak zijn gevoerd.

  

Wat zijn de voordelen ten opzichte van statische opslag?

Veel logistieke bedrijven hebben hun relatief kleine artikelen vaak opgeslagen op statische palletstellingen of legbordstellingen. Daar moeten de orderverzamelaars iedere keer weer langs lopen of rijden om de orders te verzamelen. Met dit man-to-goods-principe is in principe niets mis; veel bedrijven werken zo. Het grote voordeel van stellingen is dat er zeer ruime grenzen zijn wat het formaat, de hoeveelheid en het gewicht van de opgeslagen artikelen betreft. Als het assortiment van vooral de langzaamlopende kleine artikelen echter flink toeneemt, moeten er ook meer stellingen komen en worden de af te leggen afstanden in het magazijn nog weer groter. Dit betekent dat zowel de inslag als de uitslag veel kostbare tijd vergt. Bovendien zit er een absolute grens aan het aantal stellingen, dat in het bestaande magazijn past. Een paternoster of plateaulift heeft slechts een klein vloeroppervlak nodig en kan hoog worden uitgevoerd voor meer capaciteit. Desnoods wordt het systeem door het dak gevoerd. Daarmee komen loop- en rijtijden te vervallen. De orderverzamelaar kan alle benodigde artikelen ter plekke uit het dynamische opslagsysteem halen. Daarmee ligt het aantal hits per tijdseenheid bij de dynamische systemen een stuk hoger dan bij legbord- en palletstellingen. Daar tegenover staat dat het beschikbare volume en gewicht van de SKU-locatie doorgaans kleiner is dan dat van legbordstellingen. Dat houdt in dat er doorgaans uitsluitend kleinere artikelen in passen, maar dan wel veel.

   

Door het voorgaande hangt de keuze voor één van deze systemen hangt daarom sterk af van de bedrijfssituatie, de gewenste doorloopsnelheid, de aard en omvang van het opgeslagen assortiment en de portemonnee. Samengevat leiden de toepassingen concreet tot een meetbare tijdsbesparing en daarmee een hogere arbeidsproductiviteit, omdat de goederen naar de man komen. De wijze van aanbieden van te picken goederen zorgt voor minder fouten en betere arbeidsomstandigheden.

De omkasting op haar beurt geeft een betere bescherming tegen diefstal, vuil en beschadiging. Diezelfde isolerende omkasting biedt ook de mogelijkheid tot klimaatbeheersing, zoals koelen, vriezen, drogen, bevochtigen en zelfs explosievrij opslaan.

  

Wat zijn de nadelen ten opzichte van statische opslag?

Vergeleken met stellingen hebben deze dynamische systemen ook enkele nadelen. Om te beginnen zijn de aanschafkosten relatief hoog. De investering in een nieuwe paternoster ligt – afhankelijk van het merk, het formaat en de uitvoering – ergens tussen de 15.000 en 50.000 euro. Bij plateauliften is dat circa 30.000 tot 100.000 euro. De systemen kunnen soms ook worden geleased. Omdat het handbediende of computergestuurde elektromechanisch aangedreven machines betreft, is jaarlijks onderhoud nodig en kunnen er storingen optreden die de orderuitgifte hinderen. Het wegvallen van loop- en zoektijden wordt deels tenietgedaan door de onvermijdelijke voordraaitijden bij zowel de paternoster als de plateaulift. Dat is weer grotendeels op te vangen door batchpicking. Ook kunnen orders slechts door één persoon tegelijk per werkopening worden afgehandeld. Dit is wel te ondervangen door meerdere systemen naast elkaar te plaatsen, of door een systeem met dubbele trays in één werkopening. Ook dient er rekening mee te worden gehouden dat het vullen van de machine niet tegelijkertijd met het orderpicken kan. Daarentegen gaat dit wel sneller door het wegvallen van looptijd en/of batchgewijs vullen.

Hoe worden deze systemen aangedreven?

Ze lijken veel op elkaar, maar werken principieel anders. Bij een paternoster worden verschillende plateaus voortdurend en gelijktijdig met één of meerdere kettingen in een roterende beweging gebracht. Bij de plateaulift zijn de roterende legborden van de paternoster vervangen door stilstaande plateaus. Een intern grijp- en liftmechanisme transporteert met een ketting, snaar- of tandheugel-aandrijving alleen het benodigde plateau naar de werkopening. Omdat daarbij vergeleken met de paternoster niet alles in beweging hoeft te worden gezet, wordt de aandrijving veel minder belast en is er per plateau meer draagcapaciteit beschikbaar. Omdat slechts één plateau per keer wordt bewogen, wordt er efficiënter met energie omgegaan en speelt onbalans in het systeem geen rol, waardoor deze geschikt is voor kwetsbare waardegoederen. De hoogte tussen de legborden kan bij een plateaulift verschillen en deze is daarmee flexibeler dan de paternoster die vaste afstanden tussen de plateaus heeft.

   

Ergonomie en grijptijden

Ergonomisch onderzoek heeft uitgewezen dat de meest effectieve grijphoogte voor iemand van 181 cm – ofwel de gemiddelde Nederlander – ligt op circa 100 cm. Voor de pickhandeling in een vaste stelling is in dat geval circa vijf seconden nodig. Alle artikelen die hoger (strekken) of lager (knielen) in de stelling liggen, vergen per pickhandeling meer tijd en een grotere fysieke inspanning van de orderverzamelaar. Voor deze orderverzamelaar geldt uiteraard ook een minimale en een maximale effectieve grijphoogte. Deze zijn respectievelijk 15 cm en 200 cm. De totale grijptijd wordt ook beïnvloed door de grijpdiepte in de stelling. Uitgaande van dezelfde lengte van voornoemde orderpicker blijkt dat de benodigde tijd vanaf een grijpdiepte van circa 50 cm bijna exponentieel toeneemt. Bij dit alles speelt het grijpgewicht uiteraard ook nog een rol voor de fysieke belasting en de totale grijptijd. Het principe van paternosters en plateauliften speelt hier handig op in door de goederen iedere keer op een vaste ergonomisch verantwoorde hoogte en diepte via de werkopening naar de man te brengen. Tijdstudies hebben uitgewezen dat de gemiddelde grijptijd bij het paternoster- en plateauliftsysteem ligt op 3,3 seconden; per handeling is dat bijna twee seconden sneller dan het picken uit een conventionele stelling. Een dynamisch systeem kan, vergeleken met een conventioneel stellingsysteem, door de combinatie van de betere verticale verdelingsmogelijkheid en de efficiënte vlakverdeling ruimtebesparingen opleveren van 70 en 90 procent op het beschikbare vloeroppervlak.

 

Vrijwel ongebruikte occasions

De tweedehands markt van deze opslagmachines bestaat volgens de aanbieders uit ettelijke tientallen occasions op jaarbasis. Ze zijn ondanks de kosten voor het afbouwen en elders opbouwen beduidend goedkoper dan een nieuw exemplaar. Volgens Eric Hereijgers, werkzaam bij Van Looy Consultants in Alphen a/d Rijn, staan plateauliften inderdaad opvallend vaak te koop bij opdrachtgevers waar hij komt. Reden: ‘Ze worden niet of te weinig gebruikt’. Hereijgers betreurt dat, ‘want plateauliften bieden zeker voordelen. De reden dat ze zo vaak leeg blijven staan, is dat de plateauliften niet goed passen in het totale logistieke concept. Denk bij de aanschaf van een plateaulift daarom goed na over het totale logistieke concept in het dc. Zorg voor een goede koppeling met het WMS-systeem of de WM-module van het ERP-systeem. Vaak werkt het goed om het order initialisatiepunt bij de plateaulift te leggen. Batchpicking kan dan worden geoptimaliseerd.

 

Bepaal ook het juiste assortiment dat in de plateaulift terecht komt: maximaal het aantal regels tegen de beschikbare, technische capaciteit en beperk de volumestroom door de plateaulift. Dat voorkomt aanvullingen.

Reageer op dit artikel