artikel

Technische snufjes voor veilige heftrucks

Warehousing Premium

Een te hoge snelheid en daaruit voortvloeiend aanrijd- en kantelgevaar kan met verschillende handige oplossingen actief worden voorkomen. Desondanks is en blijft de rechtervoet van de heftruckbestuurder op het acceleratiepedaal vaak de beste en in ieder geval de goedkoopste veiligheidsvoorziening op een heftruck.

Artikel oorspronkelijk gepubliceerd in Logistiek op 11 maart 2011.

Met een eigen gewicht van een paar ton, een overeenkomstige zware palletlading op de spitse vorken, die vaak meters hoog worden geheven, en een gemiddelde rijsnelheid van 20 km/uur zijn heftrucks potentiële kandidaten om onverwacht in een te snel genomen bocht te kantelen, of iets of iemand aan te rijden met vaak desastreuze gevolgen. Het is dus zaak dat de heftruckbestuurder die krachten te allen tijde in toom weet te houden. De beste en goedkoopste oplossing is dat de bestuurder zichzelf beheerst en de snelheid consequent aanpast aan de situatie. Daardoor wordt menig ongeval voorkomen, maar tegelijkertijd ook juist veroorzaakt. Mensen zijn geen machines en maken fouten vanwege een inschattingsfout, overmoed, of een fataal moment van onachtzaamheid. Actieve veiligheidsvoorzieningen zijn altijd alert en grijpen iedere keer automatisch in voordat het te laat is en ondersteunen daarmee de heftruckchauffeur; die is en blijft altijd eindverantwoordelijk.

 

Radar

Jungheinrich introduceerde eind vorig jaar een nieuw veiligheidssysteem waarmee vorkheftrucks automatisch afremmen, zodra ze een binnenruimte inrijden. Ook kan de hefsnelheid tegelijk worden begrensd. Dit veiligheidssysteem maakt gebruik van een radar op het cabinedak van de heftruck die een kegelvormig radarsignaal naar boven uitzendt. Het retoursignaal geeft de trucksoftware opdracht om de rijsnelheid te begrenzen waar nodig of juist de begrenzing op te heffen waar het kan, in dit geval buiten. Het systeem werkt volledig automatisch. De actuele status wordt op het dashboard van de chauffeur getoond, maar is ook voor omstanders buiten de heftruck zichtbaar door een lichtbalkje van rode en groene lampjes op de cabine. Ook de hydraulische functies van de heftruck kunnen door het systeem worden begrensd of zelfs uitgeschakeld. Dit veiligheidssysteem komt naast de eerder geïntroduceerde stabiliteitssystemen die de rijsnelheid met geheven mast en in bochten begrenzen, waar ook andere heftruckmerken gebruik van maken. Vooral bij bedrijven met een gemixte inzet binnen en buiten komt het nieuwe veiligheidssysteem volgens de fabrikant tot zijn recht. Bij de meeste van deze bedrijven worden de heftrucks begrensd op een veilige snelheid voor de binnenruimtes, maar daar wordt buiten dan juist weer aan productiviteit ingeboet. Met het nieuwe radargestuurde veiligheidssysteem wordt het mogelijk om de maximum werksnelheden binnen en buiten te differentiëren. Het systeem wordt eerst toegepast op verbrandingsheftrucks met hydrostatische aandrijving. Gezien het verbod op het gebruik van dieselheftrucks in binnenruimtes gaat de Nederlandse importeur het systeem alleen op LPG-heftrucks aanbieden. Het radarsysteem is in Duitsland aan enkele klanten verkocht. In Nederland nog niet.

  

Snelheidszonering

Het Britse Transmon Engineering heeft een oplossing gevonden in automatische snelheidsreductie van heftrucks in vooraf bepaalde zones. De onderneming vermarkt dit onder de noemer: ‘Zone Speed Savure’ en is in principe toe te passen op alle heftruckmerken en

-typen. Deze snelheidszonering werkt met zones die zijn begrensd door RFID-tags op strategische punten in het magazijn. De rijdende heftruck heeft een daarmee communicerende zendende tag. Zodra een heftruck de zone nadert, worden signalen ontvangen en doorgegeven aan de boordcontroller van een elektrische heftruck, of aan het motormanagementsys-teem van een moderne verbrandingstruck. Deze verlagen dan automatisch de rijsnelheid naar een vooraf ingesteld veiliger niveau. Buiten de veiligheidszone wordt de snelheidsbeperking weer opgeheven. Om plotselinge acceleraties te voorkomen, heeft de bestuurder na het verlaten van de zone de keuze om weer in ‘High Speed’ modus te gaan rijden. Op deze wijze zijn ook verschillende snelheidszones binnen en zelfs buiten het magazijn toe te wijzen. Het zoneringsysteem is bij uitstek geschikt voor alle situaties waarbij rijdende heftrucks in de directe nabijheid komen van rondlopend personeel en in krappe magazijnsituaties met dure schadegevoelige goederen.

 

Pincode

Een van de meest toegepaste effectieve veiligheidsvoorzieningen op allerhande (vork)heftrucks en magazijntrucks is de pincode. Deze vervangt de traditionele contactsleutel, die kwijt kan raken, en voorkomt daarmee onbevoegd gebruik (Access Control). Daarnaast is het eveneens mogelijk om de truck vooraf op de werksituatie en de ervaring van de bestuurder af te stellen en dit aan een persoonlijke pincode te koppelen. Een alternatief is een persoonlijke ‘druppel’ of pas met een tag. Het scala aan verschillende instelmogelijkheden is daarbij heel groot. Zo zijn onder andere maximumsnelheid, acceleratie, remvertraging, stuurkarakteristiek en -bekrachtiging stuk voor stuk instelbaar en aan de desbetreffende pincode te koppelen. Vooral de reducering van de acceleratie en de maximumsnelheid draagt sterk bij aan meer veiligheid in het magazijn.

 

Het Toyota System of Active Security (SAS) geldt als een van de eerste standaard actieve veiligheidssystemen voor heftrucks op de markt. Het oorspronkelijke systeem werkt niet met sensoren, maar elektrohydraulisch. Het kantelen wordt in hoofdzaak voorkomen door de pendelas in de bocht aan één zijde te vergrendelen, waardoor de kantelbeweging van de opbouw wordt –tegengegaan. Gaandeweg is het SAS-systeem uitgebreid met sensortechniek voor automatische vorkhorizontaalstelling, stuursynchronisatie en mastneigreductie.

 

Stuurafhankelijk

De essentie van snelheidsreducering in de bocht (Curve Control) is oorspronkelijk bedacht door Jungheinrich. Steeds meer heftruckmerken uit het A-segment maken hier inmiddels gebruik van. Curve Control reduceert automatisch en trapsgewijs de rijsnelheid van een heftruck vanaf een vooraf bepaalde stuuruitslag. Daartoe is slechts één sensor nodig die de stuurhoekuitslag meet – een simpele potentiometer op de stuuras volstaat – en een actuator die in relatie met het ontvangen sensorsignaal de gasklep of stroomtoevoer naar de motor ‘overruled’. In een rap genomen bocht zal de snelheid ondanks het dieper intrappen van het acceleratiepedaal niet toe-, maar juist geleidelijk afnemen en daarmee kantelen voorkomen.

  

Stuur- en lastafhankelijk

Het Atlet S3-systeem is gebaseerd op de Curve Control, maar werkt met meerdere sensoren die naast de stuurhoekuitslag (+/- 5°) ook rekening houden met de hefhoogte van de last op de vorken en het gewicht van de lading. Deze drievoudige sensortechniek wordt overigens steeds vaker universeel toegepast door andere heftruckmerken. Snelheidsreductie in de bocht is altijd effectief, maar het maakt daarbij nogal wat uit, of die bocht wordt genomen mét, of zonder zware, geheven last, vandaar de extra sensoren. Ook de snelheid van het neigen van de mast of het reachen van de vorken kunnen de stabiliteit van de truck ernstig verstoren; dus worden ook deze mastbewegingen voortdurend door sensoren bewaakt en indien nodig gereduceerd.

 

‘GABELSTAPLER KLAUS’ EN -HEFTRUCKONGEVALLEN

Vrijwel iedereen in de branche kent wel het filmpje ‘Gabelstapler Klaus op YouTube’. Hierin ontaardt een aanvankelijk serieus onderwerp over heftruckveiligheid in een bloederige en hilarische slachtpartij met in de hoofdrol een heftruck en chauffeur Klaus tijdens zijn eerste werkdag in het magazijn. Los van het zwaar aangedikte en morbide ‘Monty Python’ gehalte is het filmpje serieus te nemen. Hier wordt namelijk overduidelijk getoond hoe heftrucks nuttige, maar tegelijkertijd ook levensgevaarlijke machines kunnen zijn in de verkeerde handen. En dat is noodzakelijk, gezien de jaarlijkse cijfers over heftruckongevallen: alle maatregelen ten spijt krijgt de Arbeidsinspectie jaarlijks nog steeds gemiddeld 170 meldingen van ernstig letsel, waarvan vijf met dodelijke afloop, waarbij heftrucks zijn betrokken. Dat is echter nog maar het topje van de ijsberg, omdat het hier enkel om de wettelijk verplichte meldingen gaat, waarbij sprake is van ernstig letsel. Maar niet alle letsel is even ernstig en ook wordt bij de Arbeidsinspectie niet altijd alles gemeld. Binnen de top 10 van ongevaltypen blijft de aanrijding de onbetwiste nummer 1. Het kantelen van de heftruck komt relatief minder vaak voor, maar als het gebeurt, zijn de gevolgen meestal zeer ernstig.

 

SPANNINGSVELD

De praktijk wijst uit dat een gelijkmatige lagere snelheid bijdraagt aan meer veiligheid bij vrijwel dezelfde productiviteit. Bovendien gaan de banden langer mee en wordt er flink op energiekosten (stroom en/of brandstof) bespaard. Desondanks wordt er nog veel te vaak roekeloos en te hard met heftrucks gereden in het magazijn. Maar ook rondlopend magazijnpersoneel let niet altijd goed op.

Onoverzichtelijke situaties verergeren de zaak. Opleiding en voortdurende aandacht voor veiligheid (Awareness) is en blijft een zaak van belang voor alle betrokkenen. Snel waar het kan en langzaam waar het moet. Dat is in het kort het spanningsveld tussen heftrucksnelheid, productiviteit en veiligheid.

Reageer op dit artikel