artikel

Aan de rol, op de band, of aan de ketting?

Warehousing Premium

Goederen kun je verplaatsen met transportvoertuigen, of met de hand. Zodra er sprake is van grote aantallen die met een vaste regelmaat en route door een magazijn gaan, komen rollenbanen, kettingbanen en bandconveyors in beeld.

Artikel oorspronkelijk gepubliceerd in Transport&Opslag op 1 oktober 2006.

Rollenbanen en bandtransporteurs vallen in de categorie ‘gebouw gebonden transport’ en/of ‘stationair intern transportmaterieel’. Met stationair wordt hier uiteraard niet bedoeld dat ze stilstaan, maar is enkel een verwijzing naar de vaste opstelling van het frame op de magazijnvloer. De vaste opstelling kan de doorgang hinderen voor voertuigen en personeel. 
Met klapsecties en trapbordessen kan een doorgang worden gecreëerd.
 

Het frame is bij alle leveranciers modulair opgebouwd, met een eigen aandrijving. De modules kunnen onderling worden gekoppeld om zo een complete transportbaan te krijgen. Met dergelijke transportsystemen kunnen goederen automatisch tussen twee, of meerdere punten worden verplaatst. Ze zijn geschikt voor het transport van kleine tot volumineuze goederen, variërend van licht tot zwaar. Rollenbanen en bandtransporteurs vormen meestal de verbinding tussen arbeidsplaatsen bij productie en montage. In magazijnen worden ze vaak succesvol ingezet in het traject ontvangst goederen (inslag), opslag, orderverzamelgebied en uitslag naar de expeditie.
 

Bij de aanschaf van een rollenbaan, kettingbaan, of bandtransporteur is het van belang vooraf te bepalen welk product er overheen gaat. Pallets van enkele tonnen stellen heel andere eisen aan een transportbaan, dan bijvoorbeeld dozen en kratten. Verder zijn vele uitvoeringen en extra’s mogelijk, zoals wissels, traverseerstukken, pushers, sorteerafstrijkers, bochten etc. De productafmetingen (waaronder het contactoppervlak), de stabiliteit en de ligging van het zwaartepunt bepalen in grote mate het gedrag op de baan en in de bocht.
 

Hoogteverschillen

Er zijn zowel niet-aangedreven, als aangedreven rollenbanen. Op niet-aangedreven rollenbanen worden de goederen handmatig door het magazijnpersoneel doorgerold. Dit is alleen effectief als de te overbruggen afstand niet al te groot en het product niet te zwaar is. Rollenbanen worden eigenlijk alleen maar voor horizontaal transport gebruikt.

Niet aangedreven rollenbanen worden onder andere gebruikt in bij voorbeeld expedities en als uitloopbaan na een sorter. De rollenbaan staat onder een lichte helling, waardoor de colli door de zwaartekracht vanzelf naar beneden rollen. Bandconveyorsystemen zijn naast voor horizontaal transport ook geschikt om goederen over een steile helling naar boven, of naar beneden te transporteren. Rollenbanen en bandconveyors worden daarom in de praktijk vaak met elkaar gecombineerd. Met een rollenbaan is het namelijk onmogelijk om flinke hoogteverschillen te overwinnen. Dat opvoeren gaat veel beter met een bandtransporteur, die heeft veel meer grip op de lading. Een hellingshoek van circa 15 tot 20 graden is afhankelijk van combinatie band en bak, of kartonnen doos en de belading van doos of bak, goed haalbaar.
 

Accumuleren

Niet elk type transportbaan is geschikt als bufferbaan. Bufferen wordt ook wel accumuleren genoemd. Afhankelijk van het product en de functie van de baan wordt er licht accumulerend gebufferd of contactloos (stuwdrukvrij). Met accumuleren op een rollenbaan voorkom je dat dozen en bakken op de baan tegen elkaar botsen en filevorming en zelfs complete opstoppingen veroorzaken. Een kartonnen doos met een breekbare glazen inhoud, kan dan snel beschadigd raken door een achteropkomend zwaar product.

Het product loopt over in hoogte verstelbare aandrukrollen waarmee de riem tegen de onderzijde van de rollen wordt gedrukt. Hiermee kan ook de frictie tussen riem en rollen worden ingesteld en zodoende ook een meer of mindere stuwdruk van het systeem worden verkregen.
 

Een tweede variant is de tangentiaal kettingaandrijving. De rollenketting loopt onder de kettingwielen van de draagrollen. De ketting wordt gedragen door kunststof glijprofielen.

De aandrijfketting van de draagrollen is voorzien van een automatische kettingspaninrichting. De accumulatieafstand wordt in principe bepaald door de kleinste verzendeenheid op de rollenbaan.

Met bijvoorbeeld een slipkoppeling op de aandrijfrollen houden dan alle colli dezelfde minimale afstand tot elkaar. Accumuleren kan ook rechtstreeks met de aandrijfmotor van de rollenbaanmodule.

Het is mogelijk de snelheden per module allemaal elektronisch zodanig op elkaar af te stemmen, dat botsingen en opstoppingen worden voorkomen.
 

Tacten

In tegenstelling tot rollenbanen is accumuleren bij bandtransporteurs een probleem. Bandtransporteurs kan men wel gefaseerd, of ‘tactend’ volzetten, maar dit is niet ideaal. Om de producten achtereenvolgens met vaste tussenafstanden op de band te zetten zal de aandrijfmotor dan regelmatig moeten stoppen en starten. Dit leidt niet alleen tot versnelde slijtage van de aandrijfmotor en de overbrenging, maar vergt veel tijd. Het accumulatieprobleem bij transportbanden is op te lossen door twee smalle banden, of een enkele wat smallere band, zodat er aan de buitenzijde of in het midden een accumulatiemodule kan worden geplaatst. Daarmee kan de aandrijfmotor met een continu toerental draaien en zorgt het accumulatiemoduul voor het contactloos bufferen.
 

Kettingbanen

Kettingbanen geven veel meer grip dan rollenbanen en kunnen zwaardere pallets aan. De transportsnelheid is nagenoeg gelijk. Daarnaast bepaalt de palletuitvoering of er een rollenbaan of een kettingbaan moet worden ingezet. Iedere pallet heeft aan de onderzijde looplatten. Als de looplatten op meerdere rollen tegelijk rusten, kan een rollenbaan worden genomen. Liggen de looplatten echter evenwijdig met de rollen, dan lukt dit niet. De looplatten zakken dan tussen de rollen en er is geen grip meer.
 

Moet er een mix van bij voorbeeld Euro’s en Cheps worden getransporteerd dan is het beter over te stappen op kettingtransport, waarbij de pallet in de breedte (1200 mm) over de kettingen wordt getransporteerd. Bochten maken is met kettingbanen niet mogelijk. Wel haakse overgangen. Daarbij is een keuze mogelijk tussen een draaitafel (zowel rollen als ketting) of een zwenktafel. Deze laatste kom je niet zo vaak in de dagelijkse praktijk van magazijnen tegen. Op het opzet- of afneempunt van een kettingbaan is een pallet overigens makkelijker op te pakken met een hef- of reachtruck, dan vanaf een rollenbaan.
 

Omgevingscondities

Het klimaat in de ruimte kan specifieke eisen stellen aan de te gebruiken materialen. In koel- en vrieshuizen, in natte ruimtes en in HACCP-omgevingen wil je beslist roestvorming aan de transportbaanonderdelen uitsluiten. Een RVS-uitvoering is dan beter dan een stalen. Met betrekking tot onderhoud en hygiëne kan de bereikbaarheid van de onderdelen een gegeven zijn bij de keuze voor een bepaald type.

Vergeleken met de rollenbaan is de bandtransporteur goedkoper, sneller en vooral stiller. In een productieomgeving valt vaak de geluidsproductie van het rollenbaansysteem in het niet bij de overige apparaten. In een magazijnomgeving is dit meestal anders en kan de geluidsproductie van de baan van belang zijn. Riemaangedreven rollenbanen zijn hier duidelijk in het voordeel ten opzichte van kettingaangedreven uitvoeringen.
 

Bij draaiende systemen is er altijd kans op beknelling. Aandrijfkettingen worden daarom voorzien van een afdekkap. Voor vlakke aandrijfriemen zijn er bijvoorbeeld vingerbeveiligingen geplaatst om de rol om beknellingen te voorkomen. Bovendien moeten er meerdere noodstopvoorzieningen komen, om de transportbaan met een druk op de knop stil te kunnen zetten.
 

Aandrijving

Rollenbanen en bandconveyors worden meestal aangedreven door krachtige 230/400 V 50 Hz IP54 draaistroom elektromotoren, met een motorreductor om een lager toerental en daarmee een groter koppel te krijgen. In de overbrenging zit meer variatie. Voor rechte rollenbanen zijn overbrengingen mogelijk met een vlakke riemaandrijving, tangentiaal kettingaandrijving en kettingaandrijving van rol naar rol. Onder andere Schunk Fördertechnik en Van Riet leveren rollenbanen met motorrollen. De onderhoudsvrije (24 V) wisselstroommotor is daarbij geïntegreerd in de eerste transportrol. Deze drijft via een snaaraandrijving de andere rollen van de sectie aan. Dit werkt ruimtebesparend en geluiddempend. De rollenbaanmodules zijn voorzien van aparte elektronische schakelingen per sectie. Hierdoor kunnen ze makkelijk aan elkaar worden gekoppeld tot een transportbaan van onbeperkte lengte, zonder dat daarbij stuwdruk ontstaat.
 

Snelheid

De gewenste transportsnelheid wordt bepaald door het motorvermogen in combinatie met een eventuele reductie. De reductieoverbrenging verlaagt het toerental (en daarmee de snelheid) en verhoogt tegelijkertijd de aandrijfkracht (het koppel). De aansturing van de elektromotor wordt vaak afgeregeld met een PLC, die snelheidsvariaties en in sommige gevallen een wijziging van de transportrichting (vooruit/achteruit) mogelijk maakt.

Indien grote afstanden moeten worden overbrugd, is het mogelijk om met een enkele aandrijving meerdere segmenten aan te drijven. Dit is afhankelijk van de kracht van de aandrijfmotor, de overbrenging, het gewicht van de colli en de transportafstand.

Aangedreven rollenbanen maken door de gecontroleerde snelheid van de colli een goede beheersing van de goederenstroom mogelijk. Hierdoor zijn ze geschikt voor continu intern transport bij een grote transportcapaciteit.
 

STANDAARDISATIE

Rollenbaan- en bandconveyorsystemen zijn tegenwoordig allemaal modulair opgebouwd en daardoor eenvoudig in- en uit te bouwen, te vervangen en uit te breiden. De modulaire vlieger gaat niet op voor de achterliggende besturing, die in de meeste gevallen nog echt klantspecifiek maatwerk is. Dit bemoeilijkt standaardisatie. In het ontwikkelen, aansluiten en inregelen daarvan gaat in verhouding ook de meeste tijd zitten. Daaruit voortvloeiend is het idee ontstaan om ook het onderliggende besturingssysteem op componentniveau modulair uit te voeren. Doel: kosten besparen en een snellere ingebruikname. Kortom: tijd is geld. Voor modulaire besturingssystemen verwijzen we naar het artikel ‘Modulaire bouwdoos voor het magazijn’ in Transport+Opslag nummer 11 van 2004.

 

LEVERANCIERSOVERZICHT

Op de website www.logistiek.nl staat een leveranciersoverzicht met enkele belangrijke technische specificaties van rollenbaansystemen. Dit overzicht is niet compleet; er zijn veel meer aanbieders. Daar vindt u op de website ook een verwijzing naar. Alleen de leveranciers, die een bijdrage aan de totstandkoming van dit artikel hebben geleverd, zijn opgenomen.

 

Reageer op dit artikel