nieuws

Defensie stopt met miljoenen verslindend SPEER-project

Supply chain

Defensie stopt met miljoenen verslindend SPEER-project

Minister Jeanine Hennis-Plasschaert heeft de stekker getrokken uit het SPEER-project bij Defensie. Dit ERP-project, dat naar verluidt 900 miljoen euro kostte, wordt beschouwd als het grootste en duurste ict-project van de overheid ooit. De feiten op een rij plus reacties van experts.

Nrc.next bracht dit nieuws zaterdag op basis van bronnen binnen en buiten Defensie naar buiten. Minister Hennis heeft naar eigen zeggen al bericht over het afbouwen van het project in een brief aan de Tweede Kamer die ze 5 maart heeft verstuurd en waarin ze stelt dat het ERP-systeem van softwareleverancier SAP niet wordt afgebouwd.

Volgens Defensie heeft het project, dat binnen het ministerie een ‘fiasco’ wordt genoemd, tot nu toe 433 miljoen euro gekost. Het SPEER-project vormt al jaren een hoofdpijndossier voor Defensie. Begin vorig jaar meldde de Algemene Rekenkamer al dat het eindbedrag na afronding van de ERP-implementatie uitkomt op negenhonderd miljoen euro, een verdubbeling ten opzichte van de 481 miljoen euro die Defensie had vrijgemaakt.

SPEER kost Defensie 900 miljoen

De inschatting van de Algemene Rekenkamer was dat de totale kosten tot halverwege 2013 ongeveer 650 miljoen euro bedroegen. Voor het afronden van het implementatietraject en de noodzakelijke doorontwikkeling was naar schatting van de Rekenkamer nog eens 250 miljoen euro nodig.

Het eindbedrag van SPEER zou dan uitkomen op rond de 900 miljoen euro. Het omvangrijke ERP-project werd in 2002 al bij Defensie opgestart om de bevoorrading en verwerving in het operationele domein, operationeel onderhoud, modernisering van financiële processen en ondersteuning van de logistiek te standaardiseren.

ICT moet afgeleide zijn

Nico Viergever: "ICT moet afgeleide van logistiek zijn en niet andersom"

Nico Viergever: “ICT moet afgeleide van logistiek zijn en niet andersom”

Adviseur Nico Viergever maakte ooit in opdracht van een tweede kamerlid een diepgaande analyse van de ICT-problemen bij Defensie. Hij heeft wel een verklaring voor het mislukken van het project. “Het is mislukt omdat het een ICT-project was, en niet voortkwam uit een behoefte vanuit de organisatie. Er is ooit door een stafafdeling een plan gemaakt hoe de IT-infrastructuur eruit moest komen te zien en logistiek moest zijn processen hier maar op aanpassen. Dat is het verkeerde uitgangspunt, het moet juist andersom. SPEER had een logistiek project moeten zijn, en ICT is daar een afgeleide van.”

Volgens supply chain-expert Walther Ploos van Amstel, die zes jaar lang professor was aan de Nederlandse Defensie Academie, hadden in de Haagse stafafdelingen de alarmbellen direct vanaf het begin al moeten gaan rinkelen. “De Nederlandse defensieorganisatie was de eerste ter wereld die defensiebreed een ERP-systeem zou gaan gebruiken voor alle activiteiten”, schreef hij begin vorig jaar op NU Zakelijk. “Geen enkele andere krijgsmacht had dit nog vertoond. Het zou bovendien één van de grootste SAP-implementaties ooit worden.”

Aantal modules werken

Een aantal modules binnen SPEER zijn inmiddels al wel operationeel. Maar of die goed werken is maar de vraag. Nrc.next schrijf zaterdag namelijk dat hetgeen wat wel af is, niet goed genoeg werkt. Bovendien werkt een groot deel van Defensie nog niet met alle modules.

Bij de missie in Mali werd het ERP-systeem volgens de krant voor het eerst ook daarvoor gebruikt. Erg goed ging dat niet, zo blijkt uit de bijlage van een brief die minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert (VVD) een maand geleden aan de Tweede Kamer stuurde. “Het gebruik van ERP heeft bij missies nog enige tijd extra ondersteuning nodig. Het gebruik van ERP bij het plannen, voorbereiden, ontplooien en uitvoeren van missies moet worden geoptimaliseerd.” En het gebruik van ERP “is behoorlijk arbeidsintensief gebleken.”

Hennis wil SPEER ‘bevriezen’

Er is nog 120 miljoen euro over die was bedoeld voor de verdere ontwikkeling van het systeem. Dat wordt gebruikt voor het in gebruik nemen en verbeteren van het deel van SPEER dat wel al werkt. Minister Hennis-Plasschaert zou SPEER nu willen ‘bevriezen’. Volgens een woordvoerder van Defensie is de invoering van ERP voor onderdelen waar het wel goed werkte volgend jaar klaar. Voor overige toepassingen kijkt Defensie nu ook naar andere mogelijkheden. De SAP-oplossing bij voorbaat uitsluiten kan niet, want Europese aanbestedingsregels staan dit niet toe, aldus Defensie zaterdag tegen ANP.

Kamer wil debat met Hennis

Minister Jeanine Hennis-Plasschaert

Minister Jeanine Hennis-Plasschaert

D66, zo meldt ANP zaterdag, wil snel opheldering over het ‘falen’ van het ict-project. “Minister Hennis heeft eerder al aangegeven niet ‘in control’ te zijn”, stelt parlementariër Wassila Hachchi. “Nu zijn we een jaar verder en is er in totaal bijna een miljard euro uitgegeven aan een falend ict-project. Als het klopt dat de minister heeft gewacht met het informeren van de kritische Tweede Kamer, dan is dat zeer laakbaar.” Ook CDA-Kamerlid Raymond Knops wil zo snel mogelijk een debat met de minister over de kwestie.

Veredeld registratiesysteem

Defensie onderzoekt nu hoe dit met andere automatiseringssystemen wel kan, schrijft nrc.next zaterdag. Die zouden allemaal moeten werken op basis van moderne ict-principes. Door de ontwikkelingstijd van meer dan tien jaar is het ERP systeem feitelijk al verouderd, hoewel voor- en tegenstanders zeggen dat delen nog wel een tijd meekunnen als veredeld registratiesysteem.

Nu stoppen geen optie

Nu stoppen is volgens Ploos van Amstel geen optie. Wel bijstellen. Volgens hem is het verstandig om lokale ERP-systemen per bedrijfsonderdeel goed met elkaar te verbinden met NATO en industriepartners. Hiervoor zou volgens hem een soort open enterprise bus systeem nodig zijn. Mini SAP’s dus, aangevuld met een flexibele schil van best of breed oplossingen voor de verschillende operaties die moeten worden ondersteund.

Volgens Viergever is het bevriezen van wat staat en dit aanvullen met nieuwe deeloplossingen, helemaal niet zo’n slecht idee. “Je creëert hiermee misschien iets waar een ICT-afdeling van zal gruwen, maar als logistiek er straks wél blij mee is, waarom dan niet?”

Politiek elimineren

Ludo Hof die als adviseur vaak door bedrijven wordt ingehuurd om vastgelopen ERP-projecten vlot te trekken, ziet dat ERP-implementaties vaak mislukken als mensen met proceskennis er onvoldoende bij worden betrokken. “Projecten worden vaak op een te hoog niveau bedacht zonder de juiste mensen erbij te betrekken. Daar gaat het bijna altijd mis. Een andere oorzaak is dat bedrijven teveel in één keer willen. Je moet met ERP eerst alleen het absoluut noodzakelijke doen, en daarna pas alle toeters en bellen.”

Stel dat hij nu bij Defensie puin zou moeten ruimen, wat zou hij dan doen? “Ik zou een projectteam formeren, een man of vijftien groot, waar alle politiek uit is geëlimineerd. Wat je nu nodig hebt zijn mensen die daar puur zitten om hun inhoudelijke kennis van processen. De patiënt is overleden dus het gaat er niet meer om wie er gelijk heeft maar hoe je iets kunt neerzetten dat wél werkt. Je moet in deze fase ook de olifant in de kamer durven te benoemen. Wie zijn de mensen die er politiek belang bij hebben dat het project kost wat kost doorgaat of andersom: welke mensen willen juist dat het mislukt. Zorg dat je die mensen uit je project zet.”

Reageer op dit artikel