blog

Lucratievere logistiek dankzij lean

Supply chain 2658

Lean is hot. Het aantal bedrijven dat bezig is met lean stijgt nog steeds. Het aantal cursussen over lean is gigantisch. Maar wat heb je er eigenlijk aan? En hoe pak je het verbeterproces dan aan? “Je gaat het lean proces pas zien als je de werking door hebt.”

Lucratievere logistiek dankzij lean

Hessel Visser is sinds zijn werk bij Fokker (1979-1986) al bezig met zaken die nu onder lean geschaard worden. Hij neemt u mee in de veertig jaar dat hij actief is in de logistieke wereld. Met al zijn lean kennis en 40 jaar ervaring in de productie en logistiek helpt hij u in dit blog verder te doorzien waar de essentie ligt bij een juiste aanpak.

Kennismaking met transparante processen

Om in termen van Cruijff te zeggen: Je gaat het lean proces pas zien als je de werking door hebt. Bij mijn werk in de vliegtuigbouw werd ik als snel geconfronteerd met het verbeteren van processen. Deze sector stond altijd al onder druk qua kosten en levertijd. Uiterst complexe processen moesten verbeterd worden. Omstreeks 1979 moesten we de F16 produceren in een tempo van één vliegtuigromp per anderhalve dag. Deze anderhalve dag wordt nu de takttijd van een proces genoemd. Dat deden we met 350 man in een hal te Papendrecht. We waren onderdeel van een lange wereldwijde supply chain. De spanning van het op tijd leveren was groot. Door de hoge kwaliteitswensen en de grote druk van de klant werd het onmogelijke mogelijk gemaakt. De klant stond overal in het proces centraal. Sterker nog: de klant keek bij ons over de schouder mee en was dagelijks aanwezig door toezichthouders. Het functioneerde als een open keuken. Het proces was volledig transparant. Je moet kunnen zien wat je doet, dan heb je het pas door.

Hoe transparant je logistieke proces ook mag zijn, de aansluiting met de leveranciers is cruciaal.

Het belang van logistiek in het proces

Hoe transparant je logistieke proces ook mag zijn, de aansluiting met de leveranciers is cruciaal. Just in time kwam in de jaren negentig op toen Toyota daarmee zichtbaar in zijn logistieke keten mee is gaan werken. Velen waren destijds nog sceptisch over deze aanpak. De vakbonden waren kritisch.  Nu zien we in dat dit lean concept tot op de minuut nauwkeurig kan worden toegepast in diverse distributieprocessen. We moeten aansluiten op de wensen van de klant. Die klantwaarde bepaalt de ritme van het proces. We gingen in de tachtiger jaren in de industrie al van push naar pull. Deze omgekeerde werkwijze is tot op heden nog niet overal doorgedrongen door een vaak conservatieve houding van de betrokkenen. Wat dacht u van de verzendmethoden die bij e-commerce worden toegepast? De verzender bepaalt in de meeste gevallen nog het distributieproces. Kijk ook eens naar de gezondheidszorg. Ook die sector moet en gaat om. In het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk moet de lean-filosofie de complexe organisatie die het ziekenhuis is, bestuurbaar zien te houden. Zij zullen, om moeten om een beter klantperspectief te bereiken, dienen te veranderen van specialistisch handelen naar servicegerichtheid waarin de klant mede het ritme bepaalt.

Verkeerde focus op kosten

Jarenlang was de focus in business voornamelijk gericht op efficiency. Dit efficiencydenken, in termen van lagere kosten per stap in het proces, heeft lang centraal gestaan in de logistieke processen. Dit zien we overigens nog steeds terug in ouderwetse processen. Voor een dubbeltje minder stapt men over van de ene naar de andere leverancier, zonder zich te bekommeren over de integrale consequenties van deze werkwijze. Zo wordt goedkoop duurkoop. De bouwwereld is daar het lichtend voorbeeld van. Klagen over slechte supply chains vindt zijn oorzaak in het onvoldoende onderkennen van de effecten. Zo zijn de gevolgkosten van slechte bouwprocessen nog enorm. Tien procent faalkosten in de bouw is geen uitzondering. Lees bijvoorbeeld eens over de laatste ervaringen van Walther Ploos van Amstel bij de nieuwbouw van zijn huis. Jack van der Veen stelde recent nog tijdens het congres over de bouwsector. “In de huidige (keten)samenwerking is prijs en autoriteit/hiërarchie te dominant en tegelijkertijd zijn het gemeenschappelijk doel, gemeenschapszin, iets voor elkaar over hebben en van betekenis kunnen zijn onvoldoende aanwezig.” Kortom: het roer moet om in de bouwlogistieke keten en lean kan daar ook bij ondersteunend zijn.

One piece flow maakt meer mogelijk

Door het kostprijsdenken dachten we schaalvoordelen te behalen door in massa te gaan produceren. Dit is een schijnvertoning gebaseerd op verkeerde denkbeelden. Boekhouders en schriftgeleerden brachten ons op het verkeerde spoor. Door het massadenken zijn we verstrikt geraakt door de verkeerde werkwijze op de productie- en distributievloeren. De medewerkers waren moeilijk te overtuigen door de jarenlange focus op efficiency. Al in 1989 kwamen we er bij Enraf-Nonius -geïnspireerd door HP- achter dat producten per stuk maken in plaats van 100 stuks tegelijk de doorlooptijd door het gehele proces gedecimeerd kon worden. Zie de hilarische video die mij destijds heeft getriggerd: Stockless Production, one piece flow.

De voorraden in de keten daalden op een ongelooflijke wijze. Inmiddels is dit concept bij diverse andere bedrijven geaccepteerd, zoals Holmatro, Unitron-Orga en SEW. Nu zal de bouw en de dienstverlening het ook verder moeten gaan waarmaken. Gelukkig zijn daar inmiddels goede initiatieven, maar het is een lange met een ‘never ending story’. Het kan altijd beter.

Hoe nu verder met lean in de logistiek?

De verbeteringen leveren nu bij veel bedrijven meetbare resultaten. Bedrijven als Albert Heijn, Bol.com, Ceva en vele andere zien in dat lean een weg is om beter te gaan functioneren. Het is een stap in de richting van veranderen. Eerst moeten complexe processen door lean maatregelen gereduceerd worden tot beter beheersbare flows die aangestuurd worden door de klantwaarde die in de markt leeft. Daarna pas kunnen er stappen gemaakt worden die de onderneming op een hoger niveau van mechanisering en automatisering brengen. Al eerder schreef ik de blog: “Gaan we van Lean 1.0 via Industrie 4.0 naar Logistiek 4.0?”. Het antwoord lijkt steeds meer ‘ja’ te worden in onze logistieke sector. Maar besef wel dat je een lange weg hebt om deze af te leggen. Om daar goed mee te beginnen is het wel verstandig om te begrijpen hoe de logistieke lijnen naar de toekomst lopen. In de Collegereeks Logistiek Management wordt hier uitvoerig aandacht aan gegeven. Hier wordt door de deelnemers enthousiast op gereageerd. Vanaf 13 mei begint deze reeks met een inspirerend verhaal van Walther Ploos van Amstel. Op 3 juni neem ik u graag mee op mijn logistieke reis door de tijd. En om op een aangepaste wijze weer eens op de woorden van Johan Cruijff terug te komen:

“Je gaat het nut van lean in de logistiek pas zien als je het door hebt”

 

 

Reageer op dit artikel