blog

Matrix van Kraljic: ook inzetbaar voor logistieke processen

Supply chain

Matrix van Kraljic: ook inzetbaar voor logistieke processen

De matrix van Kraljic is een effectief model voor een effectieve inkoopstrategie. Hoewel deze matrix is bedacht voor Inkoop, is het ook zeer bruikbaar voor het managen van logistieke processen. Hoe maak je de beste keuzes voor je aanpak?

Veel bedrijven denken onvoldoende na over hun inkoopstrategie. Keihard onderhandelen is soms noodzakelijk, maar zeker niet in iedere situatie de meest effectieve strategie. Iedere inkooprelatie vraagt om een andere aanpak, maar hoe bepaal je de juiste benadering? Een veel gebruikt model is de matrix van Kraljic. In deze matrix worden vier kwadranten geformuleerd op basis van de kosten van een product en het afbreukrisico als het product niet voorhanden is (effect op de klanttevredenheid).

Kraljic: de vier kwadranten

De vier kwadranten van de matrix zijn:

  • Hefboom producten: goed verkrijgbare producten, waar veel geld in omgaat.
  • Routine producten: eenvoudig te verkrijgen, goedkope producten.
  • Strategische producten: producten die slechts door één of enkele leveranciers kunnen worden geleverd, waar veel geld in omgaat en die een grote impact hebben op het proces of eindproduct.
  • Bottleneck producten: producten die slechts door één of enkele leveranciers kunnen worden geleverd, waar echter weinig geld in omgaat, maar die wel een grote impact hebben op het proces of eindproduct.

Voor hefboom producten kan je een agressieve onderhandelingsstrategie (‘beuken’) toepassen. Wanneer je bij strategische producten en bottleneck producten gaat ‘beuken’, dan trek je aan het kortste eind. In de strategische hoek is de toeleverancier zich bewust van de waarde van zijn product en past hij logischerwijs zijn gedrag hierop aan. In de bottleneck hoek kan je het product gewoon niet elders kopen. Bij routine producten heeft het vanuit kostenbesparing heel weinig zin om er veel aandacht aan te besteden, je kunt er bijna niks halen. Denk bijvoorbeeld aan kantoorbenodigdheden. Je moet deze producten gewoon in huis hebben, maar er valt weinig te besparen en er is nauwelijks risico verbonden aan deze voorraad.

 

Hoe maak je de beste keuzes?

Hoe maak je de beste keuzes voor je aanpak? Ik doe dat door me eerst af te vragen wat ik wil bereiken en vervolgens door te kijken hoe ik dat wil bereiken? Qua ‘doel’ onderscheid ik de linkerkolom van de rechterkolom in de vier kwadranten. In de linkerkolom (routine producten en hefboom producten) is het doel reduceren van uitgaven. In de rechterkolom (bottleneck producten en strategische producten) is het doel reduceren van onzekerheid. Die onderverdeling maakt al meteen duidelijk dat je verschillende onderhandelingsstrategieën moet toepassen.
Qua ‘aanpak’ onderscheid ik de onderste rij (routine producten en bottleneck producten) van de bovenste rij (hefboom producten en strategische producten). In de onderste rij ga ik bufferen, voorraad neerleggen omdat dat me minder kost dan er continu managementaandacht aan te besteden. Bottleneck producten moet je altijd op voorraad hebben want dat kost nauwelijks iets en de gevolgen zijn groot als het product niet voorradig is. Ook bij routine producten zijn de kosten laag en het heeft dan ook weinig zin om hier veel aandacht aan te besteden. In beide gevallen spreek ik met mijn toeleverancier af dat ze de voorraad nooit onder of boven een bepaald niveau laten komen.
Met steekproeven kun je controleren of alles volgens afspraak verloopt. In de bovenste rij ga ik managen, dus actief tijd besteden omdat daar geld te halen is. Inkopers en hun managers kunnen naar hartenlust beuken bij de hefboom producten, omdat er redelijk veel aanbieders zijn en het afbreukrisico klein is. Maar voor de strategische producten ga je vanuit het topmanagement best een intensieve samenwerking met je leveranciers aan. De moeite en de nodige kosten kunnen daarbij best hoog zijn, maar de opbrengsten in termen van risicobeperking en vermindering van globale uitgaven zullen daar vaak tegen opwegen.

Logistieke processen managen met Kraljic

Hoewel de matrix door Kraljic bedacht is voor Inkoop, is hij ook zeer bruikbaar voor het managen van logistieke processen en productieprocessen, denk aan het vaststellen van productieseriegroottes. De Kraljic matrix geeft goede handvatten voor het nemen van beslissingen in operationele processen. Die handvatten alleen zijn niet genoeg, je moet ook de nodige informatie hebben, zoals de verwachte afzet, prijzen en andere factoren die de beslissing kunnen beïnvloeden. Door de kwadranten te verrijken met informatie wordt het mogelijk om nog beter te bepalen wat de juiste aanpak is. Operationele beslissingen moeten vaak ‘on the spot’ genomen worden. Als je dan niet over recente informatie beschikt, dan houden we enkel onze ‘gut feeling’ over… en dat is niet altijd de beste optie, toch?

Reageer op dit artikel