blog

Kent u het al: ‘Biologiestiek’?

Supply chain

‘Alles is logistiek’ is de lijfspreuk van Pieter Vlot. Pieter is sinds 3 jaar logistiek manager bij Rivas Zorggroep, daarvoor was hij chemisch analist op het laboratorium. Die passie voor iemand die net in de logistiek zit, is geweldig. Samen schrijven wij deze blog om zijn stelling te bewijzen op het vlak van de biologie van het menselijk lichaam.

Kent u het al: ‘Biologiestiek’?

Ons lichaam is een hoogstandje van supply chain management met push en pull, en samenwerking tussen verschillende soorten processen; voorraad, forecasting, transport en zelfs de CO2-uitstoot, het zit er allemaal in. Het enige waar we misschien nog aandacht aan zouden moeten besteden, is de incourante voorraad op sommige plaatsen.

Laten we als voorbeeld nemen de aanvoer van zuurstof en afvoer van koolstofdioxide (CO2) en het transportsysteem dat daar bij hoort; de ademhaling. Ingangscontrole vindt onder andere plaats door het gebruik van de neus: slecht geurende luchtjes worden gedetecteerd en voorkomen dat we iets ontvangen wat we niet kunnen gebruiken of zelfs schadelijk voor ons is. Na deze inslagcontrole gaat de lucht (met daarin de zuurstof) naar de crossdock-ruimte met als locatiecode ‘longen’.

Vanuit de control tower (hersenen) wordt de verdere distributie aangestuurd. Bij grotere inspanning van de productieomgeving  (spieren en organen) is de verbranding van brandstof (suikers) groter en is meer zuurstof nodig. Hierbij komen zuren vrij die direct aangeven om de aanvoer van zuurstof op te voeren.

U ziet dat op elkaar volgende processen volledig als een keten werken, ook al is vooraf niet bekend wat het eindverbruik zal zijn. Zelfs met extra inspanning van ons lichaam, gaan alle processen, in de hele keten, direct en in onderlinge samenhang een tandje hoger werken om de zuurstof just in time op de juiste plaats af te leveren.

Distributiesysteem

Bij het begin van het distributiesysteem doen zich direct al problemen voor. Lucht bestaat voor 80 procent uit stikstof en maar voor 20 procent uit zuurstof. Alleen de zuurstof uit de lucht is nodig. Daarnaast kan voor de aanvoer van zuurstof en afvoer van CO2 niet het zelfde transportmiddel gebruikt worden. Het algemene transportmiddel in het lichaam is het bloed, dat voor het grootste deel uit water bestaat. CO2 lost daar gemakkelijk in op, maar dat lukt met zuurstof aanzienlijk minder in elk geval onvoldoende om een goede aanvoer te borgen. Om de aanvoer toch goed te kunnen regelen is een verpakkingsmiddel noodzakelijk, dat zuurstof goed bindt, maar stikstof niet, dit is het hemoglobine. Omdat dit verpakkingsmiddel niet sterk genoeg is om los in het bloed te circuleren heeft dit een vervoermiddel nodig, de rode bloedcel, ook wel erytrocyt genoemd. Het hele systeem lijkt een tegenstelling van enorme efficiëntie en enorme verspilling, we zullen het uitwerken met wat getallen en feiten.

Transport

Laten we het transport zelf eens onder de loep nemen. In een gemiddeld lichaam zijn 25 biljoen erytrocyten (vrachtwagens) nodig om alle zuurstof te vervoeren. Een vrachtwagen heeft ongeveer een levensduur (afschrijving) van 1 maand. Dit betekent dat er per seconde 2,4 miljoen afgebroken en aangemaakt moeten worden. Als al deze vrachtwagens achter elkaar gezet zouden worden ontstaat er een file van 225.000 kilometer (5,6 keer de aarde rond). Elke vrachtwagen heeft een laadruimte waarin 640 miljoen hemoglobinemoleculen vervoerd kunnen worden. Deze vrachtwagens (erytrocyten) hebben geen eigen motor om de plaats van bestemming te komen. Ze worden meegevoerd op de stroom van het bloed, als patronen in een buizenpostsysteem (de bloedsomloop). Van de  aangevoerde hemoglobine moleculen gaat bijna 40 procent ongebruikt weer retour. De lege hemoglobinemoleculen worden ook nergens anders voor gebruikt. Retourlogistiek blijft lastig, ook in ons lichaam.

Wegenstelsel

Het wegenstelsel waar de vrachtwagens gebruik van maken (de bloedsomloop) bestaat uit aderen. We houden het zelf op zo’n 100.000 kilometer, waarvan het overgrote deel uit haarvaten (kleine, lokale binnenwegen) bestaat en maar een klein deel (enkele kilometers) uit dikkere (slag)aderen (snelwegen). Ter vergelijk: Nederland heeft 150.000 kilometer aan wegen, waarvan 5.300 kilometer snelweg. De snelheid van bloed is maximaal 18 km/h, deze snelheid wordt gehaald als het bloed het hart verlaat.

C02-uitstoot

Dan als laatste nog iets over die CO2-uitstoot. Van het vervoersysteem binnen de mens is lastig iets te zeggen, maar de totale CO2 uitstoot van een mens bij normale inspanning is ongeveer 800 gram per uur. Een liter diesel veroorzaakt een CO2 productie van 2,8 kilogram. Als je het zo bekijkt doen we het zo slecht nog niet.

We hebben gekeken naar de logistiek van in het menselijk lichaam. Productie en transport zijn bekeken evenals de CO2 uitstoot. We zien dat ook ons lichaam een echte supply chain is waar alles werkt met forecasting, productie, ingangscontrole, afvalstromen, retourstromen, enzovoort.

Wat leert een logistiek manager van ons lichaam?

De komende tijd kunnen we enkele van de deelprocessen nader bekijken. We gaan dan ook eens zien hoe wij als logistieke professionals kunnen leren van ons lichaam. Zo zouden we het voorraadbeheer eens onder de loep kunnen nemen, of bijvoorbeeld de informatievoorziening. Wist u bijvoorbeeld dat een bericht vanuit de zenuwen met een snelheid van 274 km/uur naar de control tower wordt gestuurd? ‘Alles is Logistiek’ zei Pieter Vlot en hij heeft helemaal gelijk.
Kent u, als voorloper op de komende blogs, mooie vergelijkingen van ‘biologiestiek’?

Reageer op dit artikel