blog

Waaraan herken je een robuust logistiek netwerk?

Supply chain

Logistieke netwerken moeten tegen een stootje kunnen. Netwerken mogen niet omvallen bij een vlaagje tegenwind of een vleugje voorspoed. Monique van den Broek en Jan van Doremalen van CQM brengen in een drieluik alles over robuuste logistieke netwerken. Hier deel 1: Waaraan herken je een robuust logistiek netwerk?

Waaraan herken je een robuust logistiek netwerk?

Als logistieke professionals bouwen we aan netwerken die tegen een stootje kunnen. Maar eenvoudig is dat niet. In een drietal artikelen zullen we duidelijk maken hoe wij daar tegenaan kijken:

1. Waaraan herken je een robuust logistiek netwerk?
2. Hoe zet je zo’n netwerk op en hoe houd je het in stand?
3. Hoe doe je dat gebaseerd op feiten en stevig onderbouwd met getallen en modellen?

 

Logistieke netwerken

Een logistiek netwerk wordt ingericht om materialen aan te voeren, de materialen te verwerken tot producten en deze ten slotte bij klanten af te leveren. Steeds belangrijker worden ook de retourstromen terug naar de leverancier.

Zulke netwerken zijn vaak heel complex met fabrieken, magazijnen en winkels over de hele wereld. Tussen de locaties stromen goederen van ruwe materialen, componenten, modules tot eindproducten. De goederen veranderen tijdens de reis door het netwerk vaak van karakter én van eigenaar. Door de verandering van eigenaar is de zichtbaarheid van goederen vaak slecht en komt informatie traag en verdraaid door bij de betrokken spelers.

Deze complexiteit en de steeds hoger wordende klanteisen vragen om nieuwe technieken bij het ontwerpen van een logistiek netwerk. Bij zo’n ontwerp worden strategische keuzes gemaakt over het aantal, de locatie en capaciteit van fabrieken en magazijnen en de wijze waarop de goederenstroom wordt aangestuurd.

 

Robuust netwerk

Een logistiek netwerk richt je voor langere tijd in. Zo’n netwerk moet volgens de kenners dan ook robuust zijn en risico-ongevoelig, veerkrachtig en adaptief. Maar wat betekenen die begrippen eigenlijk? Ze klinken helder en duidelijk. Maar als je ze als manager probeert te vertalen naar concrete keuzes, en hoe je de keuzes vervolgens naar de dagelijkse praktijk van de operatie moet vertalen, wordt het lastiger.

We stellen voor om deze begrippen eerst in een kader te plaatsen om ze dan één voor één gestructureerd aan te kunnen pakken. We gebruiken robuust als het overkoepelende begrip. Robuust betekent: bestand tegen grote en kleine schokken en veranderingen. Daaronder vinden we de begrippen risico-ongevoelig en veerkrachtig. Daarnaast zullen we het begrip adaptief introduceren.



Frequentie en impact

In een logistiek netwerk gebeuren heel veel niet goed te voorspellen zaken. Sommige gebeuren relatief vaak, zoals het te laat komen van leveringen of een onverwachte vraag van een klant. Andere gebeuren zelden maar hebben wel een grote impact.

We gaan onzekere gebeurtenissen daarom onderscheiden op grond van frequentie en impact: Hoe vaak gebeurt iets en wat is de impact als het gebeurt?

 

Risico-ongevoelig

Een netwerk is in onze ogen risico-ongevoelig als het bestand is tegen, of voorbereid op, gebeurtenissen die een grote impact hebben en de stroom van goederen door het netwerk dus ernstig kunnen verstoren. Voorbeelden hiervan zijn de overstroming in Thailand en de tsunami die Japan trof. Een groot aantal bedrijven zat door deze rampen maandenlang zonder leveranciers voor essentiële onderdelen of producten. In extreme situaties kunnen de gevolgen een bedreiging zijn voor het voortbestaan van het bedrijf.

 

Er zijn twee situaties denkbaar: de gebeurtenis is relatief zeldzaam of het komt regelmatig voor. In het eerste geval zul je correctieve maatregelen willen nemen voor als het gebeurt: je bereidt een ‘rampenplan” voor om de situatie het hoofd te kunnen bieden. In het tweede geval kun je maar één ding doen: je moet je netwerk op een andere manier inrichten. Het is immers onacceptabel dat je regelmatig wordt geconfronteerd met ernstige verstoringen.

 

Veerkrachtig

Een netwerk is veerkrachtig als het bestand is tegen stootjes. De frequentie van die stootjes is meestal groot. De aard is wel bekend, maar de precieze tijd en omvang meestal niet. De impact is echter goed te overzien.

 

Oplossingen kunnen vaak lokaal worden gevonden, soms is er onderling overleg nodig. De impact is namelijk sterk afhankelijk van de structuur van het netwerk en de afspraken die tussen de netwerkpartners zijn gemaakt. Afspraken over bijvoorbeeld de flexibiliteit in productiecapaciteit of het aanhouden van (tussen)voorraden. Maar ook afspraken over de manier waarop informatie wordt gedeeld en eventueel samen beslissingen worden genomen.

 

Onderaan de pagina staat een schematische samenvatting (afb 1), welke maatregelen je onder verschillende onzekere omstandigheden kunt nemen om tot een robuust logistiek netwerk te komen.

 

Adaptief

De hierboven beschreven oplossingen zijn systeemgeoriënteerd en behandelen alleen risico’s die je kunt voorzien. De praktijk leert dat er altijd wel iets anders gebeurt dan je had voorzien of dat je inrichting en aansturing toch net niet helemaal afdoende is. Dan komt de menselijke factor naar boven. Heb je de goede mensen aan boord? En is er een cultuur waarin deze mensen problemen herkennen, kunnen inschatten wat de consequenties zijn om vervolgens met creatieve oplossingen te komen die snel worden geïmplementeerd? Wij noemen een netwerk waarin zo gewerkt wordt adaptief.

 

Praktische oplossingen

 

Gebeurtenis

Mogelijke oplossingen

Inrichting

Aansturing

Fluctuaties in de klantvraag

Maak voorraadruimte in winkel en/of magazijn

Verbeter marktvoorspellingen

Vul voorraden goed aan

Kwaliteitsproblemen bij een leverancier

Kies meerdere leveranciers

Introduceer kwaliteitssysteem bij leverancier

 

Regel snelle leveringen door andere leverancier

Leg extra voorraden aan

Vertraging in de aanvoer van producten of componenten

Houd extra voorraden aan dichtbij markt of productie

Samenwerken in netwerk om zo snel informatie te kunnen delen en betere beslissingen te nemen

Capaciteitsproblemen bij een productievestiging

Schep overcapaciteit

Kies voor flexibele productielijnen

Overweeg second sourcing

Problemen voorkomen door betere en snellere communicatie en aansturing

Stijging van brandstofprijzen

Meer distributiecentra dichter bij de klanten

 

Stijging van lonen in Oost-Europa / Azié

Minder productie en warehousing in Oost-Europa / Azië

 



Lean Six Sigma – voortdurende verbetering


Ten slotte is het belangrijk om te constateren dat je onderliggend een cultuur van voortdurende verbetering nodig hebt. Lean Six Sigma is daar bijvoorbeeld een mooie kapstok voor. Het continu gericht zijn op het verkorten van doorlooptijden, het schrappen van tussenvoorraden, het verbeteren van product- en proceskwaliteit, het beter afstemmen van plannen en werkwijzen tussen de betrokken partijen leidt vanzelf tot een verlaging van de frequentie en omvang van risico’s.

 

Addertje onder het gras

Hier zit wel een addertje onder het gras. Wij constateren dat, zeker nu bedrijven er naar streven om zoveel mogelijk ‘vet’ uit de operatie te halen, de logistieke netwerken ook gevoeliger dreigen te worden voor kleine fluctuaties. Zoals overal is er een soort van optimale balans: veel vet maakt de keten onbestuurbaar en duur, te weinig vet leidt tot schurende panelen en daardoor hoge extra kosten.

 

Ten slotte

We hebben laten zien hoe robuustheid ontrafeld kan worden en wat er moet gebeuren om robuustheid te garanderen. Bestand tegen grote schokken door rampenplannen of herinrichting. Bestand tegen kleine schokken door inbouwen van veerkracht. Daarnaast door een sterk oplossend vermogen door de organisatie.

 

In onze volgende twe artikelen laten we zien hoe je heel gestructureerd kunt toewerken naar een robuust netwerk en hoe een goed gebruik van data-analyses, simulatiemodellen en optimalisatietechnieken je hierbij kan ondersteunen. We zullen dit doen aan de hand van een concrete aanpak verduidelijkt met praktijkvoorbeelden.

 

Mede-auteur: Jan van Doremalen

Reageer op dit artikel