blog

Reverse Bullwhip Effect: oefening in ketendressuur

Supply chain

Reverse Bullwhip Effect: oefening in ketendressuur
Reverse Bullwhip Effect oefening in ketendressuur

‘Het doel van dressuur is om op een harmonieuze manier het paard gehoorzaam aan de ruiter te maken.’ Voor de SCM-manager (de ruiter) is het de afgelopen periode niet vanzelfsprekend geweest dat de keten (het paard) harmonieus gehoorzaamd, aldus Onno Cleeren. Hoe maak je de keten gehoorzamer?

Op effectenbeurzen wordt er van een bull market gesproken wanneer er hoog conjunctuur is. De negatieve tegenhanger wordt betiteld als bear market, dat is de situatie waar we nu alweer enige tijd in zitten. Ongekende volatiliteit aan de vraagzijde en omvallende leveranciers zijn daarmee harde realiteit geworden, waardoor het adequaat forecasten en plannen lastiger is dan ooit. Dit geldt niet alleen upstream in de keten, in sommige gevallen is de volatiliteit downstream nog groter.

     

Een bearwhip zou misschien iets zijn om je door de onzekerheden heen te slaan; inzicht in het onbekende Reverse Bullwhip Effect (RBWE) kan echter ook helpen je keten te dresseren.

 

Bull whip effect

Uit meerdere studies (Cachon, 2007) komt naar voren dat het Bull whip effect (BWE) niet zo sterk is als wordt verondersteld. Tekortkomingen in het BWE hebben voornamelijk te maken met enkele aannames die worden gebruikt in de Beer game (het spel dat wordt gebruikt als verklaring en legitimering van het BWE).

Er zijn enkele tekortkomingen, waarom we niet al te blind moeten varen op deze Beer game en haar uitkomsten.

 

Vier beer game tekortkomingen

  1. Ten eerste gaat de Beer game er vrijwel altijd vanuit dat er slechts onzekerheid en volatiliteit aan de vraagzijde is. Impliciete aanname is dus dat aanbod er altijd is en dat dit aanbod een onbeperkte volume flexibiliteit heeft.
  2. Ten tweede zijn de spelers in de Beer game vaak niet afgestudeerde studenten, die niet bekend zijn met het fenomeen BWE.
  3. Als spelers van het spel elkaar niet of nauwelijks kennen of hun rol volledig willekeurig wordt toebedeeld, is een hoge mate van vertrouwen in competente beslissingen van medespelers onwaarschijnlijk. Een situatie die ver van de werkelijkheid afstaat doordat er in realiteit vaak een hoge mate van vertrouwen is door jarenlange relaties.
  4. Tenslotte is de uitkomst van de Beer game gecentraliseerd (teamprestatie is de meeteenheid), terwijl in gedecentraliseerde ketens met uitbesteding het in eerste instantie toch echt om de eigen portemonnee gaat.
     

Nuanceer het effect

Bovenstaande argumenten maken niet dat de Beer game zinloos is en het BWE als zodanig helemaal niet bestaat. Maar het al te makkelijk generaliseren van conclusies over de hele keten lijkt wat voorbarig. Zeker als uit onderzoek (Rong, Shen & Snyder, 2009) blijkt dat in veel bedrijfstakken (53 procent) het onbekende Reverse Bullwhip Effect (RBWE) dominant is over het BWE. Door de eerste tekortkoming van de Beer game los te laten, kunnen we dus een situatie creëren waarin er wel degelijk sprake is van aanbod onzekerheid. Niet een heel onwaarschijnlijk scenario in deze tijden waarin voorraden uit ketens vrijwel verdwenen zijn, om zodoende het werkkapitaal te reduceren.
    

Reverse Bullwhip Effect

Het Reverse Bullwhip Effect (RBWE) gaat dus over situaties gekenmerkt door een verstoring aan de aanbodzijde. Als gevolg van aanbod onzekerheid en of overschatting van voorraden in de keten treedt een RBWE op. Een praktisch voorbeeld waarin het RBWE zich manifesteerde is de benzinemarkt in de VS na orkaan Katrina (2005). 10% van de olieverwerkende capaciteit in Golf van Mexico was tijdelijk onbeschikbaar. Aan de vraag zijde waren klanten echter huiverig voor benzine tekorten. Gevolg: rijen voor de pompen en in plaats van te rijden met een kwart volle tank, was nu het gemiddelde niveau 75%. Twee mechanismen liggen hieraan ten grondslag: zorgen over toekomstige prijsstijgingen en zorgen over toekomstige beschikbaarheid (panick buying).
   

Reverse Bullwhip Effect en aardmetalen

Ver van mijn bed? Ach nu misschien, ik ben echter benieuwd hoe dit effect zich zal manifesteren in de markt voor zeldzame aardmetalen. China heeft een marktaandeel van 95 procent voor wat betreft zeldzame aardmetalen (bv. neodymium in mobiele telefoons, terbium in spaarlampen). Er is al sprake van het opwerpen van exportquota voor deze metalen, omdat China ze het liefst houdt voor eigen gebruik. Voor westerse bedrijven die sterk inzetten ook hoogwaardige technologieën geen goed vooruitzicht.
     

Welke industrieën/ producten zijn vatbaar voor Reverse Bullwhip Effect?

  • Seizoensgebonden producten

  • Kapitaal intensieve industrieën

  • Assemblage bedrijven

  • Sterke afhankelijkheid specifieke producten

  • Speculatie (& postponement) aan vraagzijde

  • Prijsgevoelige vraag (vraag elasticiteit)

  • Veel schakels in de keten

     

Tips om Reverse Bullwhip Effect te beperken

  • Breng kritische leveranciers in kaart

  • Analyseer contingency planning/ BCM van kritische leveranciers

  • Formuleer worst case scenario’s leverancier verstoring

  • Kwantificeer impact van leverancier verstoring per productlijn/ categorie

  • Formuleer herstelstrategie in samenwerking met kritische leverancier

  • Integreer kritische leverancier data in forecasting en S&OP

        

Dressuurrijders in de keten

Klakkeloos aannemen dat er alleen een BWE is is naïef. Afhankelijk van je plek in de keten, bedrijfstak structuur, product levenscyclus, kan er ook sprake zijn van een RBWE. Niet onbelangrijk voor consultants en managers die zijn bezighouden met forecasting, S&OP, supply chain ontwerp en besturing. Ken beide klappen van de zweep! Op die manier kan de SCM manager zijn eigen keten wellicht wat harmonieuzer dresseren in 2010.

 

Bronnen

  • Cachon, Randall & Schmidt. In search of the bullwhip effect. Manufacturing & Service Operations Management. 9(4). 457-479. 2007
  • Rong, Shen & Snyder. The impact of ordering behavior on order-quantity variability: A study of forward and reverse bullwhip effects. Services and Manufacturing Journal 20(1), 95-124, 2009.
  • NRC Handelsblad 22 januari 2010. Zonder zeldzame metalen geen auto

Bekijk ook eens:

http://www.ise.ufl.edu/scale/workshop2008/snyder.pdf

Reageer op dit artikel