blog

Pleidooi voor closed loop supply chains: van wieg tot wieg

Supply chain

Professor Harold Krikke pleit voor een gelukkig huwelijk tussen de voorwaartse keten en de retourketen. Als hoogleraar aan de Open Universiteit belicht hij in dit expertartikel de belangrijkste aspecten van closed loop supply chains.

Terwijl er al jaren wordt geïnvesteerd in het optimaliseren van de voorwaartse supply chain, staat de retourketen nogal in de schaduw van haar voorwaartse tegenhanger. Zover er al aandacht voor is, dan vaak ‘los’ van de voorwaartse keten en dat terwijl ze geboren partners zijn. Aanvankelijk nogal gestuurd door de politiek, komen steeds meer bedrijven erachter dat er andere, betere redenen zijn om ‘iets’ met retouren te gaan doen, en wel in samenhang met de rest van de keten. Maar hoe creëer ik waarde? Hieronder een overzicht van de belangrijkste invalshoeken en de daarop gebaseerde research-agenda. Op weg naar een lang en gelukkig huwelijk!
  
Het Milieuperspectief
Milieuwetgeving helpt om de bewustwording te vergroten, maar dat geldt ook voor andere regelgevingen zoals transportwetgeving (EVOA), garantieregelgeving en vooral EU-directive betreffende producentenverantwoordelijkheid.
 

In Nederland dragen veel bedrijven deze verantwoording over aan collectieve organisaties als het NVMP, Auto Recycling Nederland, Stibat, enzovoort. Een verwijderingsbijdrage dekt de eventuele tekorten in financiering, hoewel efficiency van deze systemen dit steeds meer overbodig maakt.

Andere kritiek betreft vaak de concurrentievervalsing, de verschillende systemen in verschillende EU-lidstaten en het gedeeltelijk loslaten van het principe ‘de vervuiler betaalt’ betreffende verweesde producten. Niettemin heeft de politiek wel mede bereikt dat ‘retouren’ op de kaart staan. De toegevoegde waarde in de keten ligt vooral in het neutraliseren van negatieve milieu-impact. Dit vertaalt zich tot bijvoorbeeld verplichte terugname van producten en verpakkingen. De relatie met de voorwaartse keten ligt vooral in preventie.

   

Het Customer service perspectief
De toegenomen aandacht voor thema’s als reverse en green logistics is enerzijds toe te schrijven aan nieuwe milieuregelgeving, maar anderzijds ook aan de bewustwording bij steeds meer (eind-) klanten. Hierbij gaat het deels om het verantwoord afvoeren van afgedankte producten maar vooral ook om het correct afhandelen van klachten of defecten over producten.
   
Op deze manier kan klant tevredenheid en zelfs customer loyalty worden gecreëerd, over toegevoegde waarde gesproken. Dit perspectief is heel belangrijk in consumentenmarkten, waarbij extra kosten vaak op de koop toegenomen worden door de producent en/of retailer.

Klanten vragen ook steeds meer om footprints. Een onderbelicht aspect van hergebruik en recycling is dat zij niet alleen maagdelijke grondstoffen uitsparen maar ook CO2 uitstoot reduceren (ten opzichte van ‘nieuw-productie’).
 

Het Sourcing perspectief
Vooral producenten van print- en kopieertoestellen zijn al erg vertrouwd met re-manufacturing. Maar ook in andere high tech business komen steeds meer toepassingen voor. Manufacturing en re-manufacturing gebeuren er in een geïntegreerd proces, zodat de afdeling reverse logistics een interne leverancier wordt voor zowel de serviceafdeling, door aan kannibalisatie te doen, als de productieafdeling.
 
Volledige, gebruikte modules worden opnieuw op de productielijn gezet en gaan integraal onderdeel uitmaken van nieuwe producten, met hetzelfde kwaliteitsniveau en dezelfde servicegaranties. Bij de ene producent krijgt de klant een prijskorting op dergelijke toestellen, bij de andere niet. Feit is dat de interne kostprijs een stuk lager ligt en dat deze manier van werken zeer winstgevend is. Bovendien scheelt het ook nog eens zo’n vijftien procent aan energieverbruik tijdens het productieproces.
  
Het overall perspectief: de lifecycle
Hoewel er oorspronkelijk vooral veel gesproken werd over reverse logistics, moet de problematiek gezien worden binnen een breder kader, namelijk dat van de closed loop supply chain. De closed loop supply chain volgt het product tijdens zijn volledige levenscyclus en probeert meerdere loops te realiseren. Er zijn cases bekend van PolyCarbonate-(PC-)flessen die worden 26 keer hergebruikt en worden pas de 27ste keer gerecycleerd tot grondstof voor andere producten.
 

Drie deelgebieden
Aangezien binnen closed loop supply chains de volledige levenscyclus gevolgd wordt, omvat het veel meer dan enkel het logistieke aspect. In feite kunnen we drie belangrijke deelgebieden onderscheiden: marketing/business model, logistieke processen en product ontwikkeling. In een eerste draait alles rond het onderhouden van de klant. Dat omvat onderhoud en service, en kan dus gaan van reparaties tot replenishment. Het tweede is de daadwerkelijk terugname en hergebruik. Dit gaat beter wanneer -als derde- in het productontwerp hiermee al rekening gehouden.
   

Toepassing
Het is inderdaad een feit dat oplossingen niet voor alle producten/verpakkingen even evident zal zijn. Herbruikbare fototoestellen zijn bijvoorbeeld gemakkelijk terug in te zamelen aangezien de consument ze ergens moet binnenbrengen om het filmpje te laten ontwikkelen. Bij kleine elektronica zal dat al heel wat moeilijker zijn. Een kapot scheerapparaat bijvoorbeeld kan moeilijker ingezameld worden en dreigt sneller bij het reguliere huisafval terecht te komen. Misschien moet deze biologisch afbreekbaar worden? Of als brandstof dienen voor energiecentrales? Afhankelijk van het type retour is het meer- of minder makkelijk en een kwestie van ‘waarde toevoegen’ of schade beperken, zeker qua kosten. Wanneer men echter de drie perspectieven neemt is altijd wel ergens waarde toe te voegen, hetzij in de voorwaartse hetzij in de retourketen.
   

Trends

Recentelijk zijn er een aantal trends aan de gang die de drempel verlagen en het bewustzijn over de voordelen van een closed loop supply chain verhogen. De impact van Al Gore en de cradle-to-cradle gedachte is één zaak, maar daarnaast spelen ook een aantal supply chain ontwikkelingen een belangrijke rol. De toename van het aantal leasemodellen bijvoorbeeld kan bedrijven er toe aanzetten om bepaalde modules na afloop van de leaseperiode te hergebruiken. Hetzelfde geldt voor mass customisation. De steeds grotere modulariteit van producten stimuleert hergebruik en re-manufacturing, omdat een aantal modules over productgeneraties heen gebruikt kunnen worden. En bovendien dringt bij een groeiend aantal producenten de idee van design for recycling door. Er komen steeds meer producten en verpakkingen uit de markt terug die gemakkelijk te identificeren, scheiden, sorteren, testen, te recycleren of te herstellen zijn. Belangrijk daarin is de homogeniteit van materialen. De grootste vijand van recyclage is een teveel aan legeringen en contaminanten die producten moeilijk afbreekbaar maken. Een ander belangrijk aspect is het opsplitsten van waardevolle en niet-waardevolle modules ten behoeve van re-manufacturing.
   

Tot slot speelt ook de (verwachte) schaarste aan bepaalde materialen, bijvoorbeeld koper, maar ook energieprijzen in het voordeel van closed loop toepassingen.

Te lang heeft het initiatief bij de overheid gelegen. De producenten zelf moeten het heft in handen nemen. Zij kunnen aan de knoppen draaien, zij kunnen beslissen over de inrichting van de processen, over de modulariteit van de producten en over de informatiesystemen.

 

Nieuwe onderzoeksvraagstukken
Dat de supply chain er door een slimmere integratie van retourstromen niet eenvoudiger op wordt, mag duidelijk zijn. Deels ook door het feit dat veel leveranciers niet bij de deur gevestigd zijn, met als gevolg hogere transportkosten en een hogere complexiteit.
 

Kern is vast te stellen welke vormen van closed-loops waarde toevoegen aan de keten als geheel. Vervolgens de vraag welke rol welke spelers daarbij invullen. Als je weet hoeveel kennis er nodig is om een retourproduct te testen, herstellen en opnieuw volledig gebruiksklaar te maken, dan is het geen slecht idee om refurbishing door oorspronkelijke leverancier te laten doen.
   

Rol logistiek dienstverleners

Dienstverleners moeten zich afvragen welke rol ze in de retourketen kunnen spelen teneinde waarde toe te voegen op een van de drie genoemde perspectieven.

Doen we alleen de inzameling of gaan we ook test faciliteiten aanbieden. Monitoring van retouren en (milieu) rapportage kan waarde toevoegen of feedback aan designers over veel voorkomende failures.
Men dient zich te realiseren dat waarde toevoeging van de retourketen voor een groot deel afhangt of zelf plaatsvindt in de voorwaartse keten. Met nieuwe diensten kan dat vormgegeven worden. Veel meer dus dan een verstandhuwelijk.

 

Opposites attract: a happy marriage of forward and reverse supply chain

Prof. dr. ir. Harold Krikke hield op 17 april 2009 zijn inaugurele rede als hoogleraar Bedrijfswetenschappen (in het bijzonder Supply Chain Management) aan de Open Universiteit Nederland. Belangstellenden kunnen het oratieboekje aanvragen bij de Open Universiteit. Het boekje wordt dan kosteloos toegezonden. Een mailtje naar Anja.Moonen@ou.nl  o.v.v. " Opposites attract" is voldoende.
Reageer op dit artikel