blog

Camp en JIT: tegenstrijdig of aanvullend?

Supply chain

Na 100 jaar formule van Camp leeft nog steeds de gedachte; ‘hoe minder voorraad, hoe minder kosten’. Deze formule is in het begin van de vorige eeuw ontwikkeld. Deze formule berekent de optimale bestelhoeveelheid aan de hand van de optimale verhouding tussen bestelkosten en voorraadkosten en wordt dan ook wel de Economic Order Quantity (EOQ) formule genoemd.

Camp en JIT: tegenstrijdig of aanvullend?
Opbouw van de voorraad

De gedachte ‘hoe minder voorraad, hoe minder kosten’ is mede ontstaan door de opkomst van Just In Time (JIT) waarbij nul voorraad wordt nagestreefd. JIT is echter geen voorraadbeheersingsmethodiek. Volgens De Vaan (1988)  is JIT een filosofie is die zich richt op het primaire proces en daarbij voortdurend zoekt naar verbeteringen in dat proces om daarmee de procesbesturing te vereenvoudigen, doorlooptijden te verkorten en voorraden, met name onderhandenwerk (tussenvoorraden), te reduceren en/of te elimineren.

Waar Camp dus uitgaat van de huidige omstandigheden en daarbij de optimale bestelgrootte berekent, zegt JIT juist dat de omstandigheden dusdanig geoptimaliseerd moeten worden dat voorraad niet nodig is. Aangezien wij niet in een ideale wereld leven is voor veel bedrijven JIT niet in de ultieme vorm uit te voeren. JIT en Camp lijken in tegenspraak met elkaar, maar in de praktijk kunnen beide methoden elkaar versterken.

 

Verenigen beide theorieën

Hoe kun je beide theorieën verenigen zodat een praktisch toepasbare benadering ontstaat? De opbouw van de voorraad  en de optimale voorraadhoogte staat telkens centraal.

JIT stelt dat voorraad een buffer is waardoor tekortkomingen in het proces verborgen blijven. Volgens deze theorie moet de voorraad weggehaald worden om inzichtelijk te maken waar de tekortkomingen in het proces zitten. In de praktijk is het onmogelijk om helemaal zonder voorraad te werken en kan een bedrijf het zich niet permitteren om tegen alle gebreken aan te lopen.

De berekening van de optimale voorraad laat zien waarom de voorraad noodzakelijk is en dus welke tekortkomingen het proces heeft.

 

 

 

 

Figuur 1: opbouw van de voorraad

 

De voorraad bestaat uit twee verschillende onderdelen, deze worden hieronder besproken:

•          Bestelniveau;

•          Optimale bestelhoeveelheid.

 

Bestelniveau bepalen

Het bestelniveau zorgt ervoor dat het verbruik tijdens de levertijd wordt opgevangen. In een ideale situatie is het bestelniveau dus gelijk aan het verbruik tijdens de levertijd. In de praktijk is dit verbruik niet altijd goed te bepalen. Immers, zowel het verbruik als de levertijd kunnen variëren. Om deze variatie in het verbruik tijdens de levertijd op te vangen wordt een zogenaamde veiligheidsvoorraad aangehouden. De hoogte van de veiligheidsvoorraad wordt gebaseerd op de servicegraad die naar de productie toe gehaald moet worden en de variatie in het verbruik tijdens de levertijd. De servicegraad wordt bepaald door de kosten van het verkleinen van de kans op nee-verkoop (door veel voorraad aan te houden) te vergelijken met de kosten van het hebben van nee-verkoop. Door tevens te kijken naar de variatie in het verbruik tijdens de levertijd kan nu de veiligheidsvoorraad worden berekend. Uit deze berekening kan blijken dat het noodzakelijk is de veiligheidsvoorraad te verhogen, om de gewenste servicegraad te realiseren, met als doel de totale kosten te verlagen. Het bestelniveau kan nu worden bepaald: dit is het gemiddelde verbruik tijdens de levertijd plus de benodigde veiligheidsvoorraad.

 

Bestelniveau en JIT

Zoals hierboven aangegeven is, wordt de hoogte van het bestelniveau veroorzaakt door het gemiddeld verbruik tijdens de levertijd en de benodigde veiligheidsvoorraad. JIT stelt dat gestreefd moet worden naar nul voorraad. De acties die uitgevoerd kunnen worden om dit na te streven zijn:

  • Kortere levertijden (en dus een lager verbruik tijdens de levertijd) nastreven: hiervoor kunnen nieuwe afspraken gemaakt worden met huidige leveranciers. Of er moet gezocht worden naar nieuwe leveranciers die sneller kunnen leveren, omdat ze bijvoorbeeld in de buurt zijn gevestigd. In de automobiel industrie bedraagt de levertijd van sommige leveranciers maar enkele uren;
  • Variatie in het verbruik tijdens de levertijd terugdringen: dit kan veroorzaakt worden door variaties in het verbruik en variaties in de levertijd. Het is dus zaak ervoor te zorgen dat het verbruik tijdens de levertijd voorspelbaar is en dat de leveranciers betrouwbaar leveren.

 

 

 

 

 

 

 

 

Tabel 1: acties voor het bestelniveau

 

 

Optimale bestelhoeveelheid

De bestelhoeveelheid bepaalt de frequentie van bestellen. In een ideale situatie is de bestelhoeveelheid ook gelijk aan de maximale technische voorraadhoogte. Dit omdat, zoals hierboven vermeld, in de ideale situatie geen veiligheidsvoorraad nodig is en de bestelling (dus de bestelhoeveelheid) binnenkomt op het moment dat de aanwezige voorraad nul is. Hierdoor bepaalt de bestelhoeveelheid voor een groot deel de totale voorraadkosten. De optimale bestelhoeveelheid kan berekend worden met de formule van Camp.

 

Formule van Camp

 

Q* = Ö(2DK / h)

 

Q* = optimale bestelhoeveelheid

D = verbruik per periode (in eenheden)

K = orderkosten per bestelling (orderregel)

h = voorraadkosten per eenheid per periode

 

Deze formule geldt onder een aantal condities:

  • De afname per tijdseenheid is constant en bekend;
  • De levertijd is vast en wordt stipt nagekomen;
  • Er komen geen neenverkopen voor;
  • De bestelkosten per bestelling zijn constant en bekend;
  • De kosten voor het op voorraad houden van één artikel zijn constant en bekend.

 

Om de formule van Camp te kunnen gebruiken moeten de bestelkosten en de voorraadkosten per artikel inzichtelijk zijn. De voorraadkosten zijn relatief eenvoudig te bepalen. Hiervoor moeten de kosten voor de inbeslagname van ruimte, de rentekosten en kosten voor risico en restvoorraden worden opgeteld.

De bestelkosten zijn lastiger te bepalen, omdat deze over de organisatie zijn verspreid: inkoop moet de bestelling plaatsen, transport, goederenontvangst en magazijn moeten de bestelling ‘handelen’ en de administratie moet de facturatie afhandelen.

Als zowel de voorraadkosten en de bestelkosten zijn bepaald kan de optimale bestelhoeveelheid worden bepaald.

 

Robuustheid van Camp

Voor de formule van Camp gelden een aantal condities. Om met de deur in huis te vallen: aan deze condities zal geen enkele organisatie volledig kunnen voldoen. Dit wil echter niet zeggen dat de formule van Camp niet bruikbaar is. De formule van Camp blijkt juist zeer robuust te zijn; enkele tientallen procenten afwijken van de optimale bestelhoeveelheid heeft namelijk nog geen grote consequenties op kostenniveau. (Durlinger,1998)  Dit is ook zichtbaar in figuur 2. Dit wil zeggen dat de formule in de praktijk zeker gebruikt kan worden om een indicatie te krijgen van de optimale bestelhoeveelheid.

 

 

 

Figuur 2: ongevoeligheid van Camp, bron: Durlinger, 1998

 

 

Door deze robuustheid wordt het pas interessant om de huidige bestelhoeveelheid aan te passen, indien deze duidelijk afwijkt van de met de formule van Camp berekende hoeveelheid. Indien het gaat om artikelen met een hoge waarde, of om artikelen met een groot volume, is het interessanter om de optimale bestelhoeveelheid aan te passen dan bij artikelen die weinig waarde vertegenwoordigen en een klein volume hebben.

Deze robuustheid maakt het niet minder interessant om de optimale bestelhoeveelheid te berekenen: uit de praktijk blijkt dat de verschillen tussen de huidige bestelhoeveelheid en het berekende optimum extreem groot kunnen zijn.

 

Optimale bestelhoeveelheid en JIT

Uit de formule van Camp volgt dat hoe hoger de bestelkosten zijn, hoe hoger de optimale bestelhoeveelheid is en dus hoe meer voorraad wordt aangehouden. Vanuit het oogpunt van JIT is het dus belangrijk om de bestelkosten zo laag mogelijk te krijgen. Hiervoor is de ondersteuning van ICT zeer belangrijk. Hiermee kunnen bestellingen makkelijker of zelfs automatisch gegenereerd worden. Tevens moeten goede afspraken worden gemaakt met leveranciers. Hoe beter de afstemming, hoe lager de bestelkosten. Dit levert een lagere optimale bestelhoeveelheid op waardoor ook de voorraadkosten automatisch dalen.

 

Voorbeelden van zaken waarover afspraken gemaakt kunnen worden, zijn:

  • Het reduceren van fouten: bijvoorbeeld het vergroten van de leverbetrouwbaarheid door het invoeren van orderbewaking;
  • Wijze van bestellen: dit kan zover gaan dat de leverancier inzicht krijgt in de voorraadhoogtes en deze automatisch aanvult;
  • Handeling: de wijze van aanleveren van artikelen kan de handelingskosten sterk beïnvloeden;
  • Facturatie: afspreken dat eens per maand gefactureerd wordt in plaats van bij iedere bestelling.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tabel 2: acties voor de optimale bestelhoeveelheid

 

Conclusie

Door het bepalen van het optimale bestelniveau en de optimale bestelserie worden de totale kosten die met de aanvoerlogistiek samenhangen geminimaliseerd onder de huidige omstandigheden. Daarnaast geven deze berekeningen inzicht in de veroorzakers van deze kosten. Dit is een uitstekende input om volgens de JIT filosofie verbeteracties door te voeren waarmee de proceskosten verlaagd worden. Nu is het zaak om het bestelniveau en het optimale bestelniveau opnieuw te berekenen, zodat deze aangepast worden aan de nieuwe omstandigheden.

Door niet simpelweg de voorraad te verlagen, maar door de omstandigheden te veranderen waardoor de optimale voorraad lager komt te liggen kan dus werkelijk bespaard worden.

Reageer op dit artikel