artikel

Samensmelten van supply chains levert schaalvoordeel op

Supply chain Premium

Samensmelten van supply chains levert schaalvoordeel op

Er is geen ontkomen meer aan: verladers die hun supply chains samensmelten. Bedrijven als Unilever, Hero en Mexx werken eraan. In de high tech, farmacie en chemie zijn verladers al vergevorderd met het bundelen van goederenstromen. Zelfs Albert Heijn praat er openlijk over. “Bedrijven zijn in hun eigen supply chain uitgeoptimaliseerd”.

 

Steeds meer verladers denken serieus na over het bundelen van hun goederenstromen met die van andere verladers. Het laten samensmelten van supply chains is het nieuwe heilmiddel om nog meer kosten uit de keten te halen.

 

Cross Chain Control Center 

Om die ontwikkeling te versnellen, heeft de Commissie van Laarhoven het idee voor een Cross Chain Control Center (4C) gelanceerd: een regiecenter waarvandaan meerdere supply chains gezamenlijk gecoördineerd en geregisseerd worden. Zo’n logistieke verkeerstoren moet daarvoor beschikken over de modernste technologie, geavanceerde softwareconcepten en supply chain professionals. En het gaat niet alleen over fysieke goederenstromen, maar met name over informatie- en financiële stromen.

 

Virtuele goederenhandling 

"De ambitie is om voor Nederland een leidende positie te bewerkstellingen in het opzetten en verankeren van 4C-activiteiten", schrijft de commissie in haar Innovatieprogramma uit december. Nederland zou in Europa dan niet alleen een leidende rol spelen in fysieke, maar ook in virtuele goederenhandling.

 

Plafond bereikt

Ook voordat de commissie het 4C-concept lanceerde, waren verladers al op zoek naar manieren om goederenstromen te bundelen. Het bekendste voorbeeld in Nederland stamt alweer uit 2003: het manufacturing consolidation center van Kimberly Clark en Lever Fabergé, dat wordt gerund door Kuehne+Nagel. "Er wordt al jarenlang over dit soort samenwerkingen gepraat", weet Bas Groothedde van Argusi (Argus eye), een bureau dat zich heeft gespecialiseerd in het opzetten en ondersteunen van dit soort samenwerkingstrajecten.

 

Daadwerkelijk doen 

Toch lijkt het alsof bedrijven nu pas overschakelen van alleen maar praten over samenwerken naar daadwerkelijk doen. Zelfs Albert Heijn meldde onlangs in een rondetafeldiscussie open te staan voor het bundelen van goederenstromen. "Bedrijven zijn heel lang intern gericht geweest in hun zoektocht naar schaalvoordelen, bijvoorbeeld via overnames. Nu hebben die bedrijven hun plafond bereikt. De enige manier om dan nog verdere schaalvoordelen te bereiken, is samenwerken met andere gelijkgestemden of zelfs concurrenten. Dat gaat gebeuren, daar is geen ontkomen meer aan", stelt Groothedde.

Jannie van Andel val hem bij. "Bedrijven zijn in hun eigen supply chain uitgeoptimaliseerd. Horizontale samenwerking is dan noodzakelijk", aldus Van Andel, supply chain development manager van Unilever en voorzitter van de werkgroep 4C.

 

Duurzaamheid

Anderen noemen heel nadrukkelijk duurzaamheid als reden voor het bundelen van supply chains. "Duurzaamheid is sinds enkele jaren naast effectiviteit en kosten de derde kracht waartussen supply chain managers de juiste balans moeten zien te vinden. Bundelen van goederenstromen is de enige manier om alle drie krachten te verenigen", vertelt Alex van Breedam van het Vlaamse Tri-Vizor, dat zich net als Argusi focust op het bundelen van goederenstromen.

 

Ondoorzichtige dekzeilen 

Ook Lorike Hagdorn noemt duurzaamheid. "Ik zeg wel eens dat vrachtauto’s niet voor niets rondrijden met ondoorzichtige dekzeilen. Dan kan niemand zien als er niets onder die dekzeilen zit. Dat kan natuurlijk niet meer, rondrijden met lege vrachtauto’s", aldus de hoogleraar, die zich aan de Vrije Universiteit in Amsterdam verdiept in logistieke samenwerkingsverbanden. Die halflege vrachtauto’s zijn deels een gevolg van eerder gemaakte logistieke keuzes. "Als Albert Heijn zijn leveranciers om kleinere leveringen en een hogere leverfrequentie vraagt, wordt het alleen maar moeilijker om die vrachtauto vol te krijgen", aldus Hagdorn.

 

Congestie

Sterk gerelateerd aan duurzaamheid is de toenemende congestie op de snelwegen. "Als we nu niks doen en alleen maar meer vrachtauto’s de weg op sturen, staan we straks allemaal stil", aldus Van Andel.

Groothedde betwijfelt of duurzaamheid wel zo’n grote rol speelt. "De echte driver is toch het interne plafond waar veel bedrijven nu tegenaan lopen. Een andere driver is serviceverbetering. Door samenwerking met andere verladers kan het opeens rendabel worden om vaker te leveren", aldus Groothedde. "Samenwerken is geen doel op zich. Zeker in het huidige economische klimaat gaat het om de kosten."

 

Te vast aan assets

Zoals gezegd is het niet nieuw dat bedrijven goederenstromen bundelen. In de logistiek is het in feite aan de orde van de dag. Logistiek dienstverleners met een public warehouse doen niet anders.

De optimalisatiemogelijkheden blijven echter beperkt. Probleem is dat de meeste logistiek dienstverleners zelf assets hebben in de vorm van vrachtauto’s of warehouses. Hun eerste prioriteit is het behalen van een optimaal rendement uit die assets. "Nu brengt een logistiek dienstverlener aan twee opdrachtgevers twee vrachten in rekening, ook al combineert hij ze in één vrachtauto. Dat soort principes moeten ze overboord zetten", aldus Van Breedam. Hagdorn vult aan: "Ze zitten veel te vast aan hun eigen assets. Zonder eigen assets is een extra optimalisatieslag mogelijk. Je bent immers onafhankelijk van locaties, die kun je gewoon inhuren."

 

Extra optimalisatiekansen

Gevolg is dat verladers nu dus zelf het voortouw nemen. Dat biedt extra optimalisatiekansen, bijvoorbeeld als die verladers bereid zijn hun leverfrequentie en levertijden en misschien zelfs hun productieplanning op elkaar aan te passen.

De drempel om met andere verladers of zelfs concurrenten samen te werken, wordt steeds lager. Logistiek wordt in een heleboel segmenten steeds meer een commodity. Bedrijven kunnen zich steeds minder vaak daarop onderscheiden. "Iedereen maakt zo ongeveer gebruik van dezelfde expressnetwerken", noemt Groothedde als voorbeeld.

 

Vertrouwen

Bij samenwerking tussen de verschillende schakels in één supply chain (verticale samenwerking) is wederzijds gebrek aan vertrouwen al vaak een struikelblok geweest. Bij horizontale samenwerking is dat risico zo mogelijk nog groter, zeker als de betrokken partijen concurrenten van elkaar zijn. Ze zullen strategische informatie op tafel moeten leggen en goede afspraken moeten maken over het eerlijk verdelen van kosten en baten.

 

Mental shift 

"Het vertrouwen tussen organisaties bestaat uit het vertrouwen tussen mensen. Het is zaak om zo’n vertrouwensrelatie rustig op te bouwen en elkaar eerst beter te leren kennen", aldus Hagdorn. Volgens Van Breedam moet er binnen veel bedrijven eerst een mental shift plaatsvinden voordat ze kunnen beginnen. "Vergelijk het met een autobestuurder die een lifter oppikt. Je moet er wel voor openstaan om je ruimte te delen met iemand die je niet goed kent", aldus Van Breedam.

 

Onafhankelijke partij 

Het laten samensmelten van supply chains heeft de meeste kans van slagen als een neutrale, onafhankelijke partij de regie voert. Binnen de Cross Chain Control Centers wordt een omgeving van onafhankelijkheid gecreëerd door de juiste partners aan te trekken. Argusi en Tri-Vizor werpen zich allebei op als een onafhankelijke, neutrale partner. Argusi als partij die risico’s, kosten en voordelen in kaart brengt en zorgt voor het noodzakelijke inzicht. Tri-Vizor werpt zich zelfs op als ketenregisseur. Dat gaat Groothedde te ver. "Ik geloof niet dat verladers hun goederenstroombesturing aan een ketenregisseur zullen overlaten. Dat willen ze zelf doen", aldus Groothedde, die zijn bedenkingen heeft bij het 4C-concept.

 

Transparantie 

Het voordeel van een onafhankelijke partij is dat de samenwerkende partijen dan niet elkaar, maar alleen deze onafhankelijke partij inzicht hoeven te geven in hun gegevens. Zo’n partij kan ook zorgen voor transparantie over de verdeling van investeringen en winsten. "In het verleden werd zo’n samenwerking vaak gedragen door één van de verladers. Dan bestaat bij de andere verladers al gauw het wantrouwen dat die partij ook wel het meeste zal overhouden", aldus Van Breedam.

Volgens Groothedde is het ook noodzakelijk dat het topmanagement van de betrokken bedrijven achter de samenwerking staat. "Pas als er groen licht is van de directies, gaan we echt van start."

 

Eerste voordelen

Argusi is al daadwerkelijk bezig met het opzetten van samenwerkingsverbanden, die uiteindelijk moeten leiden tot het samensmelten van supply chains. Eén project speelt zich af in de high tech-industrie, waarbij zes verladers betrokken zijn. Een ander project betreft de samenwerking tussen drie bedrijven uit de farmaceutische industrie. "De eerste voordelen zijn al zichtbaar", aldus Groothedde.

De kennis voor dit soort projecten zit bij de twee oprichters van Argusi, Groothedde en zijn partner Frans Cruijssen. Groothedde is in 2005 gepromoveerd op het ontwerpen van netwerken waarin wordt samengewerkt. Cruissen is een jaar later gepromoveerd op het onderwerp ‘gainsharing’. Het inbrengen van deze kennis aan het begin van een traject zorgt voor de nodige rust en draagvlak.

 

Cross Supply Chain Cockpit

Tri-Vizor is nog geen drie maanden geleden opgericht. Het bedrijf heeft een ‘cross supply chain consolidation methodology’ ontwikkeld waarmee het verladers kan ondersteunen bij het bundelen van goederenstromen. Los daarvan is Tri-Vizor bezig om een aantal logistiek dienstverleners door te lichten, die hun dienstverlening willen klaarmaken voor het uitvoeren van horizontale dienstverbanden. Samen met de Universiteit van Antwerpen werkt Tri-Vizor aan ‘cross supply chain cockpit’. Alex van Breedam en zijn partners Sven Verstrepen en Bart Vannieuwenhuyse geven zichzelf een jaar de tijd voor ontwikkelen van de specificaties voor deze tool.

 

Pilotprojecten

Achter de schermen wordt al bijna twee jaar gewerkt aan het Cross Chain Control Center. Naast Unilever zijn onder meer Hero en Mexx bij het project betrokken. Aanvankelijk hadden eind 2008 de eerste pilotprojecten moeten draaien, maar die datum is uitgesteld. "We hebben meer tijd nodig om die pilots goed voor te bereiden. Wanneer ze wel van start gaan, kan ik nog niet zeggen", aldus Van Andel. In 2010 moet het Cross Chain Control Center een feit zijn.

Reageer op dit artikel