blog

Logistiek moet veranderen: Tips anders en beter vernieuwen

Sociale innovatie 622

De logistieke bedrijven stonden het afgelopen jaar sterk in de belangstelling. Helaas is dat vaker negatief dan positief geweest. Denk aan Bol.com, Picnic, PostNL en Sandd. Op de eerste dag van dit nieuwe jaar wil ik eens anders uit gaan pakken. Het leek me goed om juist nu een positief stuk te gaan schrijven.

Logistiek moet veranderen: Tips anders en beter vernieuwen

Naar aanleiding van diverse publicaties over logistieke ondernemingen, zoals recent over werkomstandigheden bij bol.com en over de vele negatieve berichtgevingen over PostNL, en de vele reacties daarop ben ik diverse tips gaan verzamelen. Daarnaast heb ik met veel betrokkenen uit de business gesproken. Een ding is duidelijk: er moet nu echt wat positiefs gaan gebeuren om de logistiek blijvend beter te laten presteren. Voor ik met hints ga zwaaien eerst enkele feiten. Dat het niet goed gaat met de logistieke bedrijven blijkt wel uit het verloop van de aandelenkoersen van een aantal puur logistieke bedrijven. Deutsche post zakte van 40 euro naar 23 euro.  De koers van PostNL is gezakt van 4 euro naar 2 euro. Ceva van 50 naar 22 euro en die van Bpost zelfs van 25 naar 8 euro. De dalingen zijn groot in vergelijking met de 10% lagere AEX. Kortom: het gaat tot nu toe de verkeerde kant op met logistiek.

 

 

De concurrentie is moordend. Voormalig hoogleraar Bernard van Praag van de VU stelde begin mei: “De situatie van moderne dagloners – liever nachtloners – in sorteercentra van webwinkels is bedroevend en uitzichtloos”.

Op 30 december schreef ik een bijdrage op LinkedIn ‘Waar gaan we heen met de logistiek in Nederland?’ Deze bijdrage werd in twee dagen tijd al ruim 22.000 keer bekeken en er kwamen veel reacties op. Het onderwerp leeft dus in de volle breedte. Hoe kunnen we nu uit dit ‘verdomhoekje’ komen? Het loopt al jaren niet zo lekker met de logistiek. Zo kreeg ik enkele interessante reacties van onze rijdende professor Jack van der Veen. Vijf jaar geleden schreef hij al: Logistiek worstelt met haar imago. Jack antwoordde op mijn bijdrage: “Sindsdien is het er niet echt beter op geworden. Hoofdvraag is wat mij betreft: waarom neemt Logistiek (nog) steeds de verkeerde afslag: kosten i.p.v. klantwaarde; operationeel i.p.v. strategisch, afdeling / functie i.p.v. integrale (goederen-, informatie- end geld)stromen, uitvoerend i.p.v. primair proces, economisch/technisch i.p.v. bedrijfskundig, en misschien wel de allerbelangrijkste, Angelsaksisch i.p.v. Rijnlands (Lean, Ketensamenwerking, Sociale innovatie)?Jack vraag zich in zijn blog van 4 augustus af “Wat is uw Supply Chain ideaal: Amazon of Toyota?

 

Kies een andere strategische weg

Wat mij aan gaat proberen we te zoeken naar meerdere oplossingen. Dat kunnen we doen op strategisch, tactisch en operationeel niveau. Graag geef ik een trap tegen de logistieke bal. Logistiek moet uit de ‘red ocean’ proberen te komen. Uit het vijf krachtenmodel van Porter zien we al dat er verschillende mogelijkheden zijn om daar invulling aan te geven. Je ziet al dat er diverse overnames gedaan worden. Het lijkt er op dat PostNL een overnamebod wil gaan doen op Sandd. “Door Sandd te kopen kan PostNL de kosten voor het bezorgen van post weer verdelen over grotere volumes.”, aldus het FD. Ook hier zie je weer dat de oplossing gezocht wordt in kostenreducties.

Lever aanvullende diensten

Is het misschien niet beter om de oplossing in een hele andere richting te zoeken waar meer ‘blue ocean’ is? Het leveren van aanvullende diensten kan de waarde propositie mogelijk versterken. Wat te denken van een nog grotere prijsdifferentiatie voor diverse diensten. Een prachtig voorbeeld uit de industrie is 247Tailorsteel. Daar leveren ze 24 uur per dag en 7 dagen in de week plaatwerk, buizen en kantdelen op maat. Zij zijn overtuigd van de meerwaarde van ‘internet of things’ en de toepassing van kunstmatige intelligentie om aan deze klantbehoeften te blijven voldoen. Dat doen ze met de garantie op hoogwaardige kwaliteit.

 

Wat te denken van een nog grotere prijsdifferentiatie voor diverse diensten

 

Hun geavanceerde web-based systeem Sophia® speelt hierin een centrale rol. Bij dit bedrijf gebruiken ze een gedifferentieerde prijsstelling. Al je het zo snel mogelijk wilt hebben betaal je de hoofdprijs, maar als je hun de tijd gunt krijg je het voor een zeer concurrerend tarief.

Bij het bezoek aan dit bedrijf enkele weken terug was ik aangenaam verrast door de ongewoon nette werkomgeving in een metaalverwerkend bedrijf met gemotiveerde werknemers. Zij maken het verschil en werken met een duidelijke focus. Hier wordt Industrie 4.0 al vormgegeven. Laten we vooral meer gaan leren van andere sectoren. Ik geloof vandaag de dag dat we het pad dat leidt naar Industrie 4.0 ook in de logistiek moeten gaan volgen. Ook een bedrijf als SEW, die de meeste aandrijvingen maakt voor Vanderlande, heeft laten zien dat het anders kan van Lean naar Industrie 4.0. Denk en doe eens ‘Out-of the box’ zoals Jong Logistiek Nederland (JLN) al verkondigde. Jongeren zijn daar goed in. Betrek hun daarbij in de volle breedte.

 

 

Voorbeeld van een industriële onderneming die van Lean 1.0 naar Industrie 4.0 is doorontwikkeld

 

Tactisch anders te werk gaan

Links en rechts zie ik verbetertrajecten opgezet worden in logistieke ondernemingen. De vraag is echter of het wel goed werkt. Lean verbetertechnieken zijn inzetbaar in specifieke omgevingen. Bij een afstudeeropdracht, in een grote logistieke operatie met heel veel inhuurkrachten, werd me duidelijk dat het doel van het bedrijf om continu te verbeteren lang niet strookt met de doelstelling van het veelal tijdelijke personeel. Die hebben geen kijk op de langere termijn en zijn daar ook niet in geïnteresseerd. Dat is zaaien op de rotsen. De ‘learning curve’ werkt daar slecht of misschien wel helemaal niet. Het korte-termijndenken resulteert dan weer in kostengericht denken, waarbij de echte productiviteitsverbetering weleens negatief uit kan werken. Pas op dat Lean niet gaat doorslaan, schreef ik al jaren geleden. Dat lijkt nog niet voldoende te zijn overgekomen. Lean is geen kunstje, het begint met een schoon hoofd. En wees je bewust dat er meer is dan Lean: Don’t lean on lean only.

In diverse industriële ondernemingen heb ik positieve ontwikkelingen mogen meemaken met vaste medewerkers. Door juist de vaste medewerker deelgenoot te maken van de toekomstige ontwikkelingen en hun daarbij ook uit te dagen om bij te dragen aan de learning curve, bleek de productiviteit per medewerker sterk te stijgen. Dat kan door deelmechanisering toe te passen waar dat zinnig is in de vorm van tilhulpen af andere werkwijzen. Denk daarbij aan cobots, die vervelende deeltaken over kunnen nemen. Ook daar heb ik geleerd dat het zinnig is om eens een kijkje in de keuken van een ander bedrijf te nemen. Er zijn in Nederland vele parels te vinden, die het veel beter doen dan al die grote immense bedrijven.

 

 

Werken met Logistiek

In maart komt het compleet herziene boek ‘Werken met logistiek’ op de markt. 25 jaar lang mag ik met  emeritus hoogleraar Ad van Goor dit prachtige schrijfwerk verrichten voor studenten en praktijkmensen. We beschrijven in deze nieuwe 8e druk veel nieuwe ideeën vanuit een hightech perspectief. Hier al vast een sneak preview van de voorkant.

 

 

Bij de Collegereeks Logistiek Management  geef ik daar diverse voorbeelden van. Die worden zeer gewaardeerd. Het doet me deugd om te melden dat de logistieke hogescholen in Nederland met hun KennisDC Logistiek een uiterst positieve inbreng verlenen bij vooral de kleinere ondernemingen. Bij hun pareltjesdag op 6 december mocht ik kennis maken met diverse prachtige projecten. Neem eens een kijkje bij hun kennisboxen.

Operationeel is er nog veel te doen

De werkvloer speelt zich vaak ver van de directiekamer af. Hoe veel uren per jaar is de directie op de vloer aanwezig en aanspreekbaar voor de medewerker. Al jaren pleit ik voor minder afstand tussen de medewerker en de directie. In kleinere ondernemingen is die afstand vanzelfsprekend kleiner maar bij grote bedrijven blijkt dat vaak een lastige zaak te zijn. Veel problemen die nu aan het oppervlak komen zouden bespreekbaar geweest zijn als de ivoren toren eens opengebroken zou worden. Vergelijk het eens met een gezin. Als gezinshoofd ga je toch ook mee naar het voetbalveld van je kind. Betrokkenheid is een groot goed in een bedrijf. Laat je zien en doe mee. Kortgeleden mocht ik een bezoek brengen aan Asito. Er is trouwens een prachtige case over hun logistieke concept. Dagelijks werken daar 10.000 kleurrijke schoonmaakkrachten verspreid over 50 lokale vestigingen succesvol aan een schone werk- en leefomgeving voor onze opdrachtgevers. Zij doen veel aan contact met de werkvloer. Van een op kosten gestuurde onderneming zijn ze omgevormd tot een bedrijf dat waarde toe voegt door de focus op een schone en veilige omgeving en werkt aan verbinding met initiatieven zoals het Nationaal Integratie Diner.

Hoe nu verder?

Het gaat er om dat u het roer om gaat zetten. Doe het slimmer dan anderen. Pas smart technieken toe die we in de industriële wereld in de vorm van Industrie 4.0 ontwikkeld zien worden zoals bij SEW. Werk ook aan een meer safe werkomgeving door het zware werk de mensen uit handen te nemen. Socialer werken blijkt ook zeker mogelijk te zijn, zoals blijkt uit het voorbeeld van de schoonmaakbranche en last but nog least doe het snel als het moet en slow als het kan zoals we bij 247 Tailorsteel zagen. In deze les zagen we zes keer een S. Dat is een mooie start voor het nieuwe jaar.

En om de vraag van Jack van de Veen over ‘Amazon of Toyota?’ te beantwoorden: In Nederland moeten we geen van deze twee bedrijven willen kopiëren. We moeten een eigen weg in slaan. Er zijn tal van prachtige voorbeelden die boven het maaiveld uitsteken. Prachtig is het toch om te zien dat bijvoorbeeld Coolblue tegendraads bezig is geweest door zelf weer een stuk van de supply chain in te gaan vullen. Of dat nu een langdurige oplossing is durf ik te betwijfelen, maar het is wel een actie die met lef is uitgevoerd. Regelmatig moet er meer tegen de logistieke bal getrapt worden. Wie van u trapt de logistieke bal in het doel? Hoe brengt u de bal aan de rol?

Auteur: Hessel Visser, auteur diverse logistieke boeken, docent bij het Mikrocentrum & NCOI, bij JLN verkozen tot Logistieke Goeroe 2017.

 

Reageer op dit artikel