blog

Multi-agent: bouwsteen voor informatie-intensieve bedrijfsvoering

Logistieke dienstverlening

Een slimmer wordende keten vraagt dat u na gaat denken over een slimme informatie-inrichting van uw bedrijfsvoering. Expert Hans Moonen neemt u mee in de wondere wereld van technologie en toekomstige bedrijfstoepassing.

Multi-agent: bouwsteen voor informatie-intensieve bedrijfsvoering
Multi-agent

Multi-agent systemen zijn softwaresystemen die zijn opgebouwd uit kleinere stukjes software, de (software) agents. Deze hebben bepaalde kenmerken hebben en de meest genoemde zijn: sociaal, reactief, proactief en autonoom. In andere woorden: een software-agent heeft eigen beslissingskracht. Daarbij zijn afstemming en coördinatie met concullega-agents van het grootste belang.
 

Ik ben de afgelopen jaren uitgebreid bezig geweest met onderzoek rondom de toepassing van multi-agent systemen. De kernboodschap van mijn onderzoek dat resulteerde in het proefschrift ‘Multi-Agent Systems for Transportation Planning & Coordination’ laat zich het beste vatten in de eerste stelling die ik verdedigde. Namelijk: ‘Multi-agent systemen maken een nieuw planning & control paradigma mogelijk: coördinatie door communicatie en onderhandeling’.

 

Mobiele telefoon

Neem het gebruik van de mobiele telefoon. De manier waarop wij eetafspraken maken, is heel anders dan vijftien jaar geleden. Destijds was er één harde afspraak die vervolgens geheid resulteerde in een wachtende partij, te vroeg of te laat zijn, en wellicht te laat ontdekken dat een restaurant dicht of erg vol is. Tegenwoordig maken we een afspraak met een bepaalde bandbreedte: ‘We gaan vanavond eten’. Naarmate ‘vanavond’ dichterbij komt, vindt detailafstemming plaats via de mobiele telefoon.
 

Logistiek als 15 jaar geleden

Ik durf te beweren dat we, ondanks allerlei technologie, de logistieke processen nog grotendeels organiseren zoals het 15 jaar geleden ging. Coördinatie en afstemming met de andere partij wordt nog veel te weinig gebruikt.
   

Mijn proefschrift bouwt grotendeels op twee praktijkcases:
 

  1. Container planning in het wegtransport, met en bij logistiek dienstverlener Post-Kogeko; dit onderzoek vond plaats binnen het DEAL project; 
  2. Coördinatie en afstemming in de containerbinnenvaart; wat plaatsvond in het Transumo APPROACH II project, een traject aangeslingerd door het Rotterdamse bedrijf INITI8.
     

Beide cases zijn nog pilots en prototypes, maar illustreren al wel dat door te kiezen voor een ander ontwerp van je IT-architectuur, plots op een heel andere wijze logistieke systemen realiseerbaar worden.
 

Veel toepassingen voor agents

Hebben we over tien jaar alleen nog maar agents? Ik denk het niet. Ik denk overigens ook niet dat we dan nog zo specifiek over agents zullen spreken. Wel ben ik overtuigd dat agents hun weg gaan vinden naar heel veel toepassingen. Toepassingen die ook voor uw bedrijf wel eens heel interessant en relevant zouden kunnen zijn. Ik kom hier op terug.
 

Toekomstige toepassing

Bij het bekijken van een oude film of detective uit de jaren 70 valt het mij vaak op: werk vindt plaats achter een bureau, maar er staat geen computer. We kunnen het ons nu nauwelijks meer voorstellen. 
Microsofts Jim Gray wist het een paar jaar geleden raak te verwoorden: "Dat wat nu op je bureau staat bevat net zoveel rekenkracht als alle super computers van 30 jaar geleden gecombineerd. Uitgaande van die gedachte: stel je eens voor wat er over 30 jaar op je bureau zal staan…" 
Elektronica wordt steeds sneller, kleiner en er ontstaan steeds slimmere (nieuwe) toepassingen. Zal er überhaupt nog iets op je bureau staan?
 

We gaan toe naar een wereld waarin je overal informatie, informatie-uitwisseling en intelligentie tegen zult komen. Een navigatie-device (navigatie-apparaat) communiceert met de backoffice over verkeersinformatie. Wat u zich wellicht niet realiseert: dat is tweeweg-communicatie. File-informatie wordt ontvangen van de server, en het navigatiedevice upload tegelijkertijd informatie naar de server. Deze geuploade informatie verrijkt de reeds aanwezige informatie van andere navigatie-devices en andere bronnen, en zorgt ervoor dat steeds betere informatie over de rijsnelheid beschikbaar komt en blijft.

   

Een tweede voorbeeld: auto’s krijgen on-board units; in eerste instantie door de overheid bedoeld om tolheffing te realiseren, maar door de steeds verder gaande integratie met de auto straks ook een unit die het mogelijk gaat maken om op de snelweg de besturing over te nemen, om met andere auto’s als treintje te gaan rijden, of direct naar een vrije parkeerplaats toe te worden geloodst. Een parkeerplek die misschien nu nog niet, maar bij aankomst over een kwartier wel, vrij zal zijn.
 
Of wat te denken van een derde voorbeeld, de slimme container, welke wereldwijd traceerbaar is: temperatuur, gasvorming, opening van de deuren, beschadiging: het kan allemaal waargenomen worden. De kunst is er op een wijze manier mee om te gaan, op tijd te reageren als zaken zich voordoen, en de informatie slim binnen de keten te gebruiken.
 

In een razend tempo bewegen we richting een wereld waarin het logistieke netwerk wordt voorzien van oneindig veel slimme devices en sensoren met mogelijkheid tot communiceren. Communiceren met andere slimme devices in de nabijheid, en met een bovenliggend netwerk.  In dat netwerk – vaak aangeduid als de ‘cloud’ – bevinden zich slimme diensten die met de devices communiceren en advies kunnen teruggeven. Ook koppelt deze cloud aan bestaande bedrijfssystemen. En inderdaad, toepassingen gebouwd rondom een slimme cloud en slimme devices: dat zijn in feite multi-agent systemen. 
 

Logistiek wordt informatie-intensief

Logistiek is bij uitstek een discipline die al sinds haar ontstaan draait om goed organiseren en afstemmen. De Commissie Van Laarhoven wist het twee jaar geleden heel mooi te verwoorden: "Logistiek is de kunst van het slim organiseren". Een mooie definitie, maar laten we wel wezen: ook in de logistiek kan het op veel plaatsen nog veel slimmer.
 

Enkele voorbeelden: Het niet afstemmen tussen partijen resulteert bijvoorbeeld in het random neerzetten van containers op (zee-)terminals, het leegrijden van trucks, of het onnodig op elkaar staan wachten bij afleveren. Dit alles resulteert in extra operaties, langere handlingtijden, en een te lage bezetting. En daarmee resulteert dit dus in hogere kosten en een onnodige belasting van het milieu. 
 

In feite organiseert elke schakel in de keten nog altijd zijn eigen operaties. Heel onlogisch eigenlijk, daar logistiek uitgerekend een discipline is waarin de operaties de eigen bedrijfsmuren ontstijgen. IT kan daarbij helpen, echter de complexe en versnipperde IT landschappen die veel bedrijven momenteel hebben maken dit niet gemakkelijk. Deze systeemlandschappen zijn vaak het resultaat van bedrijfsovernames en gezamenlijke systemen met klanten, maar komen ook door investeringen in deeloplossingen in het verleden. 
 

Vier kernpunten

Dit is geen puur technisch IT probleem, maar in hoofdzaak een bedrijfsorganisatorisch probleem. Het gaat over processen, de manier waarop een bedrijf zijn activiteiten organiseert, en over het toepassen van IT. In feite zou je kunnen zeggen dat we nu (pas) het tijdperk van de informatie-intensieve bedrijfsvoering betreden.
 
Vier kernpunten keren daar wat mij betreft steeds in terug:
 

  • 1. Slim gebruik van (gedistribueerde) informatie [over verleden, heden, en toekomst]
  • 2. Slim optimaliseren
  • 3. Slim coördineren van activiteiten [waarvoor communicatie essentieel is]
  • 4. Slim betrekken van de menselijke factor in het proces [belangrijke rol; wordt te vaak vergeten]
     

Slimmere keten

In dit artikel heb ik u proberen mee te nemen door de wondere wereld van technologie en toekomstige bedrijfstoepassing waarin wij momenteel leven. Concepten zoals die in het multi-agent systeem vakgebied onderzocht worden – in toenemende mate in en met het (Nederlandse) bedrijfsleven – laten heel nieuwe mogelijkheden zien voor slimme toepassingen. Een slimmer wordende keten vraagt dat u gaat nadenken over een slimme informatie-inrichting van uw bedrijfsvoering. Welke informatie heb ik al, welke informatie kan ik verkrijgen, binnen en buiten mijn organisatie? En vooral: hoe kan ik dit toepassen en in mijn voordeel gebruiken? Existentionele vragen waar elk bedrijf zich over moet buigen.
 

We gaan toe naar omgevingen waar bedrijven een ontzettend voordeel hebben als ze goed in staat zijn om informatie uit hun logistieke keten slim te ontsluiten en te gebruiken voor optimalisatie en afstemming. En daarbij ook op een slimme manier de menselijke factor weten te betrekken.
 

Het slim gebruiken van gedistribueerde intelligentie is daarin een kernelement. En met steeds meer computers en steeds meer devices en steeds beter connected personeel ga je toe naar steeds gedistribueerdere systemen. De kunst zal zijn om alle slimmigheid goed te laten samenwerken. Door je informatiesystemen op een andere wijze te construeren, en deze gedistribueerde systemen zelf een stuk beslissingskracht mee te geven, kun je ervoor zorgen dat je je keten slimmer inricht. Hierdoor kun je sneller reageren op verstoringen en veranderende situaties, en ben je minder afhankelijk van voorspelmodellen. Tevens maak je het hierdoor mogelijk om het afstemmen tot een proces-besturingsinstrument te maken.
 

De Informatie-intensieve bedrijfsvoering

Feitelijk gaat dit natuurlijk gewoon over het slim inrichten van processen; maar wel informatie-intensieve processen, welke een informatie-intensieve bedrijfsvoering mogelijk maken. Dan gaat het dus om: slim gebruik van informatie, slim gebruik van optimalisatie technieken, het gebruiken van coördinatie als besturingsinstrument, en het slim inzetten van de menselijke factor binnen je systeem.
 

Samenvattend kunnen we dan ook zeggen dat multi-agent systemen en haar onderliggende concepten wel eens de opmaat kunnen zijn naar een nieuw type organisatiemodel: de informatie-intensieve bedrijfsvoering.

Reageer op dit artikel