blog

Nieuwe spoorverbindingen: opstartproces versnellen kan

Distributie

Nieuwe spoorverbindingen: opstartproces versnellen kan

De Rotterdamse haven staat niet echt bekend als spoorhaven voor containervervoer. Het risico voor het opstarten van een nieuwe spoorverbinding is hoog en vraagt een lange adem. Is er een manier om dit proces te versnellen en meer partijen enthousiast te krijgen verbindingen op te zetten? Een artikel van Roy van den Berg.

De Rotterdamse haven staat niet bekend als spoorhaven voor containervervoer. Dit komt voornamelijk door het grote aandeel van de binnenvaart, waarbij het spoorvervoer redelijk in het niet valt. Het imago van ‘spoorhaven’ valt ten deel aan Hamburg, maar Rotterdam doet het, met een aandeel van 12,8 procent in het containervervoer van en naar de Maasvlakte en een absoluut maritiem volume van 800.000 TEU, lang niet slecht. De groei van het volume en het procentuele aandeel ten opzichte van het weg- en binnenvaartvervoer blijft echter vooralsnog achter. Een verdere groei is wenselijk om het concurrentievoordeel van Rotterdam te vergroten en de bereikbaarheid te verbeteren. Maar het opstarten van een nieuwe spoorverbinding vraagt een behoorlijke lange adem en het risico is hoog. Recentelijk voorbeeld hiervan zijn de nieuwe spoorverbindingen naar Bratislava (Danube Gate) en Frankfurt (Distri Rail). Een mooi resultaat, maar daar is wel een lang proces aan vooraf gegaan. Is er een manier om dit proces te versnellen en meer partijen enthousiast te krijgen een dergelijke verbinding op te zetten?

 

Start van een nieuwe shuttle

Al meteen bij de eerste stap, loopt de aanbieder tegen het klassieke kip-en-ei verhaal aan: een verlader heeft wel interesse, maar wil geen commitments afgeven voordat er een trein rijdt. De aanbieder wil eigenlijk alleen starten als er toezeggingen zijn, want het rijden van een trein is kostbaar. Een voorbeeld: een verlader zal waarschijnlijk pas boeken bij een frequentie tussen A en B van minimaal 3 maal per week. Ende verbinding wordt pas echt interessant als de trein dagelijks rijdt. Alleen dan pas wordt spoorvervoer voor een verlader een serieuze concurrent van het wegvervoer. Een trein heeft doorgaans een capaciteit van 88 TEU. Bij een frequentie van 3 maal per week is dat een jaarlijkse capaciteit van ruim 26.000 TEU. De vaste kosten voor het onderhouden van de verbinding zijn hoog (huur en gebruik locomotief en wagons en infrastructuurkosten). Om een idee te geven: een roundtrip van een trein over een afstand van ongeveer 600 km kost ongeveer € 25.000. Bij een frequentie van 3 maal per week zijn de vaste kosten op jaarbasis bijna 4 miljoen euro.

Doorgaans ligt het break-even punt van een treinverbinding rond een bezettingsgraad van 80 procent. Omdat verliezen snel oplopen als de trein beneden dit break-even punt rijdt, zijn de aanbieders van de treinverbinding vaak pas bereidt te starten als de trein voor 80% bezet is. Een verlader wil echter zekerheid en zal vaak niet direct instappen voordat de verbinding zich bewezen heeft. Dit bedoel ik dus met kip-en-ei-verhaal. Met als gevolg dat de start van een nieuwe verbinding vaak lang op zich laat wachten, want de financiële risico’s zijn behoorlijk zoals bovenstaand voorbeeld laat zien.

 

Inplannen en organiseren van de verbinding

Stap twee is het aanvragen van een zogenaamd pad, een tijdslot, om over het spoor te rijden. Op internationale trajecten (dat met verbindingen vanuit Nederland vaak het geval is) moet dit afgestemd worden met de infrastructuur managers uit andere landen waardoor het traject loopt. Om een goed pad te bemachtigen is het noodzakelijk om dit voortijdig aan te vragen. Dit is doorgaans 1,5 jaar voordat de definitieve planning gereed is. De eerste en de tweede stap kunnen ook parallel aan elkaar lopen, maar een pad aanvragen in de dienstregeling zal doorgaans pas gebeuren als er een hoge mate van zekerheid over de start van de shuttle is. Dit wil overigens niet zeggen dat het in de tussenliggende periode onmogelijk is om een trein te rijden, maar het pad dat niet is vastgelegd in het spoorboekje is meestal niet optimaal.

 

Versnellen?

Verbindingen per spoor, maar ook per binnenvaart, leveren een groter marktbereik op waardoor een haven aantrekkelijker wordt voor verladers en expediteurs. Het mag duidelijk zijn dat, om de groei van het containervolume door Rotterdam én daarmee het bedrijfsleven in Nederland te stimuleren, er een behoefte bestaat sneller nieuwe verbindingen te ontwikkelen. De tijdswinst lijkt het meest voor de hand te liggen in de eerste stap, het business development traject. Het risico verkleinen of spreiden zijn mogelijke oplossingen. Dit is op verschillende manieren te realiseren:

  • Het risico verkleinen door gebruik te maken van een subsidieregeling. Het afgelopen jaar bestond bijvoorbeeld de subsidieregeling Bundeling Goederenstromen Spoor van het ministerie I&M. Daarnaast heeft het Havenbedrijf Rotterdam recentelijk een stimuleringsregeling voor duurzame initiatieven, zoals vervoer per spoor, geïntroduceerd. Subsidies zijn echter vaak schaars en hebben een beperkte looptijd. Daarnaast moet er vaak een behoorlijke hoeveelheid tijd gestoken worden in de aanvraag en de administratie.
  • Risico’s kunnen ook verkleind worden door gebruik te maken van nieuwe verkoopkanalen. Denk bijvoorbeeld aan een website voor het boeken van containertransport per trein. Het boeken van een slot op een trein wordt dan net zo makkelijk als het boeken van een vliegticket. Het bereik van de business developer wordt in één keer een stuk groter.
  • Het risico spreiden door meerdere partijen te laten investeren in een nieuwe verbinding biedt meer zekerheid voor de lange termijn. Betrokkenheid van meerdere partijen kan het proces echter ook vertragen doordat de partijen er samen niet uitkomen. Duidelijkheid over ieders rol en doelstellingen zijn van cruciaal belang.

 

Interessante opties die het Havenbedrijf Rotterdam allemaal uitwerkt met het doel om de verbondenheid van de haven met het Europese vasteland sneller te versterken. Mooie kansen voor het bedrijfsleven, denkt u ook niet?

Reageer op dit artikel