artikel

Logistieke visies en plannen: hier gaat de sector mee aan de slag

Distributie 1356

Aan het begin van de zomer verscheen een tweetal rapporten, waarin de toekomst van de logistieke sector kleurrijk werd geschilderd aan de hand van concrete ambities en stippen op de horizon. De vertaalslag in de vorm van gerichte onderzoeksprojecten is ook onderweg. Niet alles is nieuw.

Logistieke visies en plannen: hier gaat de sector mee aan de slag

Over twintig jaar ziet de wereld er zo uit. Een op waterstof aangedreven zeeschip levert een partij cacao af bij een volledig geautomatiseerde (rail)terminal. Medische isotopen gaan via zero emissie luchthavens naar kankerdiagnosecentra over de hele wereld. Grind voor de bouw gaat op transport in een elektrisch aangedreven binnenvaartschip, dat ongestoord vanuit de steengroeve op de bouwplaats belandt.

De Logistieke Alliantie, waarin belangenorganisaties als Evofenedex, TLN, Havenbedrijven en werkgeversorganisaties samenwerken, komt met een visiedocument voor 2040. Het document kwam er om een praatstuk te hebben voor de Klimaattafels en voor het opstellen van een Goederenvervoeragenda van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het ministerie zelf brengt ook een rapport uit, samen met de Topsector Logistiek. Dat behandelt de periode tot 2050.

Maatschappelijk relevant

De ambities (meer daarover op de volgende pagina’s) zijn niet gering, maar ook niet helemaal nieuw en onbekend. Uitgangspunt zijn de klimaatakkoorden in Parijs. Dat heeft alles in een stroomversnelling gebracht. De achtergrond van de visiedocumenten ligt in het streven om tot een geïntegreerde innovatieagenda te komen voor de Topsector Logistiek, en de sector meer te laten aanhaken bij wat het ministerie beschouwt als maatschappelijk relevante thema’s. De mobiliteitssector, waar goederenvervoer toe behoort, moet in 2030 een CO2-reductie laten zien van 49 procent ten opzichte van 1990. In 2050 bedraagt de reductie 95 procent. Tegelijkertijd zal het volume toenemen, omdat Nederland een toppositie wil behouden op logistiek gebied. Dat is ambitieus, vooral ook omdat alleen door intensieve samenwerking met meerdere partijen dergelijke doelen uiteindelijk haalbaar zullen zijn.

 

logistiek

Modal shift

Aangescherpte doelen dus, maar nieuw is het allemaal niet. In de jaren negentig ging het ook al vaak over de overstap naar andere modaliteiten, de modal shift, en de toepassing van ICT. De vraag is of dit keer de sector zich wel in het gewenste richting laat duwen en in het tempo, dat de overheid voor ogen heeft. Synchromodaal transport moet in 2040 de standaard zijn, betoogt de Logistieke Alliantie op ferme toon. Het is aan de brancheorganisaties of ze hun leden inderdaad zover weten te krijgen met ‘Modaliteiten die fungeren als elkaars achtervang’. Voor het zover is, stroomt er nog heel wat water door de Rijn. Dezelfde organisaties vragen de overheid om actief bij te dragen, in het aanpassen van regelgeving en door financiële ondersteuning. Dat leidt tot een andere manier van beprijzen van de beschikbare infrastructuur.

Praktijktesten

Hoe nu verder? De visiedocumenten komen dit najaar op tafel om de beschikbare gelden voor innovatieonderzoek zo zorgvuldig mogelijk te verdelen. Daar valt voor de diverse onderzoeksinstellingen en hun partners in de consortia veel te winnen. NWO en TKI Dinalog hebben groen licht gegeven voor acht zogenaamde Living Labs, experimentele onderzoeksplekken waar innovatieve oplossingen een praktijktest ondergaan. Hiermee is een bedrag van in totaal (inclusief co-financiering) 18 miljoen euro gemoeid. Dat is veel geld, meer dan tot nu toe beschikbaar is gesteld voor logistieke innovatie.

Ambities 2050

Hier gaat de topsector logistiek voor ijveren Het is onze gezamenlijke ambitie om de Nederlandse logistieke systemen tegelijkertijd concurrerend, emissievrij en veilig te maken.1. Nieuwe logistieke concepten houden onze steden leefbaar, bereikbaar en veilig, ondanks dat de drukte in en rond de steden alleen maar zal toenemen.

2. De integratie van digitale technologieën (IoT, cloud, big data, kunstmatige intelligentie) neemt ons bij de hand naar supply chain 4.0, ofwel het Fysieke Internet – daarin vinden goederen grotendeels autonoom de meest efficiënte weg van begin tot eind in de keten.

3. De belangrijkste knooppunten binnen de aangewezen hoofdtransportassen krijgen voorrang als het gaat om capaciteitsuitbreiding die ons moet behoeden voor nog meer congestie; dit om een hoog rendement te halen op de omvangrijke investeringen.

4. Wij als consumenten mogen het niet als vanzelfsprekend beschouwen, dat online bestellingen gratis worden bezorgd; als we de last mile logistiek concurrerend, veilig en emissievrij willen maken moeten we kiezen voor duurzame vormen van logistiek.

5. De logistieke sector zal zichzelf moeten positioneren als een hoogwaardige vorm van dienstverlening met grote toegevoegde waarde voor de Nederlandse economie; als een sector die het moet hebben van intelligente systemen en er voor zorgt dat de belasting van milieu en leefomgeving minimaal is.

6. Bij alle technologische vernieuwing houden we ook rekening met sociale innovatie; alleen op die manier houden we medewerkers duurzaam inzetbaar en vergroten we hun arbeidsproductiviteit. Als functies verdwijnen, zorgen we voor adequate omscholing.

7. Meer dan ooit moeten we ons bewust zijn van allerlei risico’s die complexe ketens met zich meebrengen; dat betreft dataveiligheid maar ook een veilige werkomgeving. Het streven is nul incidenten, intern en extern, met passende wet- en regelgeving en handhaving.

 

Visie 2040

Dit is wat de logistieke alliantie op zich neemt Vanuit ketenperspectief en een internationaal gelijk speelveld geven we richting aan de verdere ontwikkeling van onze infrastructuur, innovatieagenda, arbeidsmarkt, duurzaamheidsopgaven en (keten)veiligheid.

1. In 2040 hebben we een nieuwe financierings- en bekostigingsstructuur, naast de overheid gaan ook private partijen investeren; vaste belastingen en heffingen zijn afgeschaft.

2. We investeren vooral in corridors, die belangrijke economische centra verbinden: de main-/brain-/greenports, terminals, distributiecentra en grote steden; niet alleen met elkaar maar ook met het buitenland.

3. De sector investeert ook in slimme verkeersmanagementsystemen, waarmee het optimaal benutten van beschikbare capaciteit mogelijk is. Vrachtauto’s, schepen en vliegtuigen bewegen ‘just in time’ en op elkaar afgestemd door op een uitgekiende manier data te delen.

4. In de sector gaan we als ketenpartners op een andere manier met elkaar om, waarbij respect, veiligheid, klantgerichtheid en effectiviteit voorop staan.

5. Over twintig jaar is het hele bedrijfsleven in de basis gedigitaliseerd; relevante data gaan we onderling zo optimaal mogelijk delen. Daardoor kan de logistieke sector de kansen grijpen, die logistieke digitale platforms en open source data bieden.

6. Onze digitale werkomgeving is honderd procent veilig in 2040, zodat betrouwbare gegevensuitwisseling vanzelfsprekend is. Ketenpartners nemen samen de organisatie van het vervoer op zich op basis van gedeelde data en slimme software.

logistiek7. De logistiek verplicht zich om in belangrijke mate bij te dragen aan de klimaatdoelstelling voor de totale mobiliteitssector; dat betekent 49 procent CO2-reductie in 2030 en 95 procent in 2050.

8. Duurzame inzetbaarheid is in 2040 verankerd in ons denken. Bedrijven hebben netwerken opgezet om onderling medewerkers uit te kunnen wisselen en zo mensen langer aan het werk te houden.

9. Top-down structuren zijn achterhaald, sociale innovatie is de norm; dat vraagt van ons, dat we hybride werkvormen ontwikkelen in flexibele bedrijfsstructuren met meer rendement voor werkgevers en meer uitdaging voor werknemers.

10. Leeg rijden (of varen) is grotendeels verleden tijd in 2040. Lading brengen we van A naar B met de voor dat moment meest geschikte modaliteit (synchromodaal).

11. Het vervoer over korte afstanden via de weg en het binnenwater doen we emissievrij. Vervoer over lange afstanden (weg, water, spoor en lucht) veroorzaakt veel minder (de helft of meer) CO2-uitstoot.

12. Ons uitgangspunt bij alles is: nul incidenten. Dat doen we door een sterke veiligheidscultuur te introduceren; de overheid zorgt voor een gelijk speelveld en effectieve controles op bedrijfsprocessen.

13. In die veiligheidscultuur is het normaal, dat medewerkers zelf beslissen of zij veilig hun werk kunnen uitvoeren. Met nieuwe technologie zijn we in staat om hun oordeel te toetsen en risico’s vooraf goed in te schatten.

14. Ook in 2040 kunnen bedrijven gevaarlijke stoffen gebruiken, opslaan en vervoeren. Met een sterke internationale lobby zijn we er in geslaagd om voorschriften overal op hetzelfde niveau te brengen, zodat Nederland geen extra regels nodig heeft.

15. Moderne technologie, publiek-private samenwerking en voldoende capaciteit om te handhaven zorgen er voor dat onze logistieke systemen ‘boefproof’ zijn voor lading- en cybercriminelen.

Living labs

Hier gaan onderzoeksinstellingen mee aan de slag
Vanuit NWO en TKI Dinalog is begonnen met acht zogenaamde Lighthouse projecten om innovatieve living labs van de grond te krijgen. Hierin zijn onderzoeksconsortia bezig met fundamenteel en praktijkgericht onderzoek met een MVO-benadering als uitgangspunt. Dit zijn de thema’s:1. Stadslogistiek
Op het gebied van stadslogistiek houdt het project Summalab (TU Delft) verschillende experimenten tegen het licht, die moeten bijdragen aan een betere last mile distributie. Veel steden beproeven allerlei oplossingen, maar welk concept is effectief, financieel haalbaar en kan rekenen op brede steun?
Cilolab (TNO) bestudeert ook de diversiteit aan vervoersoplossingen, waarbij het accent meer ligt op de vraag of het concept ook elders toepasbaar is en of het kan worden opgeschaald. Steden, vervoersbedrijven en belangengroepen gaan samen op zoek naar de beste oplossing.
Specifiek voor de zorgsector is het SSCMH project (HAN) opgezet, waarbij het gaat om last mile distributie richting een zorginstelling (Heijendaal in Nijmegen) en voor thuiszorglogistiek (Carinova in Deventer).

2. Ketenintegratie
Achter de naam Catalyst (TNO) schuilt een project dat zich richt op Connected Automated Transport (CAT), waarbij voertuigen automatisch op een bedrijfsterrein of in een corridor aan elkaar zijn gelinkt. Conclusies moeten leiden tot een bredere toepassing van de technologie.
Integratie van verkeersinformatie en logistieke data komt tot stand in het project FTMaas (TU Delft), omdat beide gebieden snel digitaliseren. Wat ontbreekt, zijn verbindingen over en weer. De focus is gericht op de corridor Rotterdam-Venlo.
Meer strategisch van aard is het project Smiles (RUG) waar het gaat om logistieke deelsystemen in Noord-Nederland, het gebruikmaken van elkaars faciliteiten. De economische, juridische, ethische en psychologische aspecten komen aan bod.

3. Robotisering
Het project Sharehouse (TNO) brengt data bijeen om het magazijnwerk te verbeteren met moderne technologie, zoals AGV’s, VR-brillen en exoskeletten voor orderverzamelaars. Adoptie van technologie, sociale innovatie, duurzame arbeidsplaatsen en toekomstige skills zijn hier de topics.

4. Digitalisering
Betrouwbare data en het voorkomen van verkeerd gebruik is het oogmerk van BCLivingLab (Windesheim) waar blockchain als technologie in een praktische (MKB) omgeving wordt getest. Doel is zo een community op te zetten waarin deelnemers leren van elkaars ervaringen.

Reageer op dit artikel