blog

Net zo innovatief als Google en Pinterest? (H)erken uw bias

carrière & mensen 3023

Net zo innovatief als Google en Pinterest? (H)erken uw bias
Jack van der Veen, hoogleraar supply chain management op Nyenrode

Technologische innovatie, procesinnovatie, disruptieve innovatie, sociale innovatie; de vakbladen staan er vol mee. Ook op het gebied van logistiek en supply chain zijn er tal van ontwikkelingen. Maar wat moet een logistiek professional doen om de veranderingen te realiseren; hoe kan het innovatievermogen worden verbeterd? Het onderkennen van de belemmerende eigen ‘onbewuste bias’ zou goede start zijn.

Logistiek & supply chain is topsport; elke dag weer moeten de juiste producten op het juiste moment bij de juiste klanten zijn. Efficiëntie hoef je een logistiek & supply chain professional doorgaans niet te leren. Echter, hoe belangrijk ook, in het huidige tijdgewricht is dit niet voldoende. Innovatie is minstens zo belangrijk en zal dus ook voldoende tijd en aandacht moeten krijgen. Maar dat vraagt wel een andere mindset, andere vaardigheden en andere manieren om samen te werken in de (interne en externe) voortbrengingsketen.

Ver-anderen

Helaas lijken de meeste mensen bij de term ‘veranderen’ te denken aan zoiets als “dat is ver, en dat is voor anderen.” Echter, niets is minder waar. Je kunt andere mensen helemaal niet veranderen; dat kunnen ze alleen zelf doen. Net zoals alleen jij jezelf kan veranderen. Het adagium luidt niet voor niets: verbeter de wereld en begin bij jezelf. Om echt innovatief te worden zullen we als professionals dus zelf ook moeten veranderen.

Buikgevoel

Een van de belangrijkste dingen bij innovatie is dat je open moet staan voor nieuwe ideeën, werkwijzen en methodes. En daarvoor is weer nodig dat je je eigen referentiekader (inzichten, overtuigingen, aannames) los moet laten. Klinkt logisch. Maar in de alledaagse realiteit valt het waarachtig niet mee. Vooral ook omdat dit referentiekader vaak niet heel expliciet is; het zit in je onderbewuste. We noemen het dan ‘ervaring’, of ‘buikgevoel’ of ‘intuïtie.’

Bias

Binnen de (sociale) psychologie wordt de term “onbewuste bias” gebruikt. Het is een complex fenomeen waarbij een paar aspecten van belang zijn. Omdat de omgeving waarin we leven zeer complex is en er met het menselijke brein slechts een beperkte rationaliteit mogelijk is denken mensen vanuit hun eigen subjectieve perceptie van de werkelijkheid. Voor beslissingen gebruiken we dan ‘short-cuts’ (vuistregels, heuristieken). De bias houdt in dat mensen een sterke neiging hebben om, soms los van elke logica, zichzelf steeds weer te herbevestigen, om die informatie uit te filteren die bij de eigen zienswijze past, om mensen te beoordelen vanuit het eigen normenkader en om de feiten in eigen voordeel uit te leggen.

Selectiegesprek

Deze bias zit in elk persoon en het treedt in diverse situaties op. Een voorbeeld kan dit verduidelijken. Bij het selecteren van een nieuwe werknemer hoor je soms: “binnen twee minuten weet ik of het een goede kandidaat is of niet.” Een dergelijke uitspraak is de bias in optima forma. Rationeel gezien is het onmogelijk om zo snel echt te weten wat de kwaliteiten van een kandidaat zijn, of deze echt goed past bij de cultuur van de organisatie, etc. Echter zodra een eerste opinie gevormd is, is het risico levensgroot dat in de rest van de selectieprocedure de selecteur alleen maar dat waarneemt wat hij toch al vond (confirmation bias). En zelfs als achteraf blijkt dat de kandidaat toch anders bleek te zijn dan is een selecteur alsnog geneigd om te zeggen dat hij dit eigenlijk altijd al heeft geweten (hindsight bias).

Nuttig

Een onbewuste bias is lang niet altijd slecht. In tegendeel; vuistregels en intuïtie zijn bijzonder nuttig bij de routinematige beslissingen die de logistiek & supply chain professional in het dagelijkse leven vaak en snel moet nemen. Het is dodelijk vermoeiend, zinloos en soms zelfs gevaarlijk om elke keer het wiel weer opnieuw uit te vinden of overal een diepgaande analyse op los te laten. Kortom, ons brein helpt ons om in die standaard situaties efficiënt te kunnen werken en dat is buitengewoon handig.

Ontkennen

Bij innovatie moeten we echter uit een heel ander vaatje tappen. Dan wordt elke bias een beperking van de creativiteit. Dan houdt elke short-cut een outside-the-box gedachte tegen. En staat elke overtuiging een open mindset in de weg. Het lastige is dat ons brein ‘lui’ is en ons onbewust leidt naar de gebaande paden. Vaak zijn we zelfs geneigd te ontkennen dat we een bias hebben, immers deze zijn zo ingesleten dat we ze niet eens meer herkennen. En, nogal confronterend: ze zijn lang niet altijd rationeel. (Doe bijvoorbeeld eens Harvard’s online Implicit Assumption Test en verbaas je over de uitkomsten.)

Belemmerend

Voor innovatie is een onbewuste bias zeer belemmerend. Zo is bijvoorbeeld algemeen bekend dat diversiteit enorm kan bijdragen aan innovatie. Maar de ‘groep bias’ zorgt er voor dat bij het samenstellen van een team we onbewust toch op zoek zijn naar ‘mensen zoals wij’, met alle negatieve gevolgen van dien.

Bewustwording

Als we ons innovatievermogen willen verbeteren dan zullen we ons allereerst bewust moeten worden van onze eigen bias. Hoe belangrijk dit is kunnen we zien bij bedrijven voor wie innovatie de levensader, de core business, is. Zo hebben zowel Google als Pinterest als andere tech-bedrijven heel specifieke programma’s om werknemers zich van hun bias bewust te maken. Ook binnen Lean, Six Sigma & Agile programma’s zijn vele tools om bias te voorkomen en verbetervoorstellen op basis van data en argumenten te onderbouwen. Het is daarom ook goed te begrijpen dat Toyota tot de meest innovatieve bedrijven ter wereld behoord.

En u? Bent u ook actief bezig om uw eigen bias te (h)erkennen zodat uw innovatievermogen groter wordt?

Reageer op dit artikel