blog

Wanneer komt de logistiek in beweging?

carrière & mensen

Wanneer komt de logistiek in beweging?

De arbeidsmarktproblemen in de logistiek zijn niet van vandaag of gisteren. De afgelopen jaren is er te weinig gedaan om de instroom te bevorderen en medewerkers te binden. Het is de vraag hoe lang bedrijven in de sector het zich nog kunnen permitteren om maatregelen uit te stellen, want het tekort aan gekwalificeerde medewerkers remt de groei van de logistieke sector.

‘De logistiek richt zich nog steeds op de werving van traditionele werknemers. Hierdoor zal de sector op den duur in de problemen komen.’ Het was een profetische boodschap die het ministerie van Economische Zaken (Arbeidsradar-onderzoek) in het voorjaar van 2004 naar buiten bracht.

 

De wil en urgentie om de knelpunten aan te pakken, zijn op dit moment niet erg groot bij de logistieke bedrijven, gaat het rapport verder. De opstellers voorspellen dat de sector in de problemen komt als de economie aantrekt.
We weten hoe het verder is gegaan. In de jaren die volgden op de verschijning van het rapport, noteerde de B.V. Nederland forse economische groeicijfers. De logistieke sector profiteerde volop mee. Steeds meer mensen werken dan ook in deze sector. In 2007 groeide de werkgelegenheid in de logistiek met 3,4 procent, zo blijkt uit een arbeidsmarktonderzoek van VTL onder 99 logistieke dienstverleners. Voor 2008 voorspelt VTL een personele groei van ruim vier procent.

 

Nee-verkopen
Het is echter de vraag of de bedrijven in de logistiek erin slagen om de juiste mensen te vinden voor al die vacatures. Volgens hetzelfde VTL-onderzoek heeft acht procent van de logistieke dienstverleners in 2007 opdrachten moeten weigeren wegens gebrek aan personeel. En ondanks het feit dat de economische groei afvlakt, verwachten veel bedrijven ook voor de komende jaren meer werkgelegenheid in de branche – en dus ook meer problemen met de vacaturevoorziening. Het lijkt erop dat het tekort aan personeel een rem zet op de groei. ‘Nee’ verkopen door gebrek aan arbeidskrachten is steeds vaker realiteit.

Over de oorzaken van de krapte op de logistieke arbeidsmarkt kunnen we kort zijn, want die verschillen nauwelijks van de algemene veroorzakers van de huidige arbeidsmarktkrapte. Ontgroening en vergrijzing, het is genoegzaam bekend. Zij het dat er voor de logistiek nog een negatief aspect bijkomt: het negatieve imago speelt de sector parten.

 

Het kritieke tekort
De uitkomsten van het VTL-onderzoek sluiten bijna naadloos aan bij een grootscheeps onderzoek dat Manpower heeft gehouden onder ruim 1.100 HR-managers. Dat onderzoek laat zien hoe bedrijven de krapte op de arbeidsmarkt ervaren en wat hun ver-wachtingen zijn voor de komende vijf jaar. Manpower publiceerde de uitkomsten in het Witboek Het kritieke tekort, tevens het thema voor een arbeids-marktcongres op 8 oktober 2008.

 

De uitkomsten zijn veelzeggend. Gevraagd in welke beroepsgroepen (die voor de respondenten van belang zijn) de krapte op de arbeidsmarkt voor de meeste problemen gaat zorgen, neemt de logistiek de zevende plaats in; de respondenten konden een of meer keuzes maken uit achttien beroepsgroepen. Maar liefst 68 procent van de ondervraagde HR-managers verwacht de komende jaren niet voldoende mensen te kunnen vinden voor logistieke functies. Zestig procent voorziet daarnaast een kwalitatief probleem: een groot deel van de kandidaten die wél beschikbaar zijn, voldoen niet aan de gestelde eisen.

 

Negatieve effecten
HR-managers geven aan zich zorgen te maken over de tekorten die ze voorzien en vrezen de negatieve effecten voor hun eigen organisatie: hogere arbeidskosten, meer overwerken, minder winst, minder innovatiekracht, mindere kwaliteit en dus ook: een lagere klanttevredenheid en meer klachten. Het Manpower-onderzoek laat ook zien dat HR-managers zich weliswaar grote zorgen maken over de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, maar dat ze er nog bitter weinig aan doen. De kloof tussen woord en daad is opmerkelijk. En voor zover er strategieën en plannen zijn, zijn ze nog weinig concreet en niet in het stadium van uitvoering.

 

Wel praten, maar weinig doen
Het kritieke tekort gaat niet specifiek over de logistiek, maar het HR-beleid van deze sector lijkt wel exemplarisch voor het Manpower-onderzoek: wel praten over de problemen, maar er tegelijk weinig aan doen. Bij de verschijning van het eerder genoem-de rapport van EZ uit 2004 werd bijvoorbeeld al een oproep gedaan aan werkgevers om zich meer op niet-traditionele doelgroepen te richten, zoals vrouwen. Ook werd gewezen op het hoge verloop in de sector, dat toen werd geschat op dertig procent. Een paar jaar later, in 2007, lijkt er weinig veranderd. Tijdens het jaarcongres Warehousing daagt een van de sprekers, HR-manager Ria Stienen (foto), de logistieke sector uit om verder te kijken dan de neus lang is. ‘Waarom werken er zo weinig vrouwen in de sector? En waarom nemen jullie geen mensen aan boven de 55 jaar?’, vraagt zij zich af.

 

Tekorten op een breed terrein
Eenduidige cijfers zijn niet makkelijk te vinden, maar duidelijk is dat de krapte in de logistiek zich voordoet bij een groot aantal functies. Er zijn niet alleen te weinig warehouse-medewerkers en heftruckchauffeurs, ook middenkader is schaars. Daarnaast heeft de sector nog te weinig aantrekkingskracht op hoger opgeleiden, zoals bedrijfskundigen. Juist hun denkkracht is nodig om logistieke processen slimmer (minder piekbelasting) en efficiënter te organiseren.
Zeker, automatisering en robotisering zullen de sector de komende jaren (iets) minder afhankelijk maken van mensenhanden. Maar de algemene verwachting is dat in de logistiek veel mensen nodig blijven.

 

Betrokkenheid
Hoe kan de sector beter omgaan met de krappe arbeidsmarkt? Het witboek ‘Het kritieke tekort’ noemt een reeks aan maatregelen die werkgevers kunnen nemen. Variërend van het creëren van talent pools, het benaderen van alternatieve doelgroepen, het binnenhalen en langer binnenhouden van ouderen tot het voeren van diversiteitsbeleid. Veel van die maatregelen zijn niet nieuw; het wordt gewoonweg tijd dat be-drijven ermee aan de slag gaan.

Behalve het verhogen van de instroom, zouden werkgevers in de logistiek zich ook ten doel moeten stellen om werknemers langer te binden. Want zoals eerder opgemerkt: het verloop is (te) hoog. Wie medewerkers wil binden, moet ervoor zorgen dat de betrokkenheid hoog is. Onderzoek van Manpower dat is verricht in de logistieke sector (Betrokken medewerkers – uit voorraad leverbaar?) laat zien dat betrokkenheid op haar beurt nauw samenhangt met de mate waarin medewerkers het HR-beleid als rechtvaardig ervaren.

 

Middenkader heeft de sleutel in handen
Een rechtvaardig personeelsbeleid betekent dat regels (bijvoorbeeld bij werving en selectie, functionering en beoordeling, promotie, het bieden van opleidingsmogelijkheden) helder zijn en eenduidig worden toegepast. Dat impliceert ook dat het type arbeidscontract (vast of flexibel) geen of in elk geval zo min mogelijk invloed dient te hebben op de manier waarop medewerkers worden behandeld. Als dat realiteit is, tonen flexmedewerkers zich net zo betrokken als vaste medewerkers. Voor een sector die in zo’n grote mate gebruik maakt van flexmedewerkers is dat een zeer belangrijk gegeven. In deze krappe arbeidsmarkt is er immers geen uitzendbureau dat er steeds opnieuw in slaagt een blik logistieke medewerkers open te trekken, om ze na enkele dagen weer naar huis te sturen.

Aangezien veel HR-taken tegenwoordig worden uitgevoerd door het middenkader, betekent dat juist de direct leidinggevenden de sleutel in handen hebben als het gaat om het vergroten van de betrokkenheid en daarmee het binden van vast en flexibel personeel.

 

Durf out of the box te denken
Tot slot: een deel van de oplossing zal van de overheid moeten komen. Er wordt veel geroepen over langer doorwerken, maar onze fiscale en sociale systemen zijn daar nog niet op toegerust. Verder biedt arbeidsmigratie oplossingen die nog niet voldoende worden benut. De logistieke sector zelf is zich hiervan bewust en durft soms out of the box te denken.

 

In de politiek is dat helaas nog onvoldoende het geval. Een voorbeeld? Toen deze zomer veertig Poolse buschauffeurs door het Gemeentelijk Vervoerbedrijf van Amsterdam werden ingezet, leidde dat tot verontwaardigde reacties van een lid van de Tweede Kamer. Hoe kon het bestaan dat dit klusje niet door Nederlandse chauffeurs werd geklaard? Zolang het besef niet doordringt dat het eenvoudigweg ontbreekt aan geschikte kandidaten voor dit soort functies (zeker als ze vrijwel meteen inzetbaar moeten zijn), is er nog een lange weg te gaan. En dat geldt uiteraard niet alleen voor het oplossen van de arbeidsmarktproblemen die zich voordoen in de logistiek.

Reageer op dit artikel