Dat stelt PwC’s hoofdeconoom Barbara Baarsma. Ze gaf deze waarschuwing aan de top van de logstieke sector tijdens de presentatie van de Top 100 LDV. ‘De arbeidsproductiviteitsgroei van deze sector bungelt het afgelopen decennium onderaan het lijstje van topsectoren in Nederland.’
De oorzaken van de lage arbeidsproductiviteitsgroei zijn divers. Zo mist de sector verfrissing en vernieuwing en hapert de wereldwijde groei van de handel in goederen. De concurrentie met Oost-Europa groeit, waarbij Nederland eigenlijk te duur wordt. Ten slotte werken veel zzp’ers en uitzendkrachten in de logistiek. ‘Zij investeren zelf minder in opleiding en training, maar ook opdrachtgevers willen niet in hen investeren’, zei Baarsma.
Groei
De ruimte voor groei is in Nederland steeds beperkter. Fysiek is geen ruimte, het stroomnet zit vol, op de wegen staan files, het stikstofslot ondermijnt bouw en de arbeidsmarkt is zeer krap. ‘Alles knelt in Nederland, maar we doen niks om groeiruimte te creëren’, sprak Baarsma die ook wees op het zogeheten waterslot. ‘Pas op, vanaf december 2027 is de Europese Kaderrichtlijn water onherroepelijk geldig. Mogelijk komen er lokaal dan ingrijpende maatregelen tegen watervervuiling en verdroging en wordt de ruimte om te groeien nog schaarser.’
Waarde
De sector logistiek heeft een slecht imago als het gaat om arbeidsproductiviteitsgroei. Baarsma: ‘De sector voegt weinig economische waarde toe per vierkant meter, per eenheid uitgestoten fijnstof en per medewerker.’ Ze stelt dat de sector sterk afhankelijk is van laag- en soms onderbetaalde arbeidsmigranten die verder weinig toevoegen als het gaat om arbeidsproductiviteit. ‘We zien dit bijvoorbeeld ook in de sierteelt en vleesverwerkende industrie.’
Tegelijk zullen alle bedrijven, in welke sector dan ook, die een lage arbeidsproductiviteitsgroei hebben en een groot beslag leggen op schaarse productiefactoren geraakt worden. Zeker als Nederland beleid gaat voeren om ruimte vrij te spelen voor bedrijven in sectoren die wel een hoge arbeidsproductiviteitsgroei hebben. Dan zullen achterblijvende bedrijven moeten wijken.
Kijk echt naar nieuwe oplossingen, en niet alleen naar bestaande processen een beetje efficiënter maken”
De vraag is of Nederland wel ruimte heeft voor logistieke bedrijven en distributiecentra en of het niet logischer is dat een deel naar goedkopere en grotere landen vertrekt. Tevens stelde de econoom dat het voor de arbeidsproductiviteitsgroei nodig is dat bedrijven die niet toekomstbestendig zijn afschalen, verplaatsen of stoppen. ‘We hebben tijdens corona een groot deel van de bedrijven gered. De vraag is of zij wel echt voldoende toegevoegde waarde leveren om te blijven bestaan.’
‘Nederland moet weer een hoogproductieve economie worden. De logistiek blijft altijd nodig, want producten moeten van a naar b. Maar de sector moet echt efficiënter worden.’
Innovatie
Innovatie kan komen door het gebruik van AI, maar dan moet de sector wel aan de slag. ‘De meeste bedrijven gebruiken AI nu voor het vereenvoudigen van administratieve processen, robotisering of autonoom rijden, maar je moet ook denken aan nieuwe oplossingen die nog niet bestaan.’ Daarbij wees Baarsma op het belang van ecosystemen, zoals die bestaan in de hightech. ‘Die werken samen met universiteiten, maar ook met leveranciers en klanten binnen de keten. Daardoor lopen ze voorop.’
Volgens Baarsma moeten bedrijven meer samenwerken, van elkaar leren en kritisch kijken naar de ruimte die ze in beslag nemen en het type werknemers dat zij aantrekken. ‘Kijk echt naar nieuwe oplossingen, en niet alleen naar bestaande processen een beetje efficiënter maken, alleen dan kan de sector de arbeidsproductiviteit omhoog krijgen.’
