artikel

Summit Ketenregie: ‘Data delen alleen is niet de oplossing’

Ketensamenwerking Premium 787

Summit Ketenregie: ‘Data delen alleen is niet de oplossing’

Ketensamenwerking in de logistiek blijft een moeizaam verhaal. Iedereen ziet de meerwaarde, maar toch komen de initiatieven maar moeizaam van de grond, zo bleek ook tijdens de afgelopen Summit Ketenregie. Toch bestaat er optimisme omdat de overheid steeds meer data wil delen en in bestaande ketensamenwerking-initiatieven zit dankzij de toepassing van vooruitstrevende technologie veel potentie, mits er wordt opgeschaald.

Tot deze eensluidende conclusie kwamen Janneke Nijsing (projectleider Smart Logistics binnen Smartwayz), Roderick Rodenburg (voormalig directeur-eigenaar van Synple), Sebastian Piest (Technische Universiteit Twente) en Nanne Onland (CEO van Cargonaut en co-auteur van het boek Seamless) tijdens de plenaire discussie van de afgelopen Summit Ketenregie waar onder leiding van dagvoorzitter Tom van ’t Hek door deze experts werd ingegaan op de laatste trends en ontwikkelingen op het gebied van ketensamenwerking.

 

Iedereen voelt de drang tot samenwerking

Podcast - op weg naar de volgende fase in ketensamenwerking

Podcast - op weg naar de volgende fase in ketensamenwerking

De derde editie van de Summit Ketenregie, die onlangs plaatsvond in de shelter-hangar B526/B527 op Vliegveld Twenthe, was de prangende vraag aan het vierkoppige panel: Hoe groot is de urgentie is om nu echt werk te maken van ketensamenwerking? Nanne Onland stelt dat die groter is dan ooit. “Vooral als je kijkt naar onze havens en de verbinding met het achterland dan moeten we vaststellen dat we als land behoorlijk aan het dichtslibben zijn.”
Janneke Nijsing op haar beurt legt de vinger op de wond door te stellen dat iedereen voelt de drang tot samenwerking. “Alleen weten we niet hoe we op dit moment verder moeten en de wijze waarop we het probleem gaan oplossen.”
Roderick Rodenburg koppelde de vraag aan het stopzetten van zijn bedrijf Synple afgelopen september. “Het ontbrak aan een duurzame businesscase voor ons om het vliegwiel van ketensamenwerking tussen transporteurs onderling van de grond te krijgen. Heel veel mensen en partijen vonden Synple wel een goed idee omdat er veel potentie in zat. Dat het mislukte heeft te maken met de snelheid waarmee we wilden en konden opschalen. We moesten uiteindelijk vaststellen dat het percentage vrachtuitwisselingen veel lager lag dan de potentie die er wel degelijk in zat. Uiteindelijk is er dan geen duurzame businesscase waarmee je een bedrijfsvoering kunt opbouwen en in het verlengde daarvan ketensamenwerking kunt bevorderen.”

 

 

Lees ook:

‘We kunnen nog veel meer waarde halen uit data’

 

 

Mensen centraal bij artificial intelligence

Sebastian Piest, als onderzoeker verbonden aan de Technische Universiteit Twente en expert op het gebied van artificial intelligence (AI), stelt dat AI in potentie de mogelijkheid biedt om ketensamenwerking in de logistiek een impuls te geven “Uitgangspunt moet daarbij wel zijn dat de mens daarbinnen centraal staat. De technologische dataset die bedrijven tot hun beschikking hebben wordt namelijk steeds groter. Uitdaging is alleen hoe gaan mensen hiermee om en in hoeverre zijn ze bereid hun bestaande werkwijzen te veranderen. Binnen de Universiteit van Twente zijn we bezig met het ontwikkelen van modellen bouwen laten zien hoe ketensamenwerking moet met hulp van kunstmatige intelligentie. Toch denk ik dat er nog een lange weg te gaan is, vooral ook als je de conclusies leest van een recent onderzoek van evofendex waarin wordt geconcludeerd dat verladers nog maar aan het begin staan van het digitaliseren van hun processen.”

Zet in op sociale innovatie

Nanne Onland sluit zich hierbij aan. “De digitalisering van de gemiddelde verladers  – de groten daargelaten – is niet je dat. De kracht van wat alle partijen in de haven bereikt hebben op het gebied van ketensamenwerking ligt in sociale innovatie in combinatie met het delen van data.”

Ahold koploper met open trip model

Op de vraag van Van ’t Hek welke verlader wel voorop loopt op het gebied van digitalisering en data delen stelt Janneke dat Ahold hierin voorop loopt. “Wat Ahold heel goed doet in het transportgedeelte is het toepassen van het opent trip model met gestandaardiseerde uitwisseling van data. Dat model is een goed voorbeeld van hoe je efficiënt data kunt delen in de keten. Blijft wel overeind staan dat dit initiatief vanuit een verlader komt en niet vanuit de transporteurs zelf. Daarom was Synple ook juist zo’n goed initiatief want dit platform kwam voort uit de transporteurs en logistiek dienstverleners. Ik zie overigens het meeste heil in een combi van beide waarbij de transporteur zelf moet beginnen, maar ik merk uit alle discussies dat het initiatief toch vaak bij de verladers ligt.”

 

 

Lees ook:

Zo zet je logistieke data om in informatie

 

 

 

Scheve machtsverhouding in de keten

Rodenburg merkte vooral bij Synple dat de transporteurs wel wilden samenwerken en data delen maar dat hun klanten (lees: verladers) een remmende factor vormden. “Transporteurs hadden totaal geen moeite met het delen van data. Wat ik wel constateerde, is dat de speelruimte die zij krijgen om wijzigingen door te voeren om de kansen te pakken die er liggen, vrij gering zijn. Als men bijvoorbeeld wil schuiven in de slot tijden dan is daar toch toestemming nodig van een opdrachtgever. Daar liep het vaak op vast want als die kans werd gepakt, ontstonden er toch problemen in de uitvoering. Er was toch een bepaalde machtsverhouding in de keten. Dat hoeft niet erg te zijn maar het kan samenwerking in de weg staan.”

 

Beschikken over betrouwbare verkeersdata

Nijsing wijst ook op het belang van de overheid bij het delen van data. “Die moet op haar beurt veel meer realtime data beschikbaar stellen over files, wegwerkzaamheden, venstertijden en milieuzones in steden en voorkeursroutes. Minister Van Nieuwenhuizen gaat hier serieus werk van maken en komt binnenkort ook met nieuwe plannen want de overheid ziet ook dat het realtime delen van data zorgt er voor zorgt dat ketensamenwerking nog beter vorm kan worden gegeven. Voor de logistieke sector is het heel belangrijk om te beschikken over betrouwbare data. Nu is het zaak om er voor te zorgen dat die data ook betrouwbaar blijft.”

 

Lees ook:

Ketensamenwerking: sleutel tot succes is weg

 

Mens beperkende factor bij data delen

Toch benadrukt Rodenburg dat data delen alleen niet de oplossing is. “Je kunt niet alle data op een hoop gooien in de hoop dat daar iets fantastischs uit valt te destilleren, want de mens vormt daarbinnen nog altijd de meest beperkende factor. Zodra partijen zien dat er potentie zit in een bepaalde samenwerking dan moeten ze dat eerst vorm geven binnen hun eigen processen en niet gelijk in een gedeeld systeem stappen.”

 

Federatief samenwerken

Volgens Onland is het probleem nog altijd dat data meestal niet is gestandaardiseerd. “Daarom werken we binnen NLIP en iShare wat ik noem – federatief samen- om die data afsprakenstelsels beter op elkaar te laten aansluiten. De realiteit is nu bijvoorbeeld dat de vrachtwagen digitale CMR niet kan praten met de digitale luchtvracht CMR. Aan de hand van gebruikerscases komen we er uiteindelijk wel dat die beide beter op elkaar gaan aansluiten. Probleem is nog altijd dat er een Babylonische spraakverwarring is tussen beide maar die is wel oplosbaar. Grootste uitdaging ligt bij de gebruikerskant in de keten die je dusdanig moet organiseren en veranderen dat we met zijn allen alleen nog maar naar voren kunnen.”

 

Lees ook:

‘Ketensamenwerking is wat we nodig hebben in duurzaam transport’

 

 

Maak toepassing van KI klein

Een andere ‘dreiging’ vormt kunstmatige intelligentie. Op de vraag van Van ’t Hek of die technologie de wereld gaat veroveren stelt Piest dat kunstmatige intelligentie heel groot is en zich niet beperkt tot één type technologie. “Ik zie het meer als een stroming en ontwikkelrichting waarin veel nieuwe technologische ontwikkelingen mogelijk worden gemaakt. Als je er nu naar kijkt hebben we al heel wat slimme KI toepassingen in de praktijk. Kijk maar naar Alibaba en Amazon die robots rondrijden die autonoom met elkaar kunnen communiceren en schakelen. Het duurt echter nog wel even voordat kunstmatige intelligentie op volledige schaal waarin het volledig autonoom kan redeneren en schakelen en activiteiten kan overnemen. In Nederland is Albert Heijn al ver met KI.” Voor mkb-bedrijven is KI volgens Piest op dit moment iets groots en vooral complex. “Als je het heel klein maakt kun je met deeltoepassingen aantonen dat KI werkt en dat je werkzaamheden kunt automatiseren en daarmee het team kunt ontzorgen.”

 

 

Zorg voor financiële prikkel

Een financiële prikkel is volgens Nijsing, Onland, Piest een stimulans om ketensamenwerking sneller van de grond te krijgen. Onland legt uit: “Als ik dicht bij huis blijf, vind ik dat Schiphol een strikter beleid moet voeren en het gebruik van fast lanes – waar je digitaal, voorspelbaar en goedkoper kunt aanleveren – moet stimuleren en belonen. Als je dat niet doet – dan is dat geen probleem – maar het zal wel duurder en complexer worden. Sowieso heb je aan onze buitengrenzen prima mogelijkheden om publiek en privaat met elkaar te combineren. Actief sturing en beleid en de overheid moet daarbinnen marktmeesterschap tonen en belemmeringen wegnemen.”

 

 

Lees ook:

Kracht van samenwerking bij ketensamenwerking bij logistieke innovaties

 

 

‘Economisch model transport is kapot’

Rodenburg: “Uiteindelijk is het een economische speelveld waarbinnen transport veel te goedkoop is. Het loont voor bedrijven op dit moment veel meer om interne processen te optimaliseren zoals distributiecentra en fabrieken. Dat gaat ten koste van de ruimte op de weg. Zodra transport duurder wordt dan loont het weer meer om dit aspect te optimaliseren ten opzichte van die andere processen.” Volgens Rodenburg is het economisch model van transport kapot. “Het is veel goedkoper om vanaf deze locatie (Vliegveld Twenthe, red.) een vrachtwagen naar Amsterdam te bestellen dan een taxi. Er zit op dit moment op transport nul marge. Een oplossing hiervoor kan ik niet direct geven. Wat wel dringend nodig is, dat er op een andere manier nagedacht moet worden over het economische model achter transport.”

Ruim baan voor open standaarden logistiek – VIDEO

Ruim baan voor open standaarden logistiek – VIDEO

Logistiek heeft unieke positie

Piest: “Transport is te goedkoop maar aan de andere kant heeft logistiek juist een unieke positie in de keten tussen bedrijven en schakels. Als we daar de data goed uit kunnen kammen dan zijn er goede verdienmodellen mee kunnen maken.”
Onland constateert daarbovenop dat transporteurs ketensamenwerking in de praktijk vaak er maar een beetje bij doen. “Wat ik in de praktijk veel zie is dat samenwerking een bijrol inneemt bij vervoerders naast de gebruikelijke dagelijkse bedrijfsvoering met de gebruikelijke winst- en verliesgevendheid. Wil je ketensamenwerking laten slagen dan zal het een vast onderdeel van de bedrijfsvoering moeten worden en dat vraagt om een flink stuk doorzettingsvermogen ook bij lokale initiatieven.”

 

Lees ook:

Gaan we nu echt samenwerken? De verladers zijn aan zet

 

Schaal bestaande initiatieven op

Sebastian Piest ziet vooral kansen in het opschalen van bestaande ketensamenwerkingsinitiatieven. “Daar zie ik veel meer heil in plaats van dat in de breedte nog meer initiatieven worden opgezet. Quicargo is bijvoorbeeld een goed initiatief. Zij mikken op een niche markt en kijken hoe bedrijven met complementaire goederenstromen met elkaar kunnen samenwerken. Deze startup staat voor een uitgebreide visie op samenwerking en ik verwacht ook dat dit soort initiatieven body moeten krijgen om verder te kunnen groeien.” Volgens Nijsing is het stadium van praten over ketensamenwerking nu echt voorbij. “Ook ik ben van mening dat bestaande initiatieven moeten worden opgeschaald. Het is in mijn ogen nu ook vooral een kwestie van gewoon beginnen. Niet alles is gelijk precies zo als je het graag zou willen, maar door het te doen ga je het wel beter krijgen.”

 

‘Hou het klein in eerste instantie’

Onland verwacht dat over – wat hij noemt op de as van data – de komende jaren de oplossingen, waar het gaat om ketensamenwerking. “Hou het echter klein en begin nu eerst een bijvoorbeeld met het aan elkaar knopen van de vrachtbrief en de luchtvrachtbrief. Met de Chinezen willen we bijvoorbeeld starten met een vooringevulde aangifte. De data is er en laten we gewoon eens kijken wat er mee gebeurt en wat voor waarde er dan ontstaat. Als dit lukt dan kunnen we het ook aan andere partijen gaan aanbieden want we beschikken dan over een datastandaard.”

Reageer op dit artikel