blog

Smart glass: wat zijn gevolgen voor kwaliteit van arbeid?

Warehousing

Smart glass: wat zijn gevolgen voor kwaliteit van arbeid?
Arjen van Halem

Smart glasses worden gebruikt om handmatige orderverzamel- en sorteerprocessen te ondersteunen. De eerste voorbeelden laten goede resultaten zien. Maar wat zijn de gevolgen voor de kwaliteit van de arbeid? Een artikel van Arjen van Halem.

Een smart glass is een voorbeeld van ‘augmented reality’: het realtime combineren van reële en virtuele elementen. Specifiek voor een smart glass is het gebruik als ‘wearable’ en de projectie van het virtuele beeld in een optisch scherm (sommige ook op de retina).

Drie processen zijn fundamenteel voor augmented reality:

  1. waarnemen en herkennen van de omgeving
  2. volgen van de bewegingen van de gebruiker
  3. projecteren van contextinformatie

Dat de Google Glass na 7 maanden weer van de (consumenten)markt is gehaald, kan de indruk wekken dat de smart glass het niet gaat redden. Het tegendeel is waar. In de professionele markt maakt de smart glass een stormachtige groei door met toepassingen in vele sectoren en in alle schakels van de waardeketen: ontwerp, productie, logistiek en verkoop. Grote fabrikanten als Epson en Microsoft lanceren voorjaar 2016 sterk verbeterde hardware, zowel technologisch als ergonomisch. Van 1 tot 3 maart 2016 was in Veldhoven een Virtual Revolution beurs. Merendeels (nog) kleine applicatie-ontwikkelaars (zoals www.twnkls.com) die nog bezig zijn de mogelijkheden te ontdekken. Met als klant gerenommeerde bedrijven die graag voorop lopen bij het inzetten van nieuwe technologie.

Smart glass in de logistiek

Ook in de logistieke sector zien we de eerste toepassingen van de smart glass. De smart glass lijkt een alternatief voor distributieprocessen te kleinschalig of te wisselend zijn voor operationele automatisering of pick-to-light en sort-to-light-systemen. Ook pick-to-light en sort-to-light-systemen vragen de nodige investeringen in het distributiecentrum. Een smart glass combineert namelijk de mogelijkheden van een handsfree aansturing (zoals bij pick-by-voice) met een visuele sorteertechniek (zoals bij put-to-light). Vision picking wordt het ook wel genoemd.

De eerste toepassing van smart glasses in de Benelux is te vinden in biobakkerij  De Trog uit Ieper (België).  In het distributiecentrum worden 50 broodsoorten verdeeld over 150 klanten. De smart glass herkent de code van een klant en vervolgens wordt op het schermpje het aantal broden voor die klant aangegeven. Voordeel voor het bedrijf is kwaliteitsverbetering (minder fouten) en een rustiger verloop van het sorteerproces.

TNT Innight uit Mechelen, ook in België, is nachtdistributeur en heeft voor de afhandeling één klant, een netwerk van opticiens, een smart glass (Vuzix) in gebruik genomen. Na het scannen van het artikel (vingerscan) wordt op het schermpje aangegeven in welk vak het artikel moet worden geplaatst. In het sorteerproces (naar routes/afleveradressen) kon zo één sorteerstap worden overgeslagen. Voordeel voor het bedrijf is kwaliteitsverbetering (minder fouten) en vooral vermindering van het aantal arbeidsuren.

Smart glass bij Flos

Flos Technische Groothandel in Eindhoven gebruikt sinds 1 februari 2016 in een van drie logistieke stromen. Flos levert hoogwaardige metalen componenten voor de maakindustrie en een deel wordt kanban toegeleverd aan een grote klant. Voor deze goederenstroom wordt de smart glass ingezet.

Na het orderverzamelen, deels uit het handmatige hoogbouwmagazijn en deels uit het geautomatiseerde verticale liftsysteem, gaan de artikelen naar de packing-afdeling. Nadat de pack-order wordt vrijgegeven verdeelt de medewerker de artikelen over de bins, die klaar staan klaar in verrijdbare houten rekken.

Voorheen las de medewerker op het pick-label het 10-cijferige nummer van de juiste bin. Na de invoering van de smart glass wordt met een vingerscan de barcode op de pick-label gelezen. Op het scherm  van de smart glass wordt vervolgens de juiste locatie geprojecteerd  (nummer rek, rij, positie). Tevens wordt met pijlen naar de positie gewezen. Zodra de smart glass de positie herkent via het scannen van de ID-marker, wordt op het scherm met een geel lichtje aangegeven wat de juiste bin is.  Het lichtje wordt groen zodra een paar  seconden op de ID-marker is gefocust.  Het systeem neemt dan dat de bin is gevuld. Het is zo eigenlijk een virtueel sort-to-light-proces geworden.

Het nieuwe proces gaat op basis van de ervaringen in de testperiode ongeveer 40% sneller, van ongeveer 75 naar 40 seconden per sorteerhandeling. Ook worden er minder fouten gemaakt.

Belangrijk voor het management is de extra informatie die het gebruik van de smart glass biedt. Sorteerhandelingen worden vrijwel real time, elke vijf minuten, teruggekoppeld. Zo is de ordervoortgang te monitoren, maar ook de productiviteit van de medewerker zoals het aantal sorteerhandelingen per uur.

Robotiseringsagenda

De voordelen van het gebruik van de smart glass zijn evident: minder arbeidsuren, minder fouten, kortere inleertijd, realtime logistieke data en dat tegen relatief lage kosten. De mogelijkheden van de smart glass worden in de voorbeelden echter nog maar zeer beperkt gebruikt.

Op YouTube zijn video’s te vinden waarin de smart glass de barcode van het artikel leest of zelfs het artikel herkent en zo meteen de orderpicker kan bijsturen wanneer een fout wordt gemaakt. Bij de voorbeelden hierboven vindt nog geen terugkoppeling via de smart glass zelf plaats.

Een ander voorbeeld is de ondersteuning van een orderpicker bij een storing aan een vorkheftruck. Via de camera in de smart glass kan een TD-medewerker meekijken en de orderpicker aanwijzingen geven. Deze toepassing sluit veel meer aan bij de applicaties die voor andere sectoren en andere processen worden ontwikkeld. Daarin staat de communicatiefunctie en de ondersteuning bij non-routine taken centraal.

Samenwerking tussen mens en robotica

De invoering van de smart glass is daarom een goede casus in het licht van het recente WRR-rapport ‘De robot de baas’.  Hierin wordt de vraag gesteld of automatisering en digitalisering bijdragen aan de autonomie van werknemers of leiden tot werknemers die bijna als een robot moeten functioneren?  De conclusie is dat beide voorkomt, maar dat het ons niet overkomt.

Het perspectief dat de WRR kiest is complementariteit: mensen met robotica laten samenwerken en productiever maken, in plaats van zoveel mogelijk werk door robots laten overnemen.

De manier waarop dat kan worden ontwikkeld is co-creatie waarin technici en toekomstige gebruikers samen werken aan een mensgerichte automatisering. Interessant is dat deze visie wordt ondersteund door vooraanstaande wetenschappers en ondernemers.

Wat zien we nu bij de invoering van smart glasses in distributiecentra? Als arbeidsmiddel om het logistieke proces aan te sturen is er niet veel verschil met pick-to-light of  pick-by-voice. De smart glass gaat wel een stap verder in het registreren van persoonsgegevens. In de logistieke praktijk wordt de smart glass vooralsnog uitsluitend gebruikt voor het aansturen en controleren van (handmatige) routine-werkzaamheden.  Dit is uiteraard het gevolg van de keuzes door het management; welke logistieke processen, welke functionaliteit kies ik?

Smart glass: effect op arbeid

Het effect op de kwaliteit van de arbeid (inclusief werkdruk etc) is bij de bovengenoemde kleinschalige processen nog beperkt. Het sorteerproces is onderdeel van grotere arbeidstaak, de medewerkers zijn breed inzetbaar. Bij een grootschalig distributiecentrum met andere arbeidsverhoudingen zou dit wel eens anders kunnen zijn.

Kan het ook anders? Kan de smart glass ook worden gebruikt om de kwaliteit van de arbeid te verbeteren? Of in WRR-termen mens en technologie complementair maken? Als arbeidsmiddel is de smart glass hiervoor in principe geschikt (communicatie, toegang tot informatie).  Hiervoor moeten we het wellicht niet zoeken in routinetaken, maar in non-routine taken. Zoals het voorbeeld van de vorkheftruck of het oplossen van onregelmatigheden, bijvoorbeeld een artikel dat niet op de juiste plaats staat.

De uitdaging is niet in de eerste plaats technisch, maar organisatorisch. Of zoals de WRR het verwoordt:

‘De ontwikkelingsrichting van technologische vernieuwingen en innovaties hangt niet alleen af van technologische mogelijkheden en economische belangen, maar ook van de keuzes van ingenieurs, regeringen, bedrijven, werknemers, vakbonden en consumenten’.

De smart glass is daarom zo interessant omdat het in de logistiek en industrie uitvoerende werkzaamheden ondersteunt. En zo wellicht ook een alternatief is voor verdergaande operationele automatisering.

En wanneer we dan kijken naar de gevolgen voor de kwaliteit van de arbeid moet we ook goed kijken naar de ergonomische aspecten van het gebruik van een smart glass. Bij de eerste implementaties is samen met de toekomstige gebruikers goed gekeken naar de ergonomische aspecten zoals de draagbaarheid en de display. Het wordt echter een ander verhaal als de smart glass permanent wordt gedragen en er een veelheid van informatie wordt geprojecteerd (zoals bijvoorbeeld aan de assemblagelijn bij Volvo, al is dat nog maar een pilot).

Mentale belasting neemt af

Een eerste laboratorium-experiment[1] met studenten laat zien dat de mentale belasting van orderpicken met smartglass afneemt ten opzichte van een picklijst, maar dat de fysieke belasting toeneemt.  Dat kan worden veroorzaakt door de inspanning van het combineren van de twee werelden echt en virtueel, maar ook door de verkorting van de arbeidscyclus. Het zou goed zijn als hier nader onderzoek naar wordt gedaan door bijvoorbeeld TNO en als expliciet aandachtspunt wordt meegenomen bij de invoering van de smart glass in distributiecentra. Maar de fundamentele vraag is een andere: wordt de smart glass gebruikt om de medewerker een telesysteem te maken of als middel om mens en technologie complementair te maken?

[1] Tim Hilken c.s. ,Orderpicking with augmented reality smart glasses, Maastricht University, School of Economics,  Maastricht (2016)

Auteur Arjen van Halem werkt voor STZ advies & onderzoek

WMS-dag: human factor in geautomatiseerde magazijnomgevingen

Steven Dhondt, prof.dr. K.U. Leuven en TNO, is een van de sprekers tijdens de WMS-dag. Zijn thema: Robotisering en human factor in het magazijn van de toekomst. Hoe ziet de toekomst er uit als de robot de baas van het magazijn wordt en in hoeverre maakt technologie flexibilisering van arbeid mogelijk en noodzakelijk? De WMS-dag is gratis voor de primaire doelgroep.

Reageer op dit artikel