blog

Zes faalfactoren: sociale innovatie in logistiek

Supply chain

Uit de Innovatiemonitor 2011-2012 blijkt dat de Logistieke sector achterblijft op het gebied van sociale innovatie. Niet echt verrassend maar even goed een alarmerend bericht voor onze topsector. Wat is er aan de hand en wat kunnen we er aan doen? Een analyse van Jack van der Veen.

Zes faalfactoren: sociale innovatie in logistiek

Een topsector kan alleen ‘top’ zijn als het zich voortdurend blijft ontwikkelen. Het is daarom niet voor niets dat logistieke innovatie voortdurend hoog op de agenda van alle branche- en belangenverenigingen in onze mooie sector staat. Ondanks de talrijke goede initiatieven over de afgelopen vijf jaar blijft innovatie echter de achilleshiel van de logistiek. In de onlangs verschenen Innovatiemonitor 2011-2012 werd dat nog eens pijnlijk duidelijk: “De topsector Logistiek blijft achter op innovatie. Dit betreft zowel sociale innovatie (-10%) als radicale innovaties (-8%). Het innovatievermogen van de sector Logistiek kan aanzienlijk verhoogd worden door meer focus op sociale innovatie”.

 

Hoewel de reacties op dit bericht verdeeld zijn, je het gemiddelde over een sector niet moet verwarren met individuele initiatieven of organisaties en de logistieke sector heel breed is, zouden we de spiegel die ons wordt voorgehouden toch heel series moeten nemen en kijken wat er aan schort. Daartoe een eerste inventarisatie.

 

Sociale innovatie: nieuw management

Onder sociale innovatie wordt verstaan: een vernieuwing van de wijze waarop het werk in ondernemingen is georganiseerd, en wel op een zodanige wijze dat zowel arbeidsproductiviteit als kwaliteit van de arbeid daarmee gebaat zijn. Het gaat in essentie om wat je “nieuw management” zou kunnen noemen: nieuwe vormen van leiderschap, platte organisaties, het gebruik maken van andere methodes van motivatie zodat hart, hoofd en handen van de medewerkers ingezet worden en, uiteraard, co-creatie in de supply chain.

 

“Sociale innovatie heeft niets met innovatie te maken, dat is gewoon management” smalen sommigen, of ook wel: het is gewoon “common sense”. Helaas is dit soort “sense” helemaal niet “common”. Hieronder een zestal (samenhangende) redenen waarom sociale innovatie in de logistiek zo moeilijk blijkt.



1. Monocultuur
De groep van beleidsbepalende logistici wordt zwaar gedomineerd door de “middle age Dutch white males”.  We zien te weinig vrouwen, jongeren en allochtonen. Alle onderzoeken tonen aan dat diversiteit goed is voor het functioneren van groepen; bijvoorbeeld werken groepen die bestaan uit mannen en vrouwen doorgaans beter dan groepen van alleen mannen of alleen vrouwen. De monocultuur logistiek kan hier helaas niet van profiteren.



2. Logistiek en Logica


Mensen die werkzaam zijn in de logistiek zijn weldenkende mensen. Onze sector trekt relatief veel mensen uit de beta-hoek, mensen die gewend zijn optimale oplossingen uit te rekenen en om te gaan met techniek. Daar is natuurlijk niks mis mee. Maar wie te veel op logica vertrouwt mist de chaos van de creativiteit en de emotie die hoort bij zingeving. Provocateurs zijn lastpakken maar brengen wel vernieuwing. Iets meer balans in de manier van denken zou de sociale innovatie zeker ten goede komen.



3.

MKB en self-made men

De logistieke sector kent een groot aantal bedrijven die onder de noemer MKB geschaard kunnen worden. Niet zelden zijn dit familiebedrijven waarin een self-made-man met zijn blote handen een mooi bedrijf uit de grond heeft gestampt. Een formidabele prestatie die veel respect afdwingt. Maar het succes uit het verleden is ook de beperking van de toekomst. Onderzoek toont aan dat om verder te groeien een bedrijf alle managementmethodes waardoor het in het verleden succesvol was moet loslaten en nieuwe methodes moet omarmen. Helaas blijken veel logistieke organisaties (nog) niet in staat om die knop om te zetten.



4.

Veel logistiek weinig management

Om succesvol te zijn als topsector moeten we het allerbeste logistiek management hebben. Dat bestaat dus uit de combinatie van twee aspecten: logistiek en management. De zwakste schakel van die twee vormt per definitie de bottleneck. De constatering moet zijn dat er in onze sector veel meer aandacht wordt gegeven aan logistiek dan aan management. Zo kan het gebeuren dat de prachtige topopleiding EMLog slechts een handjevol (uitstekende) deelnemers trekt. Ook als we naar het Topinstituut Dinalog kijken dan zien we dat het leeuwendeel van de (zeer nuttige) activiteiten op het gebied van logistiek plaatsvindt. En dat geldt eigenlijk voor onze hele sector.



5. Lage marges


De logistieke wereld kent vele kleine bedrijven die ongeveer hetzelfde kunnen. Door het lage onderscheidend vermogen en het grote aanbod is er een kopersmarkt ontstaan met als gevolg flinterdunne marges en de dagelijkse strijd om lijfsbehoud. En dat is natuurlijk geen situatie waarin er veel ruimte is om tijd, geld en energie te investeren in innovatie. Kortom, een zichzelf versterkend effect treedt op.



6.

Heel operationeel, weinig strategisch

Logistiek is vooral ook hard werken; elke dag moeten de juiste producten op het juiste moment bij de juiste klant zijn. Echter, doordat we zo dicht op de operationele activiteiten zitten komt de strategie wel eens in het verdomhoekje. Zo lijken we verdacht veel op de houthakker die zo druk was met het omhakken van bomen dat hij geen tijd had om zijn bijl te slijpen.

 

Mag het ietsje meer zijn?

Gebeurt er dan helemaal niets op het gebied van sociale innovatie? Natuurlijk wel. De vLm heeft een werkgroep Leiderschap, Dinalog heeft een Human Capital project, EVO geeft een leergang leiderschap in de logistiek, TLN heeft sociale innovatie op de innovatieagenda staan, logistiek.nl publiceert mooie columns van Esther de Jonge en onlangs is er een platform voor supply chain managers gelanceerd. Maar om onze sector echt vooruit te helpen mag het mag allemaal best ietsje meer zijn. Toch?

Reageer op dit artikel