nieuws

Europese Rekenkamer kraakt binnenvaartbeleid

Distributie

De ambities van de Europese Unie om minder goederen over de weg en meer over binnenwateren te vervoeren (modal shift) hebben vrijwel niets opgeleverd ondanks dat er de afgelopen vijftien jaar honderden miljoenen euro’s aan subsidie zijn verstrekt. Deze conclusie trekt de Europese Rekenkamer (ERK) in een speciaal rapport.

Europese Rekenkamer kraakt binnenvaartbeleid

Het aandeel van de binnenvaart in het totale goederentransport in Europa schommelde eind 2012 rond de zes procent, meldt het Financieele Dagblad (FD) dat inzage had in het rapport. In 2001 was dat aandeel net zo groot terwijl de EU zich dat jaar ten doel stelde om een modal shift van de weg naar de binnenvaart te realiseren door de bevaarbaarheid van de waterwegen te vergroten.

Bevaarbaarheid niet verbeterd

Volgens de ERK zijn de projecten die de EU gecofinancierd heeft in het kader van een strategie om het gebruik van binnenwateren te intensiveren, uiteindelijk niet doeltreffend uitgevoerd. Er werd niet meer gebruik gemaakt van de binnenvaart als alternatief voor wegvervoer en de bevaarbaarheid van de binnenwateren is niet verbeterd. “De ontwikkeling van deze vervoerswijze blijft, meer dan tien jaar nadat de EU dit tot prioriteit heeft uitgeroepen, achter bij het weg- en spoorvervoer”, aldus ERK-lid Iliana Ivanova die mede verantwoordelijk is voor het rapport.

Willekeurige inzet subsidies

Het EU-geld is, zo blijkt uit het rapport van de Rekenkamer, tamelijk willekeurig ingezet. ‘Flessenhalzen’, zoals te lage bruggen of slecht werkende sluizen, zijn geïsoleerd aangepakt, zonder goed te kijken naar de samenhang met omliggende knelpunten, zodat het effect op de doorstroming gering is.

Geen coherente strategie

Het rapport maakt, zo schrijft het FD, ook melding van ‘ongericht gebruik van de beperkte middelen’ en ‘inconsistente benadering’ van de EU-lidstaten langs de belangrijkste vaarwegen, te weten het Rijn- en het Donaubekken. In de EU-begroting zit veel te weinig geld om de problemen echt aan te pakken. ‘De direct betrokken lidstaten moeten dus meer op tafel leggen. Er is geen coherente strategie van de aan deze rivieren gelegen lidstaten. Bovendien is er onvoldoende aandacht besteed aan rivieronderhoud en politieke en milieuoverwegingen’, aldus de ERK.

Lage vervoerskosten

Het falen van het beleid heeft grote gevolgen, zowel voor het milieu als voor de veiligheid. De externe kosten (broeikasgassen, luchtvervuiling, lawaai en ongelukken) voor het vervoer van een ton goederen over een kilometer in het ruim van een schip bedragen volgens de ERK 0,27 eurocent. Per spoor wordt dat 0,8 eurocent en over de weg 2,01 cent. Met dezelfde hoeveelheid energie kan een lading over het water vier maal zover komen als over de weg. Daar staat tegenover dat het langer duurt en dat schepen bij extreme weercondities niet kunnen varen. Het kostenvoordeel wordt ook kleiner volgens de rapportage van de ERK naarmate er langere afstanden moeten worden overbrugd.

Aanbevelingen

Om effectiviteit van de EU-financiering voor het vervoer per binnenwater te verbeteren doen de controleurs de volgende aanbevelingen:

  • Lidstaten moeten prioriteit geven aan binnenvaartprojecten met de grootste en meest directe voordelen;
  • De Europese Commissie moet haar financiering richten op projecten waarbij reeds vergevorderde plannen bestaan voor het wegwerken van knelpunten.

Eenzijdige kijk op het probleem

Martin van Dijk, voorzitter van de internationale tak van Koninklijke Schuttevaer – beroepsvereniging voor de Binnenvaart, zegt in een reactie op BNR Nieuwsradio onder andere dat de Rekenkamer wel wat eenzijdig naar het probleem heeft gekeken. “Het is altijd goed dat er een Rekenkamer is om een kosten-batenanalyse te trekken, maar we verkeerden de afgelopen vijftien jaar wel in een periode waarin een aantal jaren recessie vallen. Het is zo dat als je naar een kaart van Europa kijkt er in diverse landen achterstallig onderhoud is. Als deze investering niet was gedaan, ook al is deze extreem lokaal gedaan, dan was de situatie nog slechter geweest.”

Reageer op dit artikel