blog

Vergelijking CO2-rekentools benadrukt belang van harmonisatie

Distributie

Steeds vaker ervaren bedrijven de noodzaak om hun milieuprestaties in kaart te brengen. Maar hoe? Verschillende partijen hebben op deze vraag ingespeeld door het ontwikkelen en aanbieden van rekeninstrumenten. In opdracht van TLN vergeleek TNO er elf. De uitkomsten benadrukken het belang van transparantie en uniformering van CO2-registratie in de sector.

Vergelijking CO2-rekentools benadrukt belang van harmonisatie
Beslissingsboom

De behoefte aan emissieregistratie wordt allereerst veroorzaakt door de schadelijke gevolgen van broeikasgassen en de toenemende bewustwording hiervan. Globale reductiedoelstellingen zetten steden, ketens en bedrijven in beweging om een steentje bij te dragen. Deze inzet wordt beloond door middel van een groen imago, de Lean and Green Award of een plekje op de CO2-prestatieladder. Inmiddels worden bedrijven ook steeds vaker direct benaderd door klanten en opdrachtgevers met de vraag hoe milieubelastend hun activiteiten zijn, bijvoorbeeld in een tender. Emissieregistratie wordt daarmee in toenemende mate een noodzaak.

    

Wildgroei aan initiatieven

Om bedrijven te ondersteunen in het berekenen van hun uitstoot zijn er uit verschillende hoeken tal van hulpmiddelen ontwikkeld, variërend van generieke formules tot specifieke, tijdrovende tools. Juist de hoeveelheid aan initiatieven maakt het kiezen van het meest geschikte hulpmiddel een lastige opgave. TNO vergeleek elf tools op verschillende aspecten. De vergelijking biedt vervoerders een handvat om, voor verschillende doeleinden, de meest geschikte rekentool te kiezen. Een individuele toelichting op elke tool, met daarbij de sterke en zwakke punten is hier te vinden.

  

Geen appels met peren vergelijken

Het inzetten van een rekentool kan verschillende doeleinden hebben. Al naargelang de doelstelling zijn bepaalde tools wel of niet relevant. Om dit voor de gebruiker in kaart te brengen heeft TNO de tools daarom gecategoriseerd aan de hand van het type doelstelling (zie figuur hieronder); strategisch, tactisch en operationeel. 

 

  • Strategische rekentools worden ingezet voor registratie over een periode, om lange termijn doelen te formuleren en te monitoren.
  • Tactische rekentools worden ingezet om duurzame keuzes te maken op bijvoorbeeld ritniveau.
  • Operationele rekentools tonen inzicht in de dagelijkse uitstoot van emissies.

 

De vijf elementen van een rekentool

De opbouw, vorm en werking van een rekentool kent de volgende vijf elementen.

 

Methodiek

Aan de werkwijze van een rekentool ligt een (al dan niet standaard) berekeningsmethode ten grondslag.
  
Invoer

Het type gegevens dat de gebruiker moet aanleveren of selecteren beïnvloed de toepasbaarheid van een rekentool. Niet elke tool biedt evenveel keuze mogelijkheden en detailniveau.

Berekening

De rekentool gaat met de invoergegevens aan de slag door deze te koppelen aan emissie- en correctiefactoren. Transparantie van de achterliggende getallen is een belangrijk criterium.

Resultaten

De resultaten kunnen op verschillende manieren gepresenteerd worden. Zo kan de uitstoot verdeeld worden over verschillende modaliteiten of relatief uitgedrukt worden per producteenheid.
  
Gebruik

Tools verschillen op het gebied van rapportage- mogelijkheden, kosten, taal en toegang.
   

Per element zijn criteria geformuleerd waarop de tools vergeleken zijn. Afhankelijk van het doel van emissieregistratie spelen bepaalde criteria een (grotere) rol in de vergelijking dan andere. Daarnaast kunnen de criteria die van belang bevonden worden uiteraard verschillen per gebruiker.

  

Vergelijking strategische rekentools

Voorbeeld: rapportage jaarverslag, of CO2 nulmeting Lean and Green Plan 

Rekentools voor strategische doeleinden baseren de berekening van CO2-uitstoot in het algemeen enkel op  het jaarlijkse brandstof- en/of energieverbruik. De omgeving waar de (transport)activiteiten hebben plaatsgevonden of technische voertuiggegevens hebben in dit geval geen invloed op de CO2-berekening. Voor strategische registratie in bijvoorbeeld een jaarverslag, is het van belang dat de resultaten per jaar eenvoudig vergeleken kunnen worden. Het is daarbij gewenst dat de uitstoot uitgedrukt wordt per gewicht-, volume- of producteenheid. Daarnaast kunnen (visuele) presentatie en rapportage mogelijkheden een rol spelen bij de keuze voor een tool. 

  

Vergelijking  tactische rekentools

Voorbeeld: vergelijken van de milieubelasting van verschillende voertuigtypes voor transport van A naar B. 

Bij rekentools die ingezet worden voor tactische doeleinden, zoals een duurzame modaliteitskeuze, spelen specificaties van het voer- of vaartuig wel degelijk een rol, evenals de benutting en beladingsgraad. Daarnaast bepalen herkomst en bestemming de afstand van eventueel voor-  en natransport en speelt locatie een belangrijke rol bij de uitstoot van luchtvervuilende emissies.

  

Een voorkomend probleem bij tactische rekentools is dat de gevraagde invoer kan suggereren dat de resultaten gebaseerd zijn op tal van gegevens, terwijl dit niet het geval is. Zo vraagt de Van den Bosch Emissie Tool wel naar de capaciteit van het voertuig en het vervoerde gewicht, maar gebruikt deze gegevens vervolgens niet om de CO2-uitstoot te corrigeren voor de beladingsgraad.

  

Vergelijking operationele rekentools

Voorbeeld: de uitstoot per chauffeur of de uitstoot van een afgelegde route

 

Bij operationele rekentools is integratie met huidige systemen, zoals een routeplanner, boordcomputer of WMS gewenst. Een voorbeeld hiervan is de TLNPlanner, die door transporteurs dagelijks gebruikt wordt om routes te optimaliseren. De planner kan tevens per geplande rit de uitstoot van verontreinigde gassen en stoffen in kaart te brengen. De TLNGreendriver gaat nog een stap verder doordat de berekening gebaseerd is op werkelijke kilometerstanden en tankgegevens. Het specificeren van technische gegevens en transportcondities wordt daardoor overbodig.

  

Emissiedata en rekenmethode kritiek punt 

Het is duidelijk dat, afhankelijk van de doelstelling, het type vervoer en de beschikbaarheid van bepaalde invoergegevens, de ene rekentool meer geschikt is dan de andere. De achterliggende methode en berekening zijn van minstens net zo groot belang, maar voor de gebruiker vaak onzichtbare aspecten. Het kritisch beoordelen van deze elementen wordt nog eens extra bemoeilijkt doordat een standaard berekeningsmethode in de sector ontbreekt.

  

Verschillende partijen spelen in op de behoefte aan een transparante en uniforme rekenmethodiek. Zo werken SKAO, Connekt en Stimular inmiddels samen met een gemeenschappelijke lijst van emissiefactoren. Een nog grotere uitdaging ligt in het opstellen van een uniforme methode voor het berekenen en toerekenen van emissies.

  

Uniformering nodig voor benchmark

Alleen met een uniforme en transparante methodiek wordt het mogelijk om milieuprestaties van collega-bedrijven met elkaar te kunnen vergelijken. Net zoals dat mogelijk is met winstcijfers: het opstellen ervan kent enige vrijheid, maar uiteindelijk controleert een accountant of er voldaan is aan de boekhoudregels. Cijfers en achterliggende berekeningen moeten transparant zijn om tot een benchmark te kunnen komen. Het belang hiervan voor CO2-registratie is inmiddels door de gouden driehoek van overheid, wetenschap en bedrijfsleven benadrukt. Allen willen zij de uitdading van uniformering aangrijpen.

  

Harmonisatie in het vooruitzicht?

Op Europees niveau heeft dit begin dit jaar geresulteerd in een CEN-voorstel voor een Europese standaard voor emissieregistratie van transport services. Echter is nog onduidelijk in hoeverre een brede Europese norm antwoord gaat geven op land-, markt- en klant specifieke vragen en behoeftes. Ook is het af te vragen of een honderd pagina’s tellend Europees rapport wel de taal van de sector spreekt.

  

Om de verbinding met de belangen en de praktijk van de sector te borgen, spelen brancheorganisaties zoals EVO en TLN ook een actieve rol in de discussie, onder andere met eigen bijeenkomsten en klankbordgroepen. Alle partijen erkennen het belang van een transparante en uniforme methodiek. Samenwerking ligt dus voor de hand. Een breed gedragen methodiek zal deuren openen voor de ontwikkeling van praktisch bruikbare rekentools waarmee emissie registratie zowel een communicatiemiddel wordt tussen partijen als een effectief instrument in het streven naar verduurzaming.

  

Bekijk ook: CO2-rekentools, een overzicht

 

Lees het complete TNO rapport: Emissie Registratie 

 

Reageer op dit artikel