blog

De regels omtrent trillingen

Warehousing

De regelgeving op het gebied van trillingen bij heftrucks gaat vele jaren terug. Jan Doornbusch van vibrations@work geeft aan welke regels echt belangrijk zijn. Verder gaat hij in op de mogelijk schadelijke gevolgen bij het overtreden van deze regels.

De regels omtrent trillingen
kader

In plaats van minder regels op het gebied van arbo heeft het Kabinet weer kans gezien om een nieuwe verplichting toe te voegen aan de reeds bestaande. Het betreft regelgeving op het terrein van trillingen en het ziet er naar uit dat die niet behoort tot de “nationale kop” (zie figuur 1). Zoals wellicht bekend wil staatssecretaris Van Hoof alle regelgeving uit de nationale kop verwijderen uit de Arbeidsomstandighedenwet. Maar dat zal met deze regelgeving dus niet lukken omdat die afkomstig is vanuit Brussel.

 

Figuur 1: uitleg Nationale Kop

 

Europese wetgeving

Al voor 1980 zijn er wereldwijd wetenschappelijke artikelen gepubliceerd over de schadelijke werking van mechanische trillingen. Werknemers die veel met trillend handgereedschap werken, blijken opvallend veel te klagen over “witte vingers” en degenen die bijvoorbeeld op een vorkheftruck zitten, klagen over pijn in hun rug. Over het algemeen gaan die gezondheidsklachten niet meer over. Sterker nog, in wetenschappelijke modellen kan men deze klachten zelfs verklaren en voorspellen. Reden genoeg om deze vormen van arbeidsgebonden gezondheidsschade aan banden te leggen. Nationaal is dat in de jaren negentig niet gelukt, maar Europees lukte het in 2002 uiteindelijk wel. Blijkbaar heeft de Europese commissie meer aandacht voor de gezondheid van werknemers dan onze nationale overheid.

 

Nederlandse wetgeving

Europese wetgeving leidt uiteindelijk tot Nederlandse wetgeving, of we willen of niet. Gelukkig heeft Nederland geen strengere regels afgekondigd, wat wel mogelijk was geweest. Sinds juli 2005 moet elke iedere werkgever weten aan welke (mate van) trillingen hij zijn personeel blootstelt. Vergelijk het maar met geluid, giftige gassen of andere vormen van belasting die tot schade bij de werknemer kunnen leiden. De mate van trillingen moet dus in de risico-inventarisatie en –evaluatie opgenomen worden. Ook de tijd dat een werknemer normalerwijs trilt, moet hierin staan. Er is dus sprake van een “dosis” die gemeten wordt over een achturige werkdag en die al dan niet het risico vormt.

 

Risico’s

Als de dosis aan lichaamstrillingen boven de 1,15 m/s2 komt, dan is het risico onacceptabel groot. De eenheid m/s2 zal weinig mensen iets zeggen. Maar dat was ook eens het geval met de eenheid “decibel”. Om trillingen te kwantificeren is de eenheid voor versnelling of energetisch vermogen gekozen en niet de Hertz. Het blijkt namelijk dat naarmate de trillingen toe- of afnemen de schadelijke werking afneemt. De meest schadelijke frequentie voor de rug blijkt te liggen in het gebied tussen 3,5 – 8 Hz. Moderne meetapparatuur verdisconteert deze gegevens en is in staat om de “gemiddelde frequentie gewogen dosis” aan te geven.

 

Overschrijding

Boven de 1,15 m/s2 geldt een werkverbod. De Arbeidsinspectie controleert hierop en kan bij het overschrijden van de dosis een fikse boete toezeggen. Bij hand-arm-trillingen ligt de grenswaarde hoger (5 m/s2) omdat handen veel beter in staat blijken om de trillingen op te vangen. Men is toentertijd in de Europese commissie tot deze waarden gekomen, omdat de kans op blijvende gezondheidsschade binnen 5 jaar wel erg groot was. Zelfs onder de actiewaarde van 0,5 m/s2 blijken toch nog 5 % van de werknemers binnen 10 jaar rugklachten en andere vormen van gezondheidsschade op te kunnen lopen. Feitelijk vormt de actiewaarde dus al een risico. Vandaar dat een werkgever boven die waarde maatregelen moet treffen om het risico te verkleinen. Niet voor niets is bij die dosis de grenswaarde al bereikt voor zwangere werkneemsters. Trillen is dus ongezond voor werknemers en dat moet de werkgever wettelijk bezien ook onder de aandacht brengen via voorlichting en onderricht.

 

Schadelijk

Wat u wellicht al vermoedde, zijn de trillingen in uw moderne zakenauto niet schadelijk. Zonder wroeging zou u probleemloos uw zwangere dochter voor een achturige autorit over de Duitse autobahn durven meenemen. Uit metingen blijkt ook dat dit een acceptabel risico is, want u zult onder de actiewaarde blijven wat lichaamstrillingen betreft. Maar zou u haar ook acht uur op een vorkheftruck durven meenemen? Zo af en toe ook even volgas een drempeltje nemen? Terwijl dit voorbeeld voor menig heftruckchauffeur de gewoonste zaak van de wereld is. Tot dat deze zich met rugklachten ziek meldt (geen wonder bij een dosis van 0,8 m/s2). Hebt u zich trouwens wel eens afgevraagd hoe u deze werknemer dan gaat re-integreren in arbeid?

 

Gevolgen

Vervelend genoeg legt deze ex-vorkheftruckchauffeur bij ziekte wel een claim bij u neer voor loondoorbetaling, bezoeken aan de bedrijfsarts, kosten voor een re-integratieproces. En als het even tegenzit ook voor de immateriële schade ten gevolge van een “beroepsziekte”. Dat kan tonnen aan schade betekenen. Gelukkig doet niet elke ex dit maar misschien hebt u nog 10 chauffeurs in dienst. Waarom dan zo weinig aandacht voor preventie?

 

Praktijk

Wat kunt u doen aan preventie? Het antwoord luidt: heel veel en dat hoeft niet veel te kosten. Ook de chauffeur kan wat doen aan preventie. Matig de snelheid eens. Dat helpt ook in de situatie als u met uw personenwagen een verkeersdrempel neemt. Opvallend genoeg blijkt uit metingen dat een lagere snelheid nauwelijks effect heeft op de uiteindelijke reistijd of productie per werkdag. Maar wel heel veel positief effect heeft op de trillingen.

 

Investeren

Andere maatregelen zullen wel een investering vergen. Egaliseren van de werkvloer vergt veel geld maar verdient zich ook terug, bijvoorbeeld door minder afgevallen lading. Ook een ander type banden, minder gesleten banden of een verende stoel die de heftige trillingen dempt, werkt preventief. Maar pas op: sommige stoelen veroorzaken rugklachten omdat ze niet dempen maar juist “opslingeren”. Er zijn nog maar weinig stoelen in gebruik die onder alle omstandigheden de trillingen opvangen doordat het karakter van de schokdemper in de stoel verandert. Dat is dus wel mogelijk.

 

Demper

Inmiddels is automatische gewichtsherkenning van de chauffeur al heel gebruikelijk. De stoel hoeft dan niet meer met de hand ingesteld te worden, iets wat men in de praktijk trouwens toch meestal nalaat. Dergelijke stoelen garanderen een goede demping maar met behulp van een meting kan men vaak een nog beter resultaat bereiken. Er kan dan een demper in de juiste dempingsrange gemonteerd worden.

 

CE-markering

Mocht u nu besluiten om bijvoorbeeld een nieuwe vorkheftruck aan te schaffen dan mag u van de leverancier verwachten dat deze veilig wordt afgeleverd en voldoet aan alle wettelijke eisen. Vooral als u een CE-markering aantreft nabij het typeplaatje. Volgens de wettelijke bepalingen moet er dan ook een Nederlandstalige gebruiksaanwijzing beschikbaar zijn, waarin de waarde van de trillingen staat. Deze bepaling geldt trouwens ook voor het geluidsniveau dat dit arbeidsmiddel produceert. Als gebruiker kan je dan de dosis uitrekenen, afhankelijk van de tijd die je met dit arbeidsmiddel werkt. Vreemd genoeg zijn maar weinig leveranciers en verkopers bekend met dit wettelijke voorschrift, terwijl het een sterk verkoopargument kan zijn.

 

Samenvattend

Trillingen blijken veel vaker de oorzaak van rugklachten bij chauffeurs te zijn dan gedacht. Over het algemeen is dat niet erg bekend. Om de gezondheid van de werknemer te beschermen tegen de schadelijke invloeden van trillingen zet de overheid via wetgeving de werkgevers aan tot het treffen van maatregelen. Op deze wijze is voor elke ondernemer duidelijk wat hij moet doen en gelden voor iedereen dezelfde eisen. Dat beschermt tegen torenhoge schadeclaims. Of u maatregelen moet treffen, hangt af van de opgegeven waarde aan trillingen door de fabrikant of leverancier en de berekeningen. Vraag daar dus naar als afnemer. Mocht de uitkomst boven de actiewaarde uitkomen, dan is het meten van de trillingen noodzakelijk. U hebt vervolgens de gegevens in handen waaruit blijkt dat getroffen maatregelen u behoeden voor een schadeclaim en voor gezondheidsklachten ten gevolg van trillingen.

 

Meer informatie op: www.vibrationsatwork.nl

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels