artikel

LED verlichting is nieuwe standaard in distributiecentrum

Warehousing 1645

LED of TL? Dit was jaren de belangrijkste vraag bij verlichting van distributiecentra. Niet meer. De kwaliteit is dusdanig verbeterd en de prijs dusdanig gedaald dat er volgens de experts nog maar een optie is: LED. Maar pas op voor de ‘cowboys’ in de markt.

LED verlichting is nieuwe standaard in distributiecentrum

De komende jaren wordt LED- technologie de nieuwe standaard voor professionele verlichting. Traditionele verlichting zal de komende twee tot vier jaar snel verdwijnen. Dat stelde Ad van Wijk, hoogleraar Future Energy Systems aan de TU Delft in 2014 in Logistiek magazine. Twee jaar later is die theorie de waarheid gebleken.

LED in distributiecentra

Veel grote distributiecentra die de laatste jaren zijn opgeleverd zijn uitgerust met LED. Abbot voorzag in 2011 zijn destijds nieuwe dc al met LED. Een jaar later volgde Rexel in Bleiswijk en DB Schenker in 2014 in Tilburg. Ook Lidl heeft zijn nieuwe dc’s in Heerenveen en Waddinxveen uitgerust met LED. Het nog te bouwen dc nabij Nijmegen volgt. Marcel Ganzeboom, hoofd bouwzaken van Lidl Nederland: “Wij rekenen alles door. We investeren iets meer in LED-verlichting. De terugverdientijd is drie jaar.”

 

 

Kentering LED vs TL

Lichtexpert Robert Jan Vos: “Er is een kentering aan de gang. De tijd dat verhuurders of eigenaren van distributiecentra enkel naar de korte termijn keken bij investeringen is voorbij. Ze beseffen dat LED de verhuurbaarheid van het pand verhoogt.” Alphons van Erven, directeur Rhenus Contract Logistics Nederland beaamt die theorie. Hij maakte eerder al de vergelijking met de discussie om wel of geen sprinklers in dc’s te installeren. “Er zijn niet veel gebruikers meer die nu nog een pand willen huren dat geen sprinkler heeft. Niet gesprinklerde gebouwen zijn in de huidige tijd dus nog lastig verhuurbaar en dus minder courant.”

 

Terugverdientijd minder dan 4 jaar

De keuze voor LED is wat Van Erven betreft inmiddels een no brainer.“Zelfs in een bestaand pand van vijf jaar oud hebben we onlangs alle lampen vervangen met een terugverdientijd van minder dan vier jaar. Straks in het nieuw te bouwen pand gaan we ongeveer 75 procent besparen op de energiekosten voor verlichting ten opzichte van traditioneel verlichte warehouses.” Rhenus bouwt in Tilburg een pand van 60.000 vierkante meter.

Kwaliteit van LED sterk toegenomen

LED wordt algemeen goed, zeker bij nieuwbouwprojecten. Daarvan is Vos overtuigd. Niet alleen op basis van duurzaamheid en vastgoedwaarde, maar bovenal door ‘productontwikkeling in de markt.’ “De prestatie van LED heeft de conventionele verlichting ruimschoots ingehaald.”

Lichtspreiding

De tijd dat de lichtspreiding van LED minder was dan van conventioneel licht, is voorbij. “Lichtlijnen met LED waren jaren al goed, maar nu zijn ook de hi bay  (individuele pendelarmaturen) op koers.” Als voorbeeld stelt hij: “Als je over distributiecentra praat, wordt die hal verlicht met 150 lux op vloerniveau. Voorheen, afhankelijk van de grootte en lichtverdeling, had je 5 tot 7 watt per vierkante meter nodig. Nu met LED kun je dat realiseren met circa 2 watt per vierkante meter. Dat is een besparingspotentieel van 50 á 60 procent.”

Lichtterugval nul

Ook de besturing naar de LED lampen toe is sterk verbeterd. “Je kunt nu zelfs kiezen welke levensduur je wilt hebben.” Tevens is de reductie van lichtterugval bij LED passé. “Die wordt nu bij de betere merken elektrisch gecompenseerd waardoor de lichtterugval nul is. Dat is een belangrijke comfort- en veiligheidskwestie; je weet dat je de gehele levensuur dezelfde lichtsterkte hebt.”

Lichtopbrengst

Lichtexpert Dick van Riel van EMB Consultancy: “Wat energiebesparing betreft is LED beter dan TL. De lichtopbrengst per verbruikt vermogen (Lm/watt) is voor LED  op dit moment in alle gevallen lager dan TL.  Hoogleraar en Professor Ad van Wijk beaamt de meningen van Vos en Van Riel dat LED in alle opzichten een betere keuze is dan traditionele lampen als TL. “Gaf 2 á 3 jaar geleden de gemiddelde LED lamp nog een output van circa 100 lumen/watt, inmiddels is dat bij de topmerken opgelopen tot 170 lumen/watt.

Levensduur LED verlengd

De traditionele lampen komen niet verder dan maximaal 110 lumen/watt.” Ook de stabiliteit van de LED lampen en drivers ( transformatoren en gelijkrichters die de LED’s aansturen) is aanzienlijk verbeterd, stelt hij “Een levensduur van 50.000 uur is inmiddels de standaard voor de kwalitatieve merken. De betere lampen gaan zelfs richting de 80.000 – 100.000 uur. HPS gaan 4000 uren mee, SON lampen ongeveer 8000 uur, TL8 lampen 12.000 en de beste TL-5 buizen 15.000 uur.” Bedrijven die toch voor TL kiezen kunnen volgens Van Riel het beste voor HF T5.eco, longlife gaan. “Dat is op dit moment het meest efficiënte TL systeem.”

Prijs LED sterk gedaald

Kijk je naar investering op korte termijn dan is LED nog altijd duurder dan conventionele verlichting. Maar het prijsverschil is de laatste twee jaar flink verkleind. LED is goedkoper geworden door het groter aantal aanbieders en de volumestijging in de markt. Volgens Van Wijk is de prijs  meer dan gehalveerd ten opzichte van drie jaar geleden. Vos: “Was LED twee á drie jaar terug nog 50 tot 60 procent duurder dan conventioneel, nu is dat 25 á 30 procent. In combinatie met een aanzienlijk lager energie verbruik ( 50 – 70 á 80 % is haalbaar) maakt dat de terugverdientijden op dit moment bij logistieke centra kunnen variëren tussen één en drie jaar. Belangrijk hierbij is uiteraard het aantal branduren. Bij 24/7 operaties zijn terugverdientijden onder 1 jaar inmiddels haalbaar, stelt hoogleraar Van Wijk.

Dimmen LED

Led is bovendien goed dimbaar omdat het snel reageert en geen opwarm of afkoelingstijd heeft. Bij Lidl in Heerenveen levert dat een extra energiebesparing op van 22 procent. Van Wijk: “Bijkomend voordeel is dat door dimming en/of schakeling de levensduur van de LED lampen ook nog eens verlengd wordt.”

Kleurweergaveindex

De norm voor de functionele eisen voor werkplekken binnen (NEN12464-1) stelt beduidend hogere eisen dan in het verleden. De huidige norm vraagt een gemiddelde verlichtingssterkte van tenminste 300 lux in distributiecentra. Ook de eis van de kleurweergaveindex van de verlichting is van Ra60 verhoogd naar Ra80. Vos: “Als je als ontwikkelaar/eigenaar wilt voldoen aan de norm om je verhuurbaarheid veilig te stellen, zal je dus een hoger lichtniveau moeten installeren bij vervanging wat weer ten koste gaat van je energiegebruik en terugverdientijd.”

Oppassen voor cowboys

Hoewel de experts een gouden toekomst zien voor LED, waarschuwen ze ook. Er zijn veel ‘cowbows’ op de LED markt die slechte kwaliteit aanbieden. Het is zaak de goede van de slechte te onderscheiden. Led is duurzamer dan TL, mits je de goede leds kiest in combinatie met de juiste kwaliteit armaturen, drivers en andere bijkomende onderdelen. En daar gaat het vaak fout. Oorzaak: onwetendheid.

Hierdoor worden LED-lampen aangeschaft die te veel of te weinig licht geven voor de bedoelde operatie. Ook het stroboscopisch effect (flikkerend, onrustig  licht) is een belangrijk punt van aandacht meent de lichtexpert. “Om die fouten te vermijden, adviseert Vos de Europese richtlijn Nen 12464 deel 1 te raadplegen. Deze Europese norm specificeert verlichtingseisen voor mensen die werkzaam zijn in binnenruimten, die tegemoetkomen aan de behoeften aan visueel comfort en visuele prestatie. Van

Certificaten LED lampen

Wijk: “LED lampen dienen, net zoals de traditionele lampen, te beschikken over een aantal certificaten zoals CE, RoHS ,en TüV. Heb je deze niet, dan mogen de lampen niet in de EU worden verkocht. De serieuze aanbieders hebben deze certificaten. De “cowboys” hebben deze vaak niet.” Vos adviseert ook te letten op de internationale richtlijn IEEE 1789 voor de industrie dat aangeeft wat de minimale flikkering mag zijn van licht, het zogenoemde stroboscopisch effect wat een onrustig beeld geeft. “Dat kan leiden tot slecht zicht, onveilige situaties, werkonderbrekingen en uitval van mensen door hoofdpijn en aanvallen van migraine.” Van Wijk: “Pas op voor een snelle, super goedkope deal. Goedkoop is duurkoop. Het bekende adagium is ook hier van toepassing : “If it looks too good to be true, it is too good to be true.”

Dit artikel is gepubliceerd in Logistiek magazine, november 2016

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels