artikel

Het rommelt nog steeds rondom roetfilters

Warehousing

Dieselmotorenemissies zijn in Nederland officieel door de overheid aangemerkt als kankerverwekkend. Werkgevers zijn dan ook verplicht om de blootstelling van hun werknemers aan deze emissies zo veel mogelijk te beperken. Een effectief hulpmiddel daarbij is een roetfilter voor heftrucks.

Artikel oorspronkelijk gepubliceerd in Transport+Opslag op 1 februari 2008.

Dieselheftrucks tot vier ton hefvermogen mogen nog steeds niet binnenrijden. Ook niet als ze met een roetfilter zijn uitgerust. De roetfilterplicht geldt vanaf 1 januari 2007 wel voor de zwaardere heftrucks boven vier ton, maar bijvoorbeeld ook voor zijladers die (incidenteel) binnenrijden. In subsidiemogelijkheden voor roetfilters op heftrucks wordt door het ministerie van VROM niet voorzien. ‘Iets wat al wettelijk is bepaald, hoeft kennelijk ook niet meer te worden gesubsidieerd’, stelt voorzitter Anton van Loon van brancheorganisatie BMWT vast.

De overheid stimuleert en subsidieert wel het gebruik van LPG. Er staan nu zo’n 95 LPG vorkheftrucks met schone TIER IV/fase III-B-motoren in de Vamil-Milieulijst 2008 vermeld (Zie ook: www.logistiek.nl/Vamil-Milieulijst 2008).

Los van de kosten en subsidies is het verbod op binnendieselen wel een goede zaak. Werknemers kunnen bij langdurige blootstelling aan dieselemissies longkanker krijgen en hun werkgever daarvoor (financieel) aansprakelijk stellen. Werkgevers zijn daarom verplicht hun werknemers daartegen te beschermen. De Arbeidsinspectie begon eigenlijk pas in 2005 structureel op het binnendieselen te controleren en na waarschuwingen ook hoge boetes uit te delen. Vanaf die tijd heeft het onderwerp dan ook regelmatig de welverdiende aandacht van alle betrokkenen. In Nederland moeten we het voorlopig dus doen met achteraf gemonteerde retrofit-roetfilters voor heftrucks, die door diverse partijen op de markt worden gebracht. Dat kunnen dan importeurs en leveranciers van dieselheftrucks zijn, of diverse roetfilterspecialisten.

Onvoldoende

Roetfilters filteren veel (70 tot 90 procent), maar beslist niet alle schadelijke roetdeeltjes uit de uitlaatgassen. Voor het restant roetdeeltjes geldt een maximumconcentratie van 50 microgram elementaire koolstof (EC) per kubieke meter. Dat wordt door de Arbeidsinspectie bij controles met metingen vastgesteld. Daar wringt volgens Van Loon nu net de schoen. Hoe die metingen worden uitgevoerd, is volgens hem nog helemaal niet bepaald. Zo zijn onder andere de motortemperatuur en het motortoerental van grote invloed op de geproduceerde emissies. Daarover is nog helemaal niets bekend. Alleen een roetfilter monteren, is dus niet voldoende. Deze moet ook goed (blijven) werken. “Met de roetfilterplicht doen de overheid en de Arbeidsinspectie voorkomen dat alles nu in orde is. Ik noem het nog steeds onvoldoende; zo moet de goede werking van het filter jaarlijks worden gekeurd en dat is nog niet geregeld.”

Tegenstrijdigheden

Het verbod op binnendieselen vanaf 1 januari 2003 leidde direct al tot een forse daling van het aantal verkochte heftrucks met dieselmotor.

Nu de zaken duidelijker worden, lijkt de verkoop van dit type verbrander weer aan te trekken. Een duidelijke verklaring hiervoor ontbreekt echter. Wel zijn dieselheftrucks in de meeste gevallen gewoon de beste trucks voor het zware buitenwerk en het transport daarvan over langere afstanden.

De Arbeidsinspectie heeft in het verleden eenzijdig een maximaal hefvermogen van vier ton bepaald, waarvoor het verbod geldt. Het argument dat de Arbeidsinspectie toen en nu nog steeds hanteert, is dat er voor deze lichte tot middelzware hefcategorie voldoende schonere alternatieven zijn in de vorm van LPG en elektrisch aangedreven vorkheftrucks.

Naarmate de heftrucks zwaarder zijn, nemen ook de alternatieven af. Dit klinkt op het eerste gezicht redelijk, maar met deze bepaling ontstond een uiterst vreemde situatie. Er mocht volgens deze bepaling bijvoorbeeld dus niet meer binnen worden gedieseld met een splinternieuwe moderne vier ton dieselheftruck met een relatief schone verbrandingsmotor. Ook niet als deze werd uitgerust met een roetfilter. Dit mocht volgens dezelfde bepaling echter weer wel met een bejaarde 4,5 tonner van zeg vijftien jaar of ouder, die zwarte roetwolken uitbraakt. De Arbeidsinspectie bestempelde deze situatie toen als uitzonderlijk en stelde daarbij dat in dat geval niet zozeer de letter, maar de geest van de wet prevaleert. ‘Bij een controle wordt deze werkgever er in die situatie heus wel op gewezen dat zoiets echt niet kan’, zo luidde de respons van een woordvoerder van de Arbeidsinspectie. Bovendien hebben de zwaardere diesels boven vier ton hefvermogen nu dus wel een roetfilterverplichting.

Kritiek

Een veel gehoorde klacht is dat Nederland met regelgeving binnen Europees verband mijlenver voorop loopt. Dat die voortvarendheid van onze overheid tot voornoemde problemen leidt, is dan ook niet echt verwonderlijk. Dit geldt zeker voor de kwestie rondom het verbod op binnendieselen met onder andere heftrucks en vooral het verplicht stellen van roetfilters. Hiermee lopen we vergeleken met de andere lidstaten duidelijk uit de pas. Zo wordt een hele branche met grote praktische problemen opgezadeld.

Daarbij kwam ook de communicatie van de overheid en de Arbeidsinspectie met onder andere de brancheorganisaties BMWT en VeBit veel te laat op gang. Nu verloopt het overleg kennelijk wat beter, maar pas nadat de BMWT vorig jaar augustus een brandbrief over deze kwestie aan de staatsecretaris van het ministerie van SZW richtte. Kern van het kritische betoog was de roetfilterverplichting voor alle dieselaangedreven voertuigen in magazijnen.

Een roetfilter verplicht stellen, is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Je kunt namelijk niet

zomaar ieder willekeurig roetfilter achteraf op een heftruck monteren en dan ervan uitgaan dat het functioneert. Ook de controle op een afdoende werking van het filter en hoe je dat moet meten, is nog niet goed vastgelegd.

Een roetfilter moet altijd exact zijn afgestemd op de betreffende dieselmotor. Dit om te voorkomen dat de motor oververhit raakt, veel meer brandstof dan normaal verbruikt en uiteraard voor een goede roetfilterwerking. Van dieselmotoren, maar ook van (retrofit) roetfilters zijn nu eenmaal veel varianten in omloop.

Een goede match kan eigenlijk alleen worden gegarandeerd als roetfilters door de fabrikant van de betreffende heftruck worden gemonteerd. Daar ligt dan ook de beste oplossing van het probleem. Die fabrikanten zitten allemaal in het buitenland en voelen er niets voor om dure OEM-roetfilters af fabriek voor de Nederlandse markt te monteren. In dat licht gezien was een Europese regeling dan ook veel beter geweest en hebben de critici gelijk.

Diesellucht

Ook al vanwege de stank zijn dieselheftrucks in alle magazijnen binnen de hele foodsector taboe. Niemand wil levensmiddelen met een dieselsmaak. Maar ook kleding die naar diesel ruikt, zal weinig aftrek vinden. Naast de Arbeidsinspectie zou ook de Keuringsdienst van Waren daar beslist een stokje voor steken. Van het Ministerie van SZW en de Arbeidsinspectie mag het ook al niet, al hebben die met het verbod op binnendieselen meer de gezondheid van de magazijnmedewerker op het oog. Toch zien we allemaal in de dagelijkse praktijk nog vaak dieseltrucks even snel naar binnen rijden om snel lading te laden of te lossen. Vooral in de (zware) metaal, beton-, hout- en palletindustrie komt dat nog veelvuldig voor.

Fabels en feiten

Fabel

  • Alle roetfilters werken hetzelfde (er zijn passieve en actieve roetfilters)
  • Een roetfilter filtert alle kankerverwekkende –deeltjes uit de uitlaatgassen (filterwerking is
  • max. 70-90 procent)
  • Ieder roetfilter is geschikt voor montage op een heftruck (deze moeten exact op elkaar zijn –afgestemd voor een juiste werking)
  • De overheid geeft subsidie op de aanschaf van een roetfilter (geldt niet voor oude heftrucks,
  • maar wel voor ruwterreinheftrucks).

Feit

  • De Nederlandse overheid heeft dieselmotorenemissies (DME) officieel aangemerkt als kankerverwekkend
  • Werkgevers zijn verplicht om de blootstelling van hun werknemers aan DME zo veel mogelijk te beperken
  • Werkgevers zijn aansprakelijk voor DME-gerelateerde gezondheidsklachten
  • Er mag binnen niet meer met een dieselheftruck tot en met vier ton hefvermogen worden gereden; ook niet als deze met een roetfilter is uitgerust
  • Voor zwaardere heftrucks vanaf vier ton hefvermogen geldt een roetfilterplicht vanaf 1 januari 2007
  • Er is nog geen periodieke keuring voor roetfilters

 

Reageer op dit artikel