artikel

Schadevrije stellingstaanders

Warehousing

Magazijnstellingen worden nauwkeurig berekend op verticale belasting, maar minder op horizontale krachten. Zodra een heftruck een knik of deuk in een stellingstaander rijdt, neemt de verticale draagkracht van de stelling snel af. Aanrijbeveiligingen, of stellingbeschermers voorkomen dat.

Artikel oorspronkelijk gepubliceerd in Transport&Opslag op 1 juni 2006.

Schade aan de stellingstaander is zo gemaakt met een heftruck of een magazijntruck met een totaalgewicht van een paar ton. Zeker nu de magazijngangen steeds krapper zijn, de trucks harder rijden en de heftruckchauffeurs hun werk steeds sneller moeten doen, is de kans op een aanrijding ook groter. De tendens is dat stellingen ook steeds hoger worden en steeds zwaarder worden belast. De hoogten variëren doorgaans van vijf tot twaalf meter en de belasting kan oplopen tot vele tientallen tonnen, die via vier smalle staanders op een paar vierkante centimeter vloeroppervlak rusten. Hoe dikker het materiaal, des te sterker de staander. Tegenwoordig zien we echter juist dat het materiaal vanwege besparingen op kosten en gewicht steeds dunner en lichter is geworden. Uiteraard binnen de bestaande veiligheidsmarges. De factor mens speelt de andere rol in dit samenspel. Het inzetten van uitzendkrachten en vakantiewerkers, kortom iedereen zonder ervaring en een heftruckcertificaat, is al helemaal vragen om moeilijkheden.

 

Het risico op aanrijdingen met stellingen is eigenlijk overal en altijd aanwezig. Waar gehakt wordt vallen nu eenmaal spaanders. Een aanrijbeveiliging is een goede preventieve maatregel, die relatief weinig kost, schadekosten voorkomt, op zijn minst beperkt en de veiligheid verhoogt. Bezuinig hier dus niet op, maar schaf ze aan. Ze zijn verkrijgbaar in allerlei soorten en maten.

 

Gevaar voor instorten

Schades door aanrijdingen zijn vaak de belangrijkste oorzaak van onveilige stellingen. Een lichte beschadiging aan een staander maakt de gestelde veiligheidsfactor van de fabrikant/ leverancier al direct onbruikbaar. Uit een onderzoek van TNO Bouw blijkt dat stellingen met een kleine aanrijschade al snel 40 tot 45 procent minder sterk zijn en dus evenredig minder draagkracht hebben. In zo’n beschadigde stelling kunnen minder goederen worden opgeslagen. Als een heftruckchauffeur niet weet, of ziet dat de stellingstaander is beschadigd, werkt hij gewoon door, met het risico van overbelasting. Wachten tot het euvel aan het licht komt tijdens de periodieke stellingkeuring is riskant. In de tussentijd kan het al fout gaan en met het van instorten van de stelling.

Dat gebeurt altijd onverwacht en de gevolgen van instortende stellingen kunnen desastreus zijn. Bovendien staat de Arbeidsinspectie dan snel op de vloer en moet men zich verantwoorden. Schades aan stellingen moeten daarom direct aan de magazijnbeheerder worden gemeld door degene die ze heeft veroorzaakt. Om te voorkomen dat een chauffeur dit uit angst voor represailles verzwijgt, kan er ook een systeem van anonieme melding worden ingevoerd. Om helemaal zeker te zijn, is het belangrijk dat de warehousemanager of de (eigen) veiligheidsadviseur/preventiemedewerker regelmatig de stellingen in het magazijn naloopt en controleert op beschadigingen.

 

Voorschriften

De leverancier is niet verplicht de aanrijbeschermer standaard mee te leveren. De Arbowet schrijft ondernemingen wel voor magazijnstellingen te beveiligingen, of in ieder geval zo veilig mogelijk te maken voor het personeel. Op welke manier hij dat doet, is zijn verantwoordelijkheid. Bij montage van aanrijbeveiligingen wordt in de NEN 5051, pagina 21, paragraaf 5.7 hierover het volgende beschreven:

Bij vaststelling van de minimaal benodigde gangbreedte(n) moet ook rekening worden gehouden met de aanwezigheid van afdoende aanrijbeschermers, welke ten minste moeten worden aangebracht ter plaatse van:

• Zich op hoeken bevindende staanders van gangen bestemd voor het inrijden met een truck;

• De aan de gang (niet in-/doorrijgang) grenzende staanders van inrijstellingen; en

• Onderdoorgangen.

Op de hiervoor genoemde plaatsen moeten de stellingstaanders zodanig tegen aanrijdingen worden beschermd, dat deze over een hoogte van ten minste 400 mm niet door een heftruck kunnen worden geraakt. Om praktische redenen dienen zij tevens op eenvoudige wijze vervangen te kunnen worden.’

 

Achilleshiel

Aanrijbeveiligingen, framebeschermers en aanverwante ondersteuningen zijn ontworpen en getest om een kracht op te nemen van minimaal 400 Nm als gevolg van een frontale botsing, op hoogten variërend van 100 tot 400 mm. Deze waarden komen uit de FEM-industrierichtlijn voor magazijnbescherming. Het onderste deel van de stellingstaander is namelijk de achilleshiel, die dan ook het best moet worden beschermd, vooral tegen de uitstekende vorkpunten van de heftruck.

De FEM-richtlijnen schrijven daarom een minimale aanrijbeveiligingshoogte van 400 mm voor. Voor de afstand tussen de aanrijbeveiliging en de stellingstaander gelden vreemd genoeg geen duidelijke voorschriften. Staan deze te dicht op elkaar, dan gaat het beschermingseffect al snel verloren. Te ver van elkaar af en de vorkpunten kunnen tussen beide komen. Bovendien beperkt een grotere afstand tot de stellingstaander de gangpadbreedte, waardoor er te weinig manoeuvreerruimte voor de heftruck over blijft. Een veel gegeven advies is te zorgen voor een veiligheidsmarge van 10 extra centimeter aan weerzijden van de draaicirkel van de heftruck. In drukke magazijnen wordt wel 15 of 17,5 centimeter aanbevolen. Sommige heftruckleveranciers hanteren deze marge zelf al en geven dat dan ook speciaal aan.

Aanrijbeschermers die op de vloer komen, moeten stevig worden verankerd. Meestal gebeurt dit met vloerankers in verschillende maten. Indien nodig – bijvoorbeeld bij vloeivast gegoten vloeren – worden er chemische lijmankers gebruikt. Volgens de NEN 5051 is bij de montage van vloerankers een betonkwaliteit B25 of hoger vereist in verband met een deugdelijke verankering en de absorptie van krachten.

Aanrijbeveiligingen voor stellingstaanders zijn meestal gemaakt van staal. Ze hebben allemaal verschillende hoogtes (minimaal 400 mm), breedtes en diktes. Hiervoor geldt, hoe dikker en stijver het plaatmateriaal, hoe beter de bescherming. Ook de vormen verschillen afhankelijk van de toepassing van rechthoekig, L-vormig, Deltavormig tot C-profiel.

De stalen aanrijbeveiligingen worden stevig op de magazijnvloer voor de stellingstaanders gemonteerd, of aan de staander zelf; in dat geval worden ze dynamische aanrijbeschermers genoemd.

Stalen typen zijn onder te verdelen in:

– Framebeschermers voor de kopse zijde (Sigma-profiel, type vangrail);

– Stijlbeschermers, montage op de vloer (C-profiel);

– Stijlbeschermers, montage op de staander (C-profiel); en

– Hoekbeschermers (L-profiel)

 

Schokabsorptie

De veerkrachtige en van binnen poreuze kunststof aanrijbeschermers duiken de laatste jaren steeds vaker op in het magazijn. Deze worden strak om de stellingstaander gemonteerd en absorberen de energie die vrijkomt bij een aanrijding. Deze kunststof varianten kunnen ook uitstekend worden gebrukt als kolombeschermers.

Er zijn nu twee typen kunststof aanrijbeschermers op de markt: massieve schokabsorberende stijlbeschermers en holle schokabsorberende stijlbeschermers. Daarbij moet worden opgemerkt dat de massieve schokabsorberende versies van Sentry universeel toepasbaar zijn. De holle variant met luchtkamers is van Constructor Dexion. Deze wordt op de markt gebracht onder de naam Protect-it en is, vanwege de maatvoering, merkgebonden en vooralsnog alleen beschikbaar voor de P90 palletstellingen en de Speedlock MK3 stellingen.

 

Signaalkleuren

De overeenkomst tussen de diverse typen aanrijbeveiligingen is hun kleur. Ze zijn vrijwel allemaal feloranje/geel, vaak afgewisseld met zwarte contrasterende delen. Hiermee zijn ze van afstand en bij matige verlichting ook goed zichtbaar. Ze zeggen als het ware: ‘pas op, hier staat een staander!’ Critici van de felgele kunststof aanrijbeveiligingen zeggen dat deze juist uitnodigen om er tegenaan te rijden. Als het niet al te hard gaat, veren ze inderdaad vanzelf weer terug, nadat er tegenaan is gereden. Gaat het wel te hard, kan de staander alsnog verbuigen. De beschadiging wordt dan wel aan het oog onttrokken door de aanrijbeveiliging. Om er zeker van te zijn dat de staander intact is, moet de aanrijbeveiliging bij de periodieke inspectie worden losgemaakt. Die extra handeling valt in de praktijk eigenlijk wel mee. De bevestiging gaat namelijk met een klemband, een klittenband, of een kliksysteem, waardoor ze snel en eenvoudig zijn te (de)monteren.

 

Tijdbom

Bij het aanschaffen van magazijnstellingen let bijna iedereen er op dat ze de juiste draagkracht hebben voor de goederen die er op worden gezet. Tenslotte mag niets de veiligheid in gevaar brengen. Als echter na verloop van tijd het productenpakket verandert, nemen veel bedrijven het niet meer zo nauw met de maximale draagkracht. Vaak worden onbewust zwaardere pallets op dezelfde (te lichte) stellingen geplaatst. Het magazijn wordt hierdoor een tijdbom en het is dan nog slechts een kwestie van tijd voordat er ongelukken gebeuren.

Een fikse aanrijding met een heftruck op de stellingstaander is daar één van. Maar ook wanneer er wel wordt gelet op de draagkracht van de palletstellingen, is het zaak om het koppie erbij te houden. Een veel gemaakte fout is dat voor het bepalen van de draagkracht het gemiddelde gewicht van een pallet wordt genomen, terwijl dit uiteraard de zwaarste pallet moet zijn.

 

Reageer op dit artikel