blog

Blockchain – dat is iets voor de lange termijn…

Supply chain 2008

‘U verdient geld aan andermans inefficiency, zo is het toch’. Op een congres hoort Lodewijk dat blockchain daarin verandering kan brengen. Maar ja, er komt zoveel op je af…

Blockchain – dat is iets voor de lange termijn…

De banners wapperden bij de ingang van het congrescentrum. Vanmiddag ging het over bitcoin, blockchain en vooral wat blockchain voor logistieke ketens zou gaan betekenen.
In het stuk voor de pauze was de eerste spreker los gegaan,  Bernard Lok. Over bitcoins en blockchaintechnologie. Lodewijk vatte voor zichzelf samen wat voor hem de inzichten waren: bitcoin was het meest bekende virtuele betaalmiddel, waarvoor geen banken nodig waren. Je kon dus direct tussen mensen of bedrijven geld overmaken omdat ‘de blockchain’ wist wie welk saldo had en welke transacties in werking gesteld mochten worden. Mensen hadden alleen een digitale ‘wallet’ en een privécode nodig.

Lodewijk vraagt zich af… (aflevering 5)

Pakhuis

Bart Lammers

Lodewijk Hagens is logistiek manager in de managementroman ‘Het Pakhuis’ van Bart Lammers.
In het boek zoekt hij antwoord op vragen waar hij in de dagelijkse praktijk tegen aan loopt. Die zoektocht krijgt een vervolg in een serie blogs op www.logistiek.nl.
Aflevering 5:  blockchain en logistiek
Meer over ‘Het Pakhuis’ – klik hier

 

Voor de pauze ging het  over ene Satoshi Nakamoto, die in 2008 en 2009 publiceerde over bitcoin en de achterliggende blockchaintechnologie. Nog steeds wist niemand wie hij was, of misschien: wie ze  waren, want sommigen zeiden dat het een groep mensen was. Het blockchain-gebeuren was een concept, waarvan de ontwikkeling nog maar net begonnen was. Allerlei transacties werden transparant en onveranderbaar vastgelegd in een netwerk van computers over de hele wereld. Overal was dus eenzelfde kopie van deze gegevens. Het werd een gedecentraliseerd grootboek genoemd, een ‘distributed ledger’. Vervolgens kregen mensen toegang om de voor hen relevante informatie in de keten te zien. Veel van die informatie was vandaag de dag alleen beschikbaar achter bedrijfsgrenzen, bij derde onafhankelijke partijen, of werd pas na veel gedoe uitgewisseld. Die derde onafhankelijke partijen noemde Lok ‘Trusted Third Parties’ (TTP’s), dat waren dan banken, notarissen, intermediairs, platfora: partijen die bestonden doordat ze informatie verzamelden, controleerden en doorstuurden. Door blockchain zouden de TTP’s verdwijnen of een andere rol krijgen. En dit zou dan weer leiden tot sneller, beter en goedkoper zakendoen aangezien transactiekosten enorm zouden dalen en er meer informatie steeds eerder beschikbaar kwam, zodat handelstransacties sneller en beter afgehandeld werden. Waardoor nieuwe waarde ontstond en eigendom efficiënter overgedragen kon worden. Een wereldwijd netwerk van computers moest deze transacties goedkeuren. Bitcoin miners deden dit vooral, door met enorme computercapaciteit te verifiëren of voorgestelde transactie akkoord waren. Waren ze de eerste die dat vaststelde, dan kregen ze een beloning in bitcoins. Tot zover wat hij had opgestoken voor de pauze. Lodewijk was tevreden over zichzelf: hij had het meeste kunnen volgen.

Eerst maar eens zien…

De zaal stroomde weer langzaam vol. De pauze-jus was gedronken en de bitterballen waren – zoals altijd –veel te snel op. De managers, waarvan altijd gezegd werd dat ze dol waren op verandering, gingen weer op precies dezelfde plek zitten als voor de pauze. De tweede spreker werd met verve geïntroduceerd door de gastheer.
‘Een warm applaus voor de heer Christiaan Hain.’
Er volgde een lauw-warm applaus. Eerst maar eens zien, hoorde je de zaal denken.
‘Ik ga u meenemen naar een nieuwe logistieke wereld,’ zei Hain veelbelovend. ‘U weet nu wat bitcoin is, u weet nu wat de blockchain is, en ik ga proberen uw voorstellingsvermogen te tarten als het gaat om de gevolgen voor de logistiek.’
Hain had een bril op met een fel gekleurde bovenrand.
‘Wij logistici zijn goed in processen. Wij begrijpen al decennia lang dat informatie-uitwisseling essentieel is om de goederenstromen zo goed mogelijk aan te sturen.’
Dat begon goed, dacht Lodewijk. Hain werkte volgens de regels van de constructieve feedback: eerst wat veren erin en dan de opbouwende kritiek.
‘Door toenemende uitbesteding en specialisatie zijn ketens echter steeds langer geworden. En jullie weten net als ik dat iedereen nog steeds met eigen systemen werkt, met eigen data-records, met eigen definities, met eigen plannings-cycli, met eigen runs waarin gegevens batchgewijs worden doorgezet naar andere partijen in de keten. Met allemaal een eigen boekhouding en eigen beslissingen over welke berichten en informatie u wilt uitwisselen om goederenstromen te begeleiden. U hebt ook allen bepaalde informatie, die u liever niet deelt omdat u vindt dat deze uw onderscheidend vermogen mede vorm geeft. Soms tegen beter weten in, want u weet dat de wereld steeds transparanter wordt. U verdient geld aan andermans inefficiency.’
Hain keek recht het publiek in. ‘Zo is het toch?’
Inderdaad, hoorde Lodewijk het publiek collectief denken, maar Hain wachtte niet op een antwoord.
‘Dus dan is standaardisatie en transparantie niet altijd in uw belang,’ zei hij en hief een vinger op. ‘En juist op het vlak van transparantie gaat het een en ander veranderen door de mogelijkheden die blockchain ons gaat bieden. Met grote gevolgen voor transactiekosten, snelheid en kwaliteit. Er zal een herverdeling gaan plaatsvinden naar de vraag wie nou precies welke waarde gaat toevoegen in een keten. Immers: er zal op keten- of netwerkniveau getracht worden beter, sneller, goedkoper te werken en minder op bedrijfsniveau, zoals we vandaag de dag eigenlijk toch nog steeds veelal doen. We zeggen al jaren dat ketens tegen elkaar concurreren en niet bedrijven. Nu is de tijd aangebroken om dit ook echt invulling te geven. Bedrijven die samen besluiten een blockchain op te zetten voor hun keten, kunnen – nadat dit opgetuigd is en ze afspraken hebben gemaakt – razendsnel en zeer efficiënt gaan samenwerken.’

Klopt het allemaal wel…?

Vervolgens toonde Hain verschillende sheets op het gigantische scherm. Hij vertelde dat in veel internationale goederenketens partijen beter konden anticiperen en minder tijd hoefden te besteden aan administreren en controleren. En dat veel overheidsactiviteiten, zoals bijvoorbeeld die van de douane veel efficiënter en beter getimed plaats konden vinden als de transparantie toe zou nemen. Hij had het over ketens met gevaarlijke stoffen, met groente en fruit of met medicijnen. ‘Denkt u eens aan ketens met kleding waarvan u vandaag de dag maar moet geloven dat deze zonder kinderarbeid  geproduceerd is. Door in blockchain niet alleen transacties vast te leggen, maar ook met slimme contracten te werken en certificaten te delen, kunnen deelnemers aan deze ketens zelf zien of het allemaal wel klopt wat er door de woordvoerders van deze bedrijven verteld wordt.’
De sky is de limit, zo leek het. De innovatie-goeroe klikte weer een sheet verder.
‘De truc is steeds dat als verschillende bedrijven die samen in een keten zitten ook via blockchaintechnologie gaan samenwerken, iedereen direct de voor hem of haar relevante informatie kan zien en hierop kan anticiperen. Smart contracts – stukjes software op basis van tevoren tussen partijen afgesproken regels – kunnen dan zelf transacties tussen de partijen in gang zetten. En als het voor de producent van margarine fijn is om direct afnamepatronen in winkels te zien, en voorraadstanden in de keten, dan kan dat. Commercieel gevoelige prijsinformatie kan voor de producent afgeschermd worden, maar dat is niet erg, want het gaat logistiek gezien vooral om volumes, locaties en doorlooptijden.’

Ieder eigen dingetje doen…

Wat zou je allemaal gaan doen als je alle informatie had in je eigen keten, vroeg Lodewijk zich af. Hij vermoedde dat hij nog niet zo kon denken, zijn geest kon dit nog niet aan. Het was nog te nieuw.
‘Het vakgebied supply chain finance zal ook versneld resultaat behalen als blockchain gebruikt wordt,’ ging Hain verder. ‘En dan heb ik niet alleen over anders financieren, maar ook over een andere manier om met eigendom om te gaan. Als een autofabrikant van tevoren garandeert dat hij autodeuren zal afnemen, kan hij zelf (of een financier) alvast het plaatstaal kopen. Hij wordt dan vanaf het begin van de keten eigenaar van het staal, ook al gaat het eerst nog naar andere partijen, die er waarde aan toevoegen door het te vouwen, verven of bekleden. Die schakels hoeven niet steeds de volledige eindproducten van de vorige schakel over te kopen. Ze brengen alleen de toegevoegde waarde in rekening aan de autofabrikant. De goederen hoeven dus niet in elke productiestap opnieuw te worden gefinancierd. We zijn er aan gewend, maar als je er over nadenkt is het eigenlijk heel gek dat een partij die goed is in het vouwen van staal tot deuren, dat staal eerst moet kopen, zijn trucje doet en dan het spul weer moet doorverkopen. Maar het gaat vandaag de dag vooral zo, omdat elk schakeltje zijn eigen ding doet, zijn eigen administratie bijhoudt, zelf eigenaar moet worden om alles goed af te kunnen handelen.’
Hé, dacht Lodewijk, dat was nieuw voor hem. Hij had nog niet eerder van deze vorm van supply chain finance gehoord.
‘En als al die partijen in de autodeurenketen samen in een blockchain zitten, is deze hele stroom beter te volgen. En belangrijk: dan weet iedereen dus op voorhand dat de autofabrikant voornemens is de factuur voor de deuren te betalen, zodat iedereen zeker is van de afname van de schakel na hem in de keten. En kunnen de potentiële baten van supply chain finance makkelijker verzilverd worden. Minder partijen moeten geld lenen of vastleggen in voorraad, en grote partijen, zoals autofabrikanten lenen vaak ook nog eens tegen een lagere rentevoet. Jammer voor de TTP, in dit geval de banken, dat wel.  En met smart contracts, krijgt iedere partij zijn toegevoegde waarde betaald, als hij zijn dingetje gedaan heeft.’

Met elkaar verbinden…

Iemand aan de andere kant van de zaal stak zijn vinger omhoog. Lodewijk kon alleen het achterhoofd van de man zien. Het achterhoofd stelde een onverstaanbare vraag.
‘Ja, een goed punt,’ antwoordde Hain. ‘Er is inderdaad vaak veel meer nodig dan het inrichten van een blockchain. Als je echt meer waarde wilt creëren in een keten, zal je ook – zoals bijvoorbeeld bij groenten – RFID-sensoren moeten gebruiken om de temperatuur in de keten te monitoren. Je kunt dan met smart contracts een transactie laten afketsen als blijkt dat de temperatuur in een bepaalde schakel de van tevoren vastgestelde grens is overschreden. En iedereen ziet dat ook meteen, waardoor je corrigerende acties in gang kan zetten. En denk aan de mogelijkheden om apparaten met internet te verbinden (Internet of Things), zodat ze zelf kunnen ‘vertellen’ dat een bepaalde onderdeel preventief vervangen moet gaan worden.‘
Weer even zacht gepraat van het achterhoofd.
‘Ja, dat ook inderdaad,’ reageerde Hain. ’Als we 3D-printing en dus digitale informatie waarmee een onderdeeltje geproduceerd kan worden via smart contracts koppelen aan bijvoorbeeld een productiemachine in Brazilië, kan het preventief of reactief vervangen van machine-onderdelen helemáál snel geregeld worden. De fabriek of een lokale toeleverancier moet dan wel een printer hebben staan met juiste grondstoffen, maar er hoeft geen onderdeel door de lucht uit Europa ingevlogen te worden. Blockchaintechnologie maakt dat het afhandelen van deze transacties dan razendsnel kunnen plaatsvinden, als er van tevoren over is nagedacht.’

Meesurfen op de hype…

Lodewijk vond dit behoorlijk interessant. Bij zijn bedrijf, Brodamco, maakten ze kleine apparaten en ze hadden een behoorlijke handelstak. Lodewijk voelde zich een idioot. Als logistiek manager was hij wel degelijk bezig met de toekomst, dat wel. Maar vooral met de korte termijn. Niet met blockchain, RFID, IoT of 3D-printing. Hij was bezig met ouderwetse zaken als leiding geven, storingen oplossen en controleren of ze wel op koers zaten met een aantal KPI’s. Met het verbeteren van de manier van plannen, met de aanschaf van nieuwe heftrucks, met uit de hand gelopen serviceproblemen bij een grote klant, met…
Hij slaakte een diepe onhoorbare zucht. Er waren domweg teveel nieuwe ontwikkelingen om je overal goed op voor te kunnen bereiden. De predikers van vernieuwing hadden het maar makkelijk, vond hij. De vernieuwing wàs hun business, zij surften mee op de golf. Op of de hype, dat maakte hen waarschijnlijk niet zoveel uit.

Lodewijk sprak na afloop nog even kort met iemand die iets deed in de agribusiness. Hij begreep niet helemaal precies wat, maar het was een leuk gesprekje. Lodewijk haalde zijn jas en liep het parkeerterrein op. Hij was goed bijgepraat. Maar zoals altijd met congressen: dat betekende nog niet dat je wist wat je er zelf mee moest gaan doen. Lodewijk ging dan ook met een ambivalent gevoel naar huis. Maar ambivalent, had Lodewijk inmiddels geleerd, dat was het hele leven.

Reageer op dit artikel