blog

Hoge faalkosten in bouw door gebrek aan ketendenken

Supply chain

De bouwsector heeft het moeilijk en het terugdringen van faalkosten in de bouwketen is één van de meest voor de hand liggende manieren om het hoofd boven water te houden. Het potentieel is enorm, initiatieven worden ontplooid, maar toch zet de sector nog slechts langzaam stappen. Grote behoefte is er aan inzicht, ketenmanagers en ICT waarmee gegevens tussen partners zijn uit te wisselen en voorraden op kritische momenten aanwezig zijn.

Hoge faalkosten in bouw door gebrek aan ketendenken

Alweer twaalf jaar geleden werd het project transportbesparing gelanceerd. Een project opgezet om logistieke kosten in de keten te laten dalen door intensievere samenwerking, bijvoorbeeld door producenten en logistieke bedrijven verderop in de keten te laten nadenken over het ontwerp van stoelen, zodat er bij het transport meer stoelen op één pallet zouden passen.

De bouwsector loopt met innovatie op het gebied van ketendenken achter op de logistieke sector, maar lanceert vandaag de dag wel de ene na de andere studie om te zien hoe het de bouwketen efficiënter kan organiseren én de faalkosten kan drukken. En dat is geen overbodige luxe, want de schattingen over faalkosten lopen in de bouwsector al snel op tot miljarden. Marcel Noordhuis, director Deloitte Real Estate is bezig met promotieonderzoek naar faalkostenreductie door ketensamenwerking  en merkt op dat er vooral nog heel veel onbekend is over welke acties nu welke kosten tot gevolg hebben: “Van alle kosten die in de bouw worden gemaakt, zijn 5 tot 35 procent overbodig en voegen geen waarde toe  aan  het uiteindelijke product.”

Intensief naar eigen logistieke operatie kijken
Langzaam maar zeker beseft de bouwsector dat er het een en ander dient te veranderen. Vier jaar aan stagnatie in de branche heeft de nodige faillissementen geëist. Verschillende groothandels zijn al intensief naar de eigen logistieke operatie gaan kijken, implementeerden voorraadoptimalisatieoplossing Sim4 of andere software om voorraden te reduceren en beter inzicht in de eigen processen te krijgen.

Ketenbreed initiatief met ketenmanagers en IT nodig
Maar er is meer nodig dan individuele oplossingen, een ketenbreed initiatief met ketenmanagers en IT-oplossingen die in staat zijn tot het delen van informatie tussen meerdere ketenpartners is één van de sleutels tot succes, meent Gertjan Prins, onafhankelijk innovatieadviseur in de bouwsector. En hoewel er uiteraard hier en daar initiatieven zijn om efficiënter te werken, is het ketendenken nog ver te zoeken: “Toch zijn er absoluut ketenmanagers nodig in de bouw. Moderne organisaties hebben open en intensieve communicatielijnen. Ze zijn gericht op topkwaliteit, service en het centraal stellen van de klant. Ketenmanagers moeten toezicht houden, maar succes staat of valt met het niveau van managers. De vraag is echter of de branche open staan voor dergelijke managers, heel hard gaat het helaas nog niet.”

Toename aantal prefaboplossingen
Een ketenmanager zou als belangrijkste taak hebben om de complexe, ultra-gefragmenteerde bouwsector vanaf het ontwerp te stroomlijnen. Het is echter de vraag of de bouwsector zit te wachten op een gezamenlijke oplossing. In plaats van ketendenken was het ieder voor zich en een project was pas succesvol als je als aannemer of projectleider zelf een zo goed mogelijke deal had gesloten. Prins: “Wat ik nu zie opkomen zijn prefaboplossingen. Het is een manier van logistieke efficiëntie, maar niet één waarbij ketenintegratie een grote rol speelt.”

Assemblage verandert, wel just-in-time
Toch zitten er voldoende positieve kanten aan deze ontwikkeling. De prefab materialen worden vanaf de producent rechtstreeks naar de bouwplaats gebracht, regelmatig ook just-in-time. “Hierdoor neemt het aandeel assemblage op de bouwplaats af, de fabrieken assembleren meer zelf.” De bouwkosten kunnen hierdoor dalen, meent Prins. “Op de bouwplaats zelf worden minder fouten gemaakt, er dient minder gecorrigeerd te worden, wat uiteraard ook een positieve invloed heeft op het grote aantal onwenselijke naleveringen. Toch wordt er weinig gewerkt aan het verbeteren van de communicatie tussen ketenpartners, dat is jammer want hierdoor zouden nog meer onnodige kosten zijn te voorkomen.”

Individuele efficiency projecten: AfbouwBox
Waar producenten, aannemers en projectbureaus te weinig investeerden in het terugdringen van faalkosten en beter ketendenken, werden er wel individuele initiatieven ontplooid. Zo sloegen een logistiek dienstverlener, een aannemer en een installateur de handen ineen met het AfbouwBox-project. De AfbouwBox bevat, zoals de naam al doet vermoeden, een flinke hoeveelheid artikelen die in de afbouwfase van bouwprojecten nodig zijn. De goederen bevinden zich in een geconditioneerde omgeving, wat er mede voor zorgt dat er in de afbouwfase niet wordt misgegrepen door afbouwpersoneel. Miriam van der Kolk, projectleider AfbouwBox: “De belangrijkste winst zit hem in een besparing op de arbeidskosten. Doordat de benodigde voorraad aanwezig is, hoeven bouwvakkers niet langer ‘even’ iets te gaan kopen.” De kwaliteit van de bouw verbetert ook, want de artikelen die nodig zijn, zijn er en kunnen dus worden gebruikt. Het zoeken naar kwalitatief mindere alternatieven zorgt bovendien voor meer arbeidstijd. “Ook kan bouwpersoneel doorwerken, in plaats van regelmatig door toeleveranciers lastig gevallen te worden voor het tekenen van een vrachtbrief.”

Gezien als extra schakels in keten
Aannemers hadden volgens Van der Kolk moeite om de voordelen in te zien van het initiatief en moesten worden overtuigd met cijfers. “Het project werd gezien als een extra schakel in de keten en dus als een kostenverzwaring. Niets bleek minder waar, want uitkomsten van een onderzoek door Bureau SEO in opdracht van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie in 2010/2011 bleek dat per huis 900 euro werd bespaard door de inzet van de AfbouwBox.” De besparing aan faalkosten was nog groter, bij het betreffende project werden die met 3.500 euro verlaagd. Niet alleen de faalkosten werden gereduceerd, ook het aantal transportbewegingen daalde. EVO becijferde dat het aantal transportbewegingen op de bouwplaats bij een 2 onder 1 kap-project halveerde.

Transparantie in keten verbeteren
Elke zichzelf respecterende bouwgerelateerde groothandel beschikt over een ERP en in veel gevallen hebben groothandels de laatste paar jaar ook de nodige stappen gezet om hun voorraadbeheer efficiënter te maken. IT-oplossingen werden zogezegd ingezet om de transparantie binnen de eigen onderneming en soms ook binnen de keten te verbeteren. Toch valt er nog veel winst te behalen in de bouwsector waar het transparantie betreft.

Goede bedrijfssoftware nodig
Goede bedrijfssoftware, zeker wanneer deze cloudgebaseerd is, geeft alle ketenpartners toegang tot  dezelfde informatie. Op kantoor, of op de bouwplaats via een smartphone-applicatie. Prins: “Door data te delen, zal het overzicht op bouwprojecten en bouwprocessen zeker verbeteren.” Noordhuis vult aan: “IT, zelf lerend vermogen en kennis van de hele bouwketen zijn de belangrijkste aspecten waarin bouwondernemingen moeten investeren. IT biedt ondernemingen toegang tot centrale data die nodig is om projecten te kunnen ontwikkelen, bouwen en te exploiteren. En zonder gegevens kun je ook de Total Cost of Ownership (TCO) niet verlagen.” Procesinnovatie is volgens Noordhuis vooral te vinden aan de kant van de toeleveranciers, iets wat Walther Ploos van Amstel ook aangeeft in zijn artikel binnen de kennisbrief over faalkosten. “Tachtig procent van de innovatie waar aannemers mee te maken krijgen komt van buitenaf, toch selecteren aannemers (en opdrachtgevers) nog steeds partners op basis van prijs. ‘’De kraan van ellende aan de voorkant van het bouwproces blijft wagenwijd open staan en het enige dat de sector doet is aan de achterkant van het proces een grotere dweil kopen. Er wordt dus weinig gebruik gemaakt van de leercurve.”

Naleveringen schering en inslag
Naleveringen zijn schering en inslag in de bouwsector is de mening van Noordhuis. “Naleveren is een drama en duurt bovendien weken. Kun je het je voorstellen dat autoproducenten naleveringen toestaan? Dat je bij de aflevering van een auto nog even een rondje maakt om te zien hoeveel gebreken de auto heeft? JIT-leveringen zouden bij een goede afstemming en clustering op ketenniveau ook prima mogelijk moeten zijn.” Het percentage waarmee aannemers achteraf zaken corrigeren kan volgens hem sterk omlaag. Noordhuis beschikt inmiddels al over onderzoeksresultaten. “Het is nog zeer indicatief , maar op basis van de data waarover we nu beschikken blijkt slechts tien tot zestig procent van de projecten in één keer goed worden opgeleverd. Dat betekent dus dat veertig tot negentig procent van de projecten niet in één keer goed worden afgerond!” Het is het stroomlijnen van het logistieke proces én het toepassen van IT die volgens hem veel goeds kunnen betekenen voor de bouwsector.

Slimmer bestellen
Onder druk wordt alles vloeibaar en dus zal ketendenken ongetwijfeld op termijn ook in de bouwsector zijn intrede doen. Vanuit verschillende partijen is hier oog voor, denk aan het AfbouwBox-project, denk aan bouwgerelateerde groothandels die met behulp van slimmere software kunnen inspelen op nieuwe behoeftes. Een voorbeeld hiervan is Jongeneel, een groothandel in hout- en bouwmaterialen met veertig depots in Nederland. Fokke Knook, manager logistiek bij het bedrijf: “Vroeger wisten we niet hoe snel we bepaalde artikelen na verkoop moesten bijbestellen. Nu heerst er rust en regelmaat. We bestellen alleen wat nodig is maar wel in de optimale hoeveelheden.” Sinds Slim4 er werd geimplementeerd, beschikt het bedrijf over veel meer inzicht in de eigen processen en die van de afnemers. “De planners werken op basis van ‘management by exception’ en zien direct waar moet worden bijgestuurd. Het overgrote deel gaat echter automatisch. Hierdoor hebben ze nu meer tijd voor andere taken, zoals het communiceren met leveranciers en het plannen van acties”, aldus Jongeneel.

Voorspelbare processen creëren
Al met al zijn alle partijen het erover eens dat faalkosten zijn terug te dringen, naleveringen gereduceerd kunnen worden en dat er veel, heel veel geld in de bouw is te besparen. Noordhuis: “Bouwprojecten moeten voorspelbaardere processen krijgen, waarbij het zin heeft om nieuwe logistieke processen te bedenken. Processen die voor eenmalig gebruik te duur zijn, maar hun geld wel opleveren bij meermalig gebruik.” De promovendus ziet hier en daar lichtpuntjes, maar het gaat hem niet hard genoeg. “Maar hoe moeilijk kan het zijn? Met een voorspelbaar proces ben je als aannemer ook in staat om maatconfectie aan te bieden, dat is immers ook een zekere vorm van standaardbouw. Je moet alleen bepalen op welk moment er geen veranderingen meer kunnen plaatsvinden, het liefst niet te vroeg in het proces zodat de eindconsument nog zo lang mogelijk aanpassingen kan doorvoeren aan zijn droom ´woning´.”

 


Lees meer over bovenstaand thema in de special-nieuwsbrief.

 

Lees ook

Betere bouwlogistiek bitterhard nodig(Blog, 10 feb 2010)

Nog veel mis met bouwlogistiek in België(Nieuws, 9 dec 2011)

Reageer op dit artikel