artikel

Intelligent Agents zijn geen science fiction meer

Supply chain

“Koop een Xbox en een iPod en ga eens ‘daten’ via je mobieltje. Dan merk je hoe snel de ontwikkelingen rond intelligent agents gaan. Het is een goede manier om van dat koudwatervrees af te komen waar veel logistiek managers nog aan lijden voor een technologie die in de maatschappij allang gemeengoed is”, aldus Jhr. Prof. Dr. Walther Ploos van Amstel, hoogleraar Logistiek aan de Nederlandse Defensie Academie.

Artikel oorspronkelijk gepubliceerd in Logistiek op 27 april 2007.

Ploos van Amstel is van oordeel dat die agenttechnologie van grote waarde kan zijn voor het stroomlijnen van logistieke processen. Daarin staat hij niet alleen. Ook Hans Moonen, verbonden aan de Erasmus Universiteit, is die mening toegedaan. Moonen hoopt in de tweede helft van dit jaar bij Jos van Hilligersberg te promoveren op het onderwerp als apotheose van een vierjarig onderzoek naar het gebruik van intelligent agents in de logistiek. Overigens heeft hij in de jaren dat hij zich met intelligent agents bezig houdt, nog weinig concrete toepassingen aan zich voorbij zien komen. Misschien dat de resultaten van zijn onderzoek vercommercialiseerd kunnen worden.

Steeds complexer

Het verbaast zowel Ploos van Amstel als Moonen dat intelligent agents nog zo onbekend zijn. Maar misschien wordt het schip binnenkort vanzelf wel door de wal gekeerd. De complexiteit in de logistieke dienstverlening neemt zo toe, dat zelfs de meest behoudende logistiek planner zijn toevlucht tot de agenttechnologie zal moeten nemen. De coördinatie en afstemming tussen de bedrijven die van een logistieke keten deel uitmaken, worden zo ingewikkeld, dat centrale planningssystemen niet meer voldoen. Moonen: “De meeste bedrijven hebben tegenwoordig wel een ERP-pakket operationeel. Dergelijke software is uitstekend geschikt als hupmiddel om binnen de bedrijfsmuren te plannen. Maar zodra je te maken hebt met een veelheid van partijen die met elkaar zaken doen en daarvoor hun processen op elkaar moeten afstemmen, dan voldoen die centrale batch-

georiënteerde systemen niet meer. In ketens voldoen centrale plansystemen niet. Dat hebben we in de jaren negentig gezien toen in de Rotterdamse haven is geëxperimenteerd met dergelijke oplossingen.”

Wat is dan mooier om intelligent agents te gebruiken? Een intelligent agent is autonome software die doelgericht een of meer wel omschreven taken uitvoert Deze software identificeert, speelt in en optimaliseert de veranderingen in de om–geving. Simpelweg kan worden gezegd dat intelligent agents digitale assistenten zijn. Ze kunnen realtime gegevens uit de verschillende bedrijfssystemen verzamelen die nodig zijn om een optimale planning te maken.

Militaire agents

Voor Ploos van Amstel zijn intelligent agents beslist geen science fiction. Dergelijke software wordt immers al jaren toegepast. Vooral in de telecommunicatie-industrie en het vliegwezen. Ook de elektronische marktplaatsen op internet bedienen zich van intelligent agents om vraag en aanbod bij elkaar te brengen. “Rijkswaterstaat gebruikt agenttechnologie om met behulp van toeritdosering het fileprobleem aan te pakken. Routeplanners maken gebruik van agents om nieuwe routes te plannen wanneer naar alternatieve routes moet worden gezocht”, zegt Ploos van Amstel die als hoogleraar Logistiek ook binnen defensiekringen werkt aan de inzet van intelligent agents. “Daarmee voorspellen we bijvoorbeeld het gedrag van gevechtsvliegtuigen, opdat we preventief onderhoud kunnen plegen. We noemen dat prognostic health monitoring. Ook in ons primaire proces, oorlogvoering, wordt agenttechnologie gebruikt. We hebben daarvoor een speciale term: network centric warfare. Stel dat er vijandelijke doelen onschadelijk moeten worden gemaakt, dan zijn daarvoor verschillende middelen beschikbaar: grondtroepen, tanks, vliegtuigen, raketten, marineschepen. Welk middel of combinatie van middelen kun je nu inzetten met zo weinig mogelijk risico en met de meeste trefkans zoveel mogelijk doelen te treffen? Dat zijn heel complexe besluitvormingsprocessen die niet centraal kunnen worden afgehandeld. Agents worden ingezet om informatie uit alle betrokken systemen te halen en te helpen bij het nemen van de optimale beslissing.”

Weinig belangstelling

Wanneer intelligent agents al zijn ingeburgerd in tal van toepassingen dan rijst de vraag waarom logistieke dienstverleners zich nog zo weinig gelegen laten liggen aan deze technologie. Moonen en Ploos van Amstel kunnen daarvoor wel een aantal redenen aangeven. Moonen – hoewel zelf wetenschapper – is van mening dat de hele agenttechnologie nog te veel een speeltje is van wetenschappers en techneuten die niet in staat zijn een praktische ver–taling te geven. Daarnaast heeft de geringe interesse volgens hem ook te maken met de structuur en de werkwijze van de branche. In het algemeen bestaat er bij logistieke ondernemers nog een grote huiver om bij elkaar in de keuken cq systemen te kijken. Koudwatervrees noemt hij deze aversie om planningen met concullega’s te delen. “Daar komt bij dat nog lang niet alle gegevens zijn gedigitaliseerd. Er wordt in de logistieke sector nog veel gebruik gemaakt van de fax en de telefoon. Maar om optimale planningen te kunnen maken met behulp van intelligent agents is het absoluut noodzakelijk dat alle informatie digitaal beschikbaar is.”

Ploos van Amstel voegt daaraan toe: “Het adagium ‘onbekend maakt onbemind’ speelt hier zeker een rol. Daarom adviseer ik logistiek managers een iPod of een Xbox aan te schaffen en daarmee te gaan spelen. Dan kunnen ze zelf ervaren hoe agents al in het dagelijks gebruik zijn ingeburgerd. Datingsites werken bijvoorbeeld met deze technologie om mensen die op zoek zijn naar een partner bij elkaar te brengen aan de hand van hun interesses en karaktereigenschappen. Maar onbekendheid met het fenomeen is niet de enige hinderpaal. Ook de huidige manier van denken en plannen maakt dat de logistieke sector zich nog niet bewust is van de vele mogelijkheden van de agenttechnologie. Men denkt nog vanuit grote centrale plansystemen en kunnen zich eenvoudigweg niet voorstellen dat just-in-time de meest optimale planning kunt maken die je realtime kunt wijzigen en aanpassen. Het ontbreekt aan inlevingsvermogen. Het liefst wil men een maand van te voren een planning klaar hebben die dan zo hecht doortimmerd is dat er geen wijzigingen mogen worden aangebracht.”

Kip-of-ei-vraagstuk

Er is dus – zo zou de voorzichtige conclusie kunnen luiden – nog weinig vraag uit de logistieke sector naar agenttechnologie. Zou dat dan de reden zijn waarom er nog zo weinig leveranciers zijn die deze technologie aanbieden? “Misschien hebben we inderdaad met het kip-of-ei-vraagstuk te maken”, zegt Luc Scheidel van Capgemini. Enkele jaren geleden heeft deze ict-leverancier een kenniscentrum voor intelligent agents ingericht. Tot nu toe zijn er amper concrete implementaties uit voortgekomen. Grootste hinderpaal blijkt toch te zijn dat veel logistieke dienstverleners hun basissystemen niet op orde hebben. “Het plannen met behulp van intelligent agents veronderstelt dat er up-to-date informatie uit de systemen van de deelnemende partijen kan worden gehaald. Het is niet voldoende om één keer per dag of per week te plannen op basis van een dump uit het ERP-systeem”, aldus Scheidel.

Scheidel, Moonen en Ploos van Amstel zijn optimistisch over de slaagkans van de agenttechnologie. Ze zien dat de huidige leveranciers van logistieke systemen allemaal met de technologie bezig zijn en proberen in te passen in hun systemen. De inzet van RFID-chips en de pogingen van de ERP-leveranciers om hun systemen met het SOA-concept (Service Oriented Architecture) weer de nodzakelijke flexibiliteit te geven, zullen ertoe bijdragen dat intelligent agents aan een onstuitbare opmars zullen beginnen.

 

Reageer op dit artikel