blog

In drie stappen naar een verbeterde werkplek

Warehousing

In drie stappen naar een verbeterde werkplek
Veel fysiek werk in logistieke sector

Veel bedrijven zijn bezig om het ziekteverzuim en de risico’s die in het werk besloten liggen, te verminderen. Een goede manier om op zoek te gaan naar verbeteringen, is een werkplekonderzoek specifiek gericht op fysieke belasting. Ewout Brehm, Buro voor Fysieke Arbeid, geeft aan wat de belangrijkste stappen zijn bij een dergelijk onderzoek.

Hoewel men de laatste jaren veel aandacht heeft voor mechanisering en automatisering van productieprocessen, is de hoeveelheid fysieke werk dat verricht moet worden nog nauwelijks afgenomen. Het tegendeel is waar, volgens gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek is het aantal mensen dat fysiek werk uitvoert in de laatste vijf jaar zelfs toegenomen. Ook in de sector logistiek is het ondenk­baar dat het fysieke werk zal verdwijnen. Daar is het menselijk lichaam nog steeds een zeer belangrijke factor. En juist dit kan in bedrijven voor veel problemen zorgen. Het menselijk lichaam is namelijk een kwetsbaar gereedschap. Momenteel is het zelfs zo dat 30 – 40 procent van het aantal gezondheidsklachten bestaat uit klachten aan het bewegingsapparaat.

 

Onderzoek

Veel bedrijven zijn daarom actief bezig om het ziekteverzuim en de risico’s die in het werk besloten liggen te verminderen. Dit wordt gedaan door onderzoek te doen, werkplekken te verbeteren en opleidingen te verzorgen. Duidelijk is dat er in de dagelijkse praktijk veel lichamelijke belasting kan worden voorkomen. Maar waar moeten we beginnen? Moeten we misschien meer of andere hulpmiddelen aanschaffen? Moeten we het werk misschien anders inrichten? Moet het magazijn aangepast worden? Moeten we het werk anders verdelen? Een goede manier om op zoek te gaan naar verbeteringen is een werkplekonderzoek te laten uitvoeren specifiek gericht op fysieke belasting.

 

Drie stappen

Wanneer een werkplek verbeterd moet worden is het van belang dat er op een gestructureerde manier onderzoek gedaan wordt naar de werkzaamheden. Hiervoor zijn drie stappen van belang: als eerste worden alle handelingen die fysieke belasting kunnen veroorzaken beschreven. De tweede stap is het analyseren waarom mensen bewegen zoals ze bewegen. De derde stap is het doorvoeren van verbeteringen om de fysieke belasting te verminderen.

 

Stap 1: taken, activiteiten en handelingen

De eerste stap van het uitvoeren van een werkplek onderzoek is het beschrijven van alle handelingen die fysieke belasting kunnen veroorzaken. Een goede methodiek om de handelingen in kaart te brengen is om algemeen te beginnen en vervolgens stap voor stap naar de details toe te werken. Dit wil zeggen dat er eerst gekeken wordt naar de taak van de medewerkers en vervolgens naar de activiteiten die daarbij horen. De laatste stap is het beschrijven van de handelingen die uitgevoerd worden om het werk te kunnen doen.

 

Omschrijving taak

Een taak is een verzameling van activiteiten die leiden tot een concreet ‘eindproduct’. Enkele voorbeelden van taken zijn het bedienen van een productielijn, het verzamelen van orders in een magazijn of het bezorgen van bestellingen in de logistieke sector. Wanneer de taken duidelijk zijn beschreven wordt er ingezoomd op de activiteiten.

 

Fysieke belasting op de werkplekOmschrijving activiteiten en handelingen

Activiteiten zijn de stappen die genomen worden om de taak goed uit te kunnen voeren. Voor een operator van een productielijn kan dat zijn: het ophalen van verpakkingsmaterialen, het vullen van de machine, het verhelpen van storingen, kwaliteitscontrole van de producten en het schoonmaken van de productielijn. In de praktijk weten de medewerkers en de managers vaak goed welke activiteiten belastend zijn of als belastend worden ervaren. Deze gegevens worden dan ook vaak gebruikt om aan de slag te gaan. Een laatste stap in de analyse is echter essentieel. Want, tijdens welke handelingen ontstaat de fysieke belasting nou werkelijk. De activiteit ‘het vullen van de machine’ van een operator bestaat namelijk uit: het plaatsen van de verpakkingsmaterialen, het pakken, het draaien en het wegzetten van de verpakkingsmaterialen en het opruimen van de lege omverpakkingen. Op deze manier zullen alle handelingen die bij een bepaalde taak horen worden beschreven en zal er niets over het hoofd worden gezien. Wanneer alle handelingen die fysieke belasting met zich mee kunnen brengen helder zijn kan de volgende stap gemaakt worden.

 

Stap 2: waarom bewegen mensen zoals ze bewegen?

De handelingen die de medewerkers uitvoeren tijdens de werkzaamheden moeten het aangrijpingspunt zijn voor het verminderen van de fysieke belasting. Ook dit kun je niet zomaar doen. We moeten er eerst achter komen waarom mensen werken zoals ze werken. Of nog specifieker waarom mensen bewegen zoals ze bewegen.  Helaas kiezen medewerkers in de werksituatie niet vanzelf de minst belastende houding of beweging. Medewerkers passen gewoon hun eigen alledaagse manier van bewegen toe in een werksituatie. Hier kunnen heel veel redenen aan ten grondslag liggen. Dit kan liggen aan de opstelling en inrichting van de werkplek, de rechts of linkshandigheid, de manier waarop mensen zijn ingewerkt etc. Door herhaling wordt deze alledaagse manier van werken als gewoonte ingesleten. Deze bovenstaande gedachte moeten we steeds meenemen waneer we verbeteringen willen doorvoeren.

 

Stap 3: verbeteringen doorvoeren

Verbeteringen zijn altijd te vinden op drie niveaus: strategie, (kan leiden tot verbeteringen op taakniveau), tactiek, (kan leiden tot verbeteringen op activiteitniveau), techniek, (kan leiden tot verbeteringen op handelingsniveau.) Uiteindelijk gaat het om verbeteringen op handelingsniveau. Maar daarvoor moeten de voorwaarden geschept worden op de twee bovenste niveaus.

 

Strategische verbeteringen

Strategische verbeteringen zijn verbeteringen waarvoor de uiteindelijke keuze gemaakt wordt op management niveau. Dit kunnen aanpassingen zijn in productielijnen zoals in hoogte verstelbare werkplekken, aanpassingen in de inrichting van magazijnen of tilhulpen. Maar er kan ook gedacht worden aan de ruimte waarin gewerkt wordt of het rouleren van medewerkers over verschillende werkplekken.

 

Tactisch niveau

De volgende stap is aan de medewerker zelf. Op tactisch niveau wordt er bewust of onbewust een keuze gemaakt hoe men het werk uitvoert. Wordt de tilhulp gebruikt? Wordt de juiste hoogte ingesteld? Welke volgorde van werken wordt toegepast? Vanuit welke positie wordt er gewerkt en hoe wordt de werkplek ingericht? Het zijn allemaal keuzes die de medewerker kan maken. Om de juiste keuze te maken is het van belang dat de medewerker goed is voorgelicht en weet wat de voor- en nadelen zijn.

 

Op welke manier

De laatste stap van verbeteringen ligt ook bij de medewerker zelf. Uiteindelijk gaat het erom op welke manier (techniek) de activiteiten worden uitgevoerd. Dit is echter niet gemakkelijk te beïnvloeden. Zoals eerder beschreven kiezen medewerkers in de werksituatie niet vanzelf de minst belastende houding of beweging. Medewerkers passen gewoon hun eigen alledaagse manier van bewegen toe in een werksituatie. Door herhaling wordt deze gewoonte ingesleten. In de dagelijkse praktijk denken mensen niet bewust aan de manier van bewegen, behalve als er beperkingen of blessures zijn. Mensen doen gewoon zoals ze altijd doen. Pas achteraf voelen mensen dat ze zich veel belast hebben, en dan is het meestal te laat. Deze alledaagse manier van bewegen is voor werksituaties eigenlijk te belastend. In de werksituatie wordt bij een fulltime aanstelling het lichaam namelijk 5 dagen x 8 uur in de week belast! En veelal bestaan de handelingen in het werk uit repeterende bewegingspatronen, waardoor de risico’s op blessures verhoogd worden.

 

Zo min mogelijk draaien met de rug tijdens pakken en wegzetten van productenScholing van bewegen

In de werksituatie moeten mensen zich op een andere manier van bewegen. Een manier van bewegen die minder belastend is en minder risico’s oplevert ten aanzien van blessures. Niet hun eigen manier van bewegen, maar een bewust getrainde manier van bewegen. Dat betekent dat medewerkers zich onder meer moeten trainen in:

  • tweehandig werken, waardoor de armen niet voor het lichaam langs kruisen;
  • zoveel mogelijk schuiven met producten;
  • op twee benen blijven staan bij pakken en wegzetten van producten;
  • op de juiste plek gaan staan (meestal zo dicht mogelijk bij het product);
  • zo recht mogelijk achter het product gaan staan bij pakken en wegzetten van producten;
  • zo min mogelijk draaien met de rug tijdens pakken en wegzetten van producten;
  • zo gelijkmatig mogelijk een rolcontainer op gang brengen.

 

Betere prestaties

Dit zijn allemaal voorbeelden om de fysieke belasting te verminderen. In de afgelopen jaren is al veel geleerd op dit gebied. Zo is er, in samenwerking met medewerkers in de distributiesector in diverse magazijnen en bedrijven, een manier van werken ontwikkeld die je goed kunt toepassen in de praktijk en waarbij de arbeidsbelasting aanzienlijk wordt verminderd. En in tegenstelling tot wat veel mensen (te snel) denken, kost deze manier van werken geen extra tijd. In tegendeel. Bij een goede beheersing, produceert een medewerker beter.

 

Lees ook:

Reageer op dit artikel