blog

SCM leert rollebollende politici een lesje

Supply chain

SCM leert rollebollende politici een lesje

Steeds vaker liggen politici met elkaar overhoop. In de VS heeft het onderlinge gekrakeel geleid tot een ‘shutdown’ en ook in Nederland lijken we maar niet tot een gezamenlijke aanpak te kunnen komen. Van supply chain management weten we dat je door samenwerking substantiële resultaten kunt bereiken. De hoogste tijd voor de politici om deze lessen toe te gaan passen.

In tijden van een economische crisis verwachten we van de politiek een duidelijke koers en een ferme aanpak. Maar in de praktijk blijkt vaak het tegenovergestelde. De diverse partijen trekken zich terug in hun eigen loopgraven en gaan rollebollend over straat. Zo duurde de Belgische kabinetsformatie langer dan een jaar, kunnen Europese ministers maar niet tot gezamenlijke besluiten komen, leidt de politieke impasse in de VS tot een shutdown en zelfs in Nederland duurt het eindeloos tot politieke partijen tot een duidelijk beleid komen dat ook in de eerste kamer stand kan houden.

Politiek en ketensamenwerking gaan over hetzelfde

Er lijken duidelijke overeenkomsten tussen de politiek en het fenomeen ketensamenwerking te zijn. Immers, ook in de politiek hebben de verschillende organisaties (partijen) elkaar nodig om gezamenlijk het beste voor de eindgebruikers (de burgers) te bereiken. Daarom lijkt het een goed idee om de lessen van ketensamenwerking toe te passen op de politiek.

Politici worstelen met leiderschap

Een eerste les van ketensamenwerking is dat leiderschap belangrijk is. En dan natuurlijk niet het ‘alles is voor Bassie-leiderschap’ waar een dominante partij de anderen de wil oplegt maar een leiderschap gebaseerd op gezag waarbij de leider door de andere ketenpartijen wordt gezien als een ‘primus inter paris’. En een leider die binnen de eigen organisatie de gemaakte keuzes kan dragen. Ook in de politiek wordt vaak gevraagd om sterke leiders, maar daarmee zijn veel meer slechte dan goede ervaringen. Een zakenkabinet kan de zaken snel op orde brengen maar verhoud zich moeilijk met het democratisch gedachtegoed. De sterke leiders hebben veel aanhang maar lopen maar al te vaak in de val van machtsmisbruik, denk aan Berlusconi in Italie en aan Jos van Rey in Roermond. In de politiek gaat het al te vaak om macht en ontbreekt het aan gezaghebbend leiderschap. In Nederland leidt een kabinetsplan vaak tot veel gemor in de eigen achterban en lijken de ‘mastodonten’ meer invloed te hebben dan de leiders zelf, zie bijvoorbeeld de inkomensafhankelijke zorgpremie bij de VVD en het strafbaar stellen van illegalen bij de PvdA.

Politici zijn op korte termijn gericht

De tweede les is dat ketensamenwerking alleen kan lukken als dit strategisch wordt ingestoken, dat wil zeggen dat je langdurige samenwerking aangaat om zo op termijn substantiële meerwaarde voor de eindgebruikers te realiseren. Dit vraagt dus om een lange termijn perspectief en een duidelijke gezamenlijke doelstelling. Meer en meer lijkt de politiek zich op de korte termijn te richten. In een wonderlijke symbiose met de media is er elke dag wel een plannetje, een luchtballonnetje, een schandaaltje of een ideetje te melden. De scoringsdrift is enorm en het hebben van een visie wordt simpelweg als een ‘onpraktische bezigheid’ terzijde geschoven. Het is vele mensen onduidelijk waar de partijen nog precies voor staan met als gevolg dat er heel veel zwevende kiezers zijn die zich aan geen enkele partij gebonden weten. Zonder committment geen samenwerking. En dat is precies wat we zien.

Politici gaan uit van win-loose

Een derde les is dat ketensamenwerking alleen kan slagen als er een overduidelijke win-win is voor alle deelnemende partijen. In de politiek lijkt die win-win vaak ver weg. Er zijn immers maar 150 Kamerzetels te verdelen en als de ene partij wint dan zal de andere zetels moeten inleveren. Bij het compromissen maken moet je de eigen standpunten of verwateren of uitruilen; je kan niet op alles je gelijk halen. Dergelijke redeneringen bevestigen het korte termijn denken. Het aantal Kamerzetels voor een partij is niet het doel maar een middel. En niemand heeft de het eigendomsrecht op ‘de waarheid’ (er zijn altijd verschillende perspectieven mogelijk en de een is niet noodzakelijk beter dan de ander). Samenwerken lukt alleen als het geheel meer is dan het som der delen. In de politiek lijkt het wel alsof iedereen het gevoel heeft dat het samenwerken in een coalitie leidt tot een verslechtering van de eigen doelen. Uiteindelijk willen we allemaal een daadkrachtige regering en duidelijkheid van beleid. Het is op dat niveau dat partijen elkaar moeten vinden en moeten versterken. Ken elkaars strategische doelen en wees bereid daaraan mee te werken.

Politici zijn niet EBITO

Een vierde les is dat onderling vertrouwen de hoeksteen van elke ketensamenwerking is. Vertrouwen is het resultaat van het vertoonde gedrag en het gewenst gedrag kan worden omschreven met de term EBITO: Eerlijk, Betrouwbaar, Integer, Transparant en Open. Politici scoren notoir slecht op al deze aspecten. Zo worden onwelkome resultaten door ‘spindoctors’ van een mooie uitleg voorzien en staat de term ‘politieke spelletjes’ staat gelijk aan het intransparant opereren om zo je eigen belang te dienen. Uit de diverse onderzoeken blijkt dan ook dat het vertrouwen in de politiek en in het kabinet dramatisch laag is.

Verander de wereld, begin bij logistiek

Duidelijk is dat tenminste vier basislessen van ketensamenwerking door de politiek totaal niet worden toegepast. Maar voordat we daarover al te kritisch zijn is het misschien goed om te beseffen dat ook de logistiek zelf nog heel veel moeite heeft om ketensamenwerking toe te passen. Misschien als wij beter ons best gaan doen dat we de politiek kunnen inspireren om ons voorbeeld te volgen?

Dankwoord: Bij deze column heeft de inbreng van de studentengroep van de MSc in Controlling 2013 bij Nyenrode Business Universiteit diverse interessante aanvullende inzichten opgeleverd.

Reageer op dit artikel