blog

Tax Effective SCM: overtreffende trap van belasting ontduiken?

Supply chain

De deadline voor de belastingaangifte is 1 april. De belastingdienst adverteert al jarenlang met “leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker”. Voor specialisten in Tax Effective SCM lijkt het omgekeerde te gelden: “Leuker kunnen we het wel maken, ook ingewikkelder.” Op televisie wordt de huidige TESCM-praktijk aan de schandpaal genageld. Terecht?

Tax Effective SCM: overtreffende trap van belasting ontduiken?

In een recente uitzending van het VPRO-programma Tegenlicht werd onder de titel “tax-free-tour” een analyse gemaakt van de geldstromen die grote internationale bedrijven zoals Nike, Starbucks en Google gebruiken om zo min mogelijk belasting te betalen. Het programma gaf een beeld waarin zeer complexe constructies vol brievenbusfirma’s en met fancy namen als “double Irish with a Dutch sandwich” de belastingbetaling minimaliseren. In het rondpompen van duizelingwekkende geldbedragen spelen belastingparadijzen als Ierland, Cyprus (…) en ook Nederland een belangrijke rol. Zo maken grote bedrijven “deals” met de Nederlandse belastingdienst waarover erg geheimzinnig wordt gedaan. De toonzetting was duidelijk: schandalig gedrag van het grootkapitaal en de machthebbers die zich verrijken over de rug van de kleine man. Op zich geen echt nieuwe aanklacht maar wel een die luid en duidelijk doorkwam.

Niet onwettig wel onwenselijk

In een discussie in het programma van Pauw en Witteman over het vermeende Nederlandse belastingparadijs gaf Jesse Klaver, Kamerlid van GroenLinks, de huidige praktijk het predicaat “niet onwettig wel onwenselijk”. Inderdaad lijkt het er op dat de belastingsroutes  niet illegaal zijn. De belastingadviseurs spreken dan ook niet van “belastingontduiking” maar van de prachtig gevonden term “belastingontwijking”. Men maakt simpelweg gebruik van de huidige wetgeving en van de verschillende tarieven en verschillende wetgeving van verschillende landen. Dat doet iedereen en daar is niks mee, zo is de redenering. Het ontwijken (of ontduiken) van belasting is dan ook niet voor niets een nationale sport in vele landen. En zeg nu zelf, bij het invullen van uw belastingformulier probeert u toch ook om niet meer belasting te betalen dan strikt noodzakelijk?

Moraal en vertrouwenscrisis

Niets onwettigs aan dus. En toch lijkt er iets mis te zijn met de huidige praktijk. Met de term “ongewenst” wordt een heel ander terrein betreden, namelijk die van de moraal; de filosofie van wat vanuit maatschappelijk oogpunt correct of gewenst is. Er wordt een appel aan de grote bedrijven gedaan om “eerlijk” en “netjes” belasting te betalen. Dat is een oproep die niet op zich staat. De discussie over (het gebrek aan) normen en waarden laait steeds weer op. Zo kunnen de hoge bonussen van topmanagers op veel ongenoegen rekenen. En we verwachten van bedrijven dat ze veel aandacht besteden aan sociale en ecologische duurzaamheid en dat ze maatschappelijk verantwoord bezig zijn. Niet omdat het wettelijk moet, maar omdat “het zo hoort”. Uit de Edelman vertrouwen barometer 2013 blijkt dat het vertrouwen in grote bedrijven (de banken voorop) en overheden op een dieptepunt is. Niet zo gek als je vertrouwen definieert als “het geloof in de competentie, de eerlijkheid en de wil om goed te doen van de ander”. We geloven simpelweg niet meer dat grote bedrijven “eerlijk” zijn en/of de wil hebben om “goed” te doen. Wellicht nog meer dan een economische crisis leven we daarom in een vertrouwenscrisis, en die is minstens even kostbaar.

Tekort van de markt, regelgeving en dagelijkse praktijk

Bedrijven en leidinggevenden verschuilen zich graag achter de wetgeving of het gewoonterecht: “iedereen doet het”. En vergeet de marktwerking niet: “stel je voor dat ik wel veel belasting ga betalen, dan snellen de concurrenten mij voorbij”. Dat is natuurlijk allemaal waar. Maar als de huidige crisis iets aantoont dan is het wel dat de marktwerking te ver is doorgeschoten, en dat we terug in balans moeten komen met de menselijke en maatschappelijke waarden, zie ook het prachtige boek van Michael Sandel: The moral limits of markets.

Logistieke integriteit

Onwenselijk heeft dus alles met de moraal te maken. Maar de huidige praktijk van wereldwijde geldstromen is wellicht ook onwenselijk vanuit logistiek oogpunt. Hoewel daar nog weinig onderzoek over beschikbaar is lijkt het er op dat logistieke processen veel beter verlopen als het geld precies de omgekeerde weg aflegt van de geleverde producten en diensten. Dat heeft namelijk het grote voordeel dat de processen dan als vanzelf klantgerichter worden; de organisatie ervaart onmiddellijk de positieve of negatieve reacties van de klant en er kan direct worden bijgestuurd omdat het doel heel duidelijk is: de klant optimaal bedienen tegen de laagst mogelijke kosten.

 

Een Tax Efficient Supply Chain (TESCM) is niet noodzakelijkerwijs een supply chain die er voor zorgt dat we de door de klant gewenste kosten, kwaliteit, snelheid, betrouwbaarheid en flexibiliteit daadwerkelijk kan worden gerealiseerd. Belastingtechnische factoren kunnen soms meer opleveren dan slimme logistiek. Zo kan bijvoorbeeld de verplaatsing van een distributiecentrum veel meer ingegeven zijn door belastingsvoordelen dan door optimale logistiek. Logistieke managers die elke dag keihard werken aan “de goede dingen” kunnen zomaar worden gefrustreerd door belastingmaatregelen uit het hoofdkantoor. Zo kan TESCM ook de logistieke integriteit aantasten; een niet te onderschatten gevaar. Toch?

Reageer op dit artikel