blog

De toevoegde waarde van reverse logistics-activiteiten: kansen voor logistieke sector

Supply chain

De toevoegde waarde van reverse logistics-activiteiten: kansen voor logistieke sector

Reverse logistics wordt door veel bedrijven nog gezien als een logistieke activiteit die geld kost in plaats van dat het geld kan opleveren. De afgelopen jaren heeft een aantal zeer fundamentele ontwikkelingen plaatsgevonden waardoor reverse logistics een prominente rol krijgt binnen de supply chain. Deze ontwikkelingen bieden nieuwe kansen voor logistieke dienstverleners in Nederland.

Reverse logistics als ketenactiviteit kent vele deelactiviteiten. Reverse logistics is het proces van het plannen, implementeren en beheersbaar controleren van een efficiënte en effectieve stroom van retourgoederen en de daaraan gekoppelde informatie, met als doel het creëren van toegevoegde waarde.

De drijfveren achter de ontwikkeling van reverse logistics-activiteiten als integraal onderdeel van de supply chain van producenten zijn:
 
1. Ontwikkelingen in bedrijfseconomische overwegingen.
Producenten onderkennen dat, naast het verkopen van nieuwe producten, het leveren van after-sales-diensten de concurrentiepositie versterkt. Ook vanuit het behoud van merkwaarde wensen producenten meer controle te houden over het (her)gebruik van producten. Een direct economisch en financieel gewin wordt gerealiseerd uit het hergebruik van materialen en componenten, mede door toedoen van stijgende grondstofprijzen; 

2. Toenemende regelgeving vanuit de overheid.
Producenten worden meer en meer verantwoordelijk gesteld voor het bewust (her)gebruik van grondstoffen. De belangrijkste wetgeving binnen Europa is de ‘Waste Electronic and Electrical Equipment Directive’ (WEEE, 2002). Het doel van deze wetgeving is om de jaarlijkse hoeveelheid afval door afgedankte apparatuur te laten afnemen;

3. Aandacht voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO).
Maatschappelijke betrokkenheid en milieubewustzijn nemen toe. Aan de andere kant vertegenwoordigt MVO ook een grote commerciële (extrinsieke) waarde.

 

Van kostenpost naar rendabele activiteit
Reverse logistics-activiteiten worden steeds minder gezien als activiteiten die geld kosten en meer als activiteiten die geld opleveren. De omvangrijke handel in gebruikte goederen, al dan niet na recovery-handelingen, en stijgende handel in herwonnen grondstoffen is hiervoor een goede indicator. Het geeft aan dat de recovery-activiteiten wel degelijk gezien kunnen worden als toegevoegde waarde-activiteiten: het levert immers geld op.

 

De reverse logistics-activiteiten met betrekking tot recycling van grondstoffen zijn grotendeels in handen van de recycling-/verwerkingsbedrijven. Het wordt voor producenten echter steeds aantrekkelijker om zelf de recovery-markt op te gaan, al dan niet uitbesteed aan derden. Met name ten aanzien van recovery-activiteiten als re-use, remanufacturing en refurbishing. Producenten willen meer en meer grip krijgen op het hergebruik van (onderdelen van) producten en materialen en het terugwinnen van grondstoffen.

De merkgebonden retourstroom neemt in volume toe als gevolg van de technologische vooruitgang. Door complexere producten en de toepassing van dure componenten in elektronische apparaten wordt het break-even-punt om (onderdelen van) producten te repareren of te vervangen steeds gunstiger. Dit betekent dat de merkgebonden retouren richting de producenten dan wel repair centers in omvang toenemen. Producenten investeren in nieuwe productie- en ontwerpmethodes (‘design for disassembly’) om de hoogste trede van de hergebruikladder van producten en materialen te bereiken. Dit betekent natuurlijk ook dat producenten weer de eigen producten willen terugkrijgen om de investeringen terug te verdienen.

 

Kansen voor de logistieke sector
Door de diversiteit aan retourstromen die gebundeld worden, is een sterke regie binnen de supply chain noodzakelijk. Ook de samenwerking met de verschillende ketenpartners vraagt om een sterke regiefunctie.

 

 De huidige organisatie rondom retourstromen is complex. De verschillende (vormen van) retourstromen worden aangestuurd door verschillende regievoerders. Daarnaast zijn er meerdere logistieke uitvoerders bij betrokken. Dit zorgt voor suboptimalisatie in de (reverse) supply chain. Hierdoor zal een volledige ‘closed loop supply chain’ (zie figuur 1) voor vele geretourneerde producten en materialen niet gerealiseerd worden. Een integrale ketenregisseur die de organisatie over de verschillende merkgebonden retourstromen oppakt is meer dan wenselijk. Niet alleen gezien vanuit de producent, die steeds meer grip wenst te krijgen op de reverse logistics-activiteiten, maar ook bezien vanuit het maximaal benutten van het potentieel hergebruik van producten, grondstoffen en materialen.

 

Figuur 1: Closed loop supply chain

 

 

De rol van ketenregisseur kan bij uitstek ingevuld worden door de logistiek dienstverleners die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de voorwaartse logistiek, van producent tot consument. Met het bestaande logistieke netwerk en de ervaring in de ketenoptimalisering van de voorwaartse logistiek moeten zij in staat worden geacht om de diversiteit aan retourstromen te kunnen organiseren.

 

Uitvoering en aansturing van Value Added Services (VAS)
De logistiek dienstverlener zal in eerste instantie een organiserende en coördinerende rol binnen de closed loop supply chain kunnen vervullen. Al naar gelang de complexiteit van de te behandelen retouren kunnen logistiek dienstverleners voor de repair -, commerciële – en garantieretouren de eerstelijns screening, reparaties en andere VAS-activiteiten naar zich toetrekken. Voor de technisch complexere activiteiten kunnen gespecialiseerde bedrijven, zogenaamde servicecentra, ingeschakeld worden.

 

Voor de andere vormen van retouren, de end-of-life en end-of-use retouren, verzorgen de logistiek dienstverleners de centrale collectie en de distributie naar de gespecialiseerde verwerkers. Hierdoor ontstaat een centrale aansturing die vanuit de producenten gemonitord en bewaakt kan worden. De logistiek dienstverlener dient een goede analyse te maken van de competenties en kennis en kunde die nodig zijn om VAS-activiteiten aan te bieden aan de klant. Op basis van deze analyse kan bepaald worden welke activiteiten voor insourcing geschikt zijn en welke uitbesteed worden aan specialistische verwerkingsbedrijven en servicecentra.

 

De positie van de Nederlandse reverse logistics-markt 
Waar de voorwaartse logistiek al tijden een Europese benadering kent, is dit ook zeer goed mogelijk voor de retourstromen. Een belangrijke vraag hierbij is waar deze activiteiten in te richten, ofwel waar in Europa deze kansen benut gaan worden. Bepalend voor het aantrekken van reverse logistics-activiteiten op Europees niveau is de mogelijkheid om kansen te creëren tegen concurrerende kosten. De meest onderscheidende factoren voor het aantrekken en faciliteren van deze waardetoevoegende activiteiten zijn: nabijheid en omvang van de reverse-stromen, de beschikbaarheid van concurrerende repair-/verwerkingscentra, en excellente logistieke capaciteiten en netwerken.

 

Nabijheid en omvang van de reverse-stromen
Op het gebied van het lokaal aantrekken van reverse-stromen heeft Nederland goede mogelijkheden binnen Noordwest-Europa. Binnen een straal van 200 km van Utrecht bevindt zich een potentieel ‘urban-mining’-gebied voor retourstromen van meer dan 85 miljoen consumenten. Met Nederland, Vlaanderen en het Duitse Ruhrgebied als kerngebied heeft men niet alleen te maken met de hoogste bevolkingsdichtheid, maar ook nog eens met één van hoogste welvaartniveaus van heel Europa. Dit staat garant voor een hoge consumptie die interessant is voor het inrichten van reverse logistics-activiteiten en biedt goede perspectieven voor het succesvol implementeren van closed loop supply chains.

 

Beschikbaarheid van repair-/verwerkingscentra
Van grote invloed op de concurrentiepositie van Europese locaties met betrekking tot inrichting van reverse logistics-activiteiten is de aanwezigheid van repair-/verwerkingsfaciliteiten. Voor repair- en hergebruikstromen zijn service en verwerkingscentra nodig, welke een hoog competentie- en kennisniveau hebben en tegen concurrerende verwerkingskosten kunnen opereren. Alleen dan is de omschreven ketenvorming, zonder dat dit een negatieve impact heeft op het kostenniveau of de tijdsduur dat producten van de markt zijn. Nederland heeft sterke posities op veel van de voor retourlogistiek meest relevante sectoren, zoals bijvoorbeeld de elektronica- en High Tech-industrie. Aangezien veel specialistische bedrijven in deze sectoren juist heel goed aansluiten op de re-use-, refurbish- en remanufacture-activiteiten, bieden deze clusters nieuwe kansen om allianties aan te gaan op het gebied van retourlogistiek. Deze ontwikkelingen duiden op een sterke aantrekkingskracht van Nederland, juist vanwege de goede scores op kwalitatieve indicatoren.

 

Logistieke capaciteiten en netwerken
Om reverse logistics als een volwassen logistieke activiteit te kunnen huisvesten is een logistieke sector nodig die in staat is om deze te faciliteren en verder te ontwikkelen. Nederland staat al jaren bovenaan de lijst als het beste presterende land in Europa op het gebied van logistiek. Hierbij dient te worden opgemerkt dat ten aanzien van de logistieke capaciteiten en netwerken dezelfde succesfactoren van toepassing zijn voor retourlogistiek als voor de voorwaartse logistiek. De nadruk ligt hierbij bij de kwalitatieve factoren. In de voorwaartse logistieke stromen ligt de verdeling meer in balans tussen de kwantitatieve factoren (kosten) en de kwalitatieve factoren. Het onderscheid zal uiteindelijk dan ook voor een groot deel gemaakt worden door de mate waarin ‘slimme’ logistieke concepten aan de markt aangeboden kunnen worden waarbij optimaal wordt ingespeeld op de synergie tussen de voorwaartse- en retourstromen. Samenwerking tussen de ketenpartners is hierbij een noodzakelijke voorwaarde.

 

Tot slot
Voor producenten is er de uitdaging om de groeiende en meer complexe retourstromen te organiseren. Het beleggen van de organisatie van reverse goederenstromen bij de logistieke sector is een volgende logische stap. De logistieke sector staat voor de uitdaging om de voorwaartse logistieke goederenstromen te combineren met de reverse goederenstromen, zodat maximale synergie bereikt kan worden. Al naar gelang de kennis en kunde van de logistiek dienstverlener en de mate van specialisatie zal deze ook de coördinatie over de uitvoering van recovery-activiteiten gaan voeren. Het ligt voor de hand dat binnen de keten de complexe recovery-activiteiten worden uitbesteed aan gespecialiseerde repair- en servicecentra.

 

 

Dit artikel is een samenvatting van het rapport ‘Beyond Reverse Logistics – Marktkansen door keteninnovatie’ dat ter gelegenheid van de Nationale Distributiedag 2008 is uitgegeven door NDL. Het volledige rapport is via de website van NDL te bestellen (http://www.ndl.nl/)

Reageer op dit artikel