blog

Nederland kantelt: doet de logistiek mee?

Distributie

Nederland kantelt: doet de logistiek mee?

Heeft u aflevering ‘Nederland kantelt’ van VPRO tegenlicht afgelopen zondag gezien? Volgens professor transitiekunde Jan Rotmans staan we aan het begin van een sociale revolutie. En moeten we in Nederland met z’n allen kantelen naar een nieuwe inrichting van onze maatschappij. Vraagt deze maatschappij 3.0 ook om een nieuwe organisatie van logistiek?

In de VPRO tegenlicht aflevering ‘Nederland Kantelt‘ heeft u kunnen zien dat  er langzaam maar zeker een revolutie op gang komt in Nederland. Een kanteling van bestaande sociale en economische systemen moet leiden tot een maatschappij die een stukje mooier, schoner en slimmer is. Een maatschappij 3.0 waar iedereen met elkaar in verbinding staat, mensen samen initiatief nemen én anders over bestaande dingen nadenken.

Logistiek 3.0

In society 3.0 kijken we anders naar productie, consumptie, de overheid, financiële stelsels, organisaties, arbeid en inkomen. Ik wil kantelend Nederland in dit artikel echter eens specifiek toespitsen op logistiek. Vraagt een nieuwe maatschappij  ook om een andere organisatie van onze logistiek? Een logistiek 3.0 zo u wilt. Logistiek is immers een vitaal onderdeel van onze samenleving.

Anders denken over logistiek. Dat doet Canadees professor Ben Montreuil, geestelijk vader van het Physical Internet Initiative. Physical Internet (PI) vindt zijn oorsprong in de ‘Informatie-snelweg’ metafoor die heeft bijgedragen aan de visie en wereldwijde uitrol van het Internet. In het pre-Internet was er, met miljoenen losstaande computers, amper sprake van een communicatienetwerk, laat staan dat deze efficiënt en robuust was. Met het Internet werd een digitale snelweg  gebouwd en kennen we vandaag de dag een wereldwijd netwerk met miljoenen aangesloten servers en computers.

Vernieuwende onderzoeksvragen

Nu kan de logistiek leren van de Internet metafoor. Physical Internet staat voor een open wereldwijd logistieke systeem gebaseerd op fysieke, digitale en operationele, interconnectiviteit. Mijn collega’s Iris Vis, Kees Jan Roodbergen en Paul Buijs hebben tijdens hun werkbezoeken aan Ben Montreuil uitgebreid kennis gemaakt met dit gedachtengoed en zijn nu bezig met de vertaalslag naar relevante en vernieuwende onderzoeksvragen die aansluiten bij de ontwikkelingen in de topsector logistiek.

Modulaire containters

Eén van de elementen uit het Physical Internet zijn modulaire containers. Waar het versturen van een mail bestaat uit duizenden kleine data-pakketjes, wordt de logistiek in de toekomst ook in meerdere kleine stukjes gehakt. In modulaire containers die allemaal in en op elkaar passen. En in de logistieke centra van de toekomst rijden vrachtwagens en treinen af en aan en laden superstrak die modulaire pakketjes op elkaar over (Zie Youtube-filmpje)

De modulaire container vormt één van de meest zichtbare innovaties binnen het Physical Internet. Maar bovenal willen de ‘frisdenkers’ achter PI een alternatief voor de klassieke supply chain bieden. Klassieke supply chains zijn ontworpen voor het minimaliseren van het aantal contacten.  Een beperkt aantal vaste leveranciers, bundeling van stromen door een groothandel, formele contracten met een of twee logistieke partners. En bovenal voorgedefinieerde goederenstromen.

Pakketje vindt z’n eigen weg

In PI wordt deze klassieke supply chain gefaseerd vervangen door een netwerk waarin iedereen namens iedereen kan optreden in de keten. En dat kan per situatie verschillen, (over-) capaciteit wordt aangeroepen wanneer dat nodig is. Elk pakketje vind zijn eigen weg naar de klant en voorraad kan overal in het netwerk liggen. Bij logistieke dienstverleners, maar ook bij indirecte én directe concurrenten. (Zie ook mijn artikel over uitbesteding van fulfilment op de website van Emerce.)

En dat gebeurt al. Bijvoorbeeld in e-commerce. Bol.com kent geen eigen fysieke infrastructuur, maar toch coördineert het de fulfilment van meer dan een miljoen verschillende artikelen van honderden leveranciers én derden. Amazon is een platform zoals Bol.com, maar biedt andere retailers ook opslag en fulfillment. Het netwerk aan DC’s van Amazon is op zijn beurt weer hybride; een combinatie van inhouse en outsourced dc’s.

Particuliere vervoerscapaciteit

Laat anderen in het netwerk (deels) het werk doen. Voor de bezorging kun je daar ook andere partijen dan de traditionele partijen voor inzetten. UBER Rush gebruikt algortimen, Internet en slimme ICT, om razendsnel een transportbehoefte (een pakketje moet naar de consument) aan op dat moment en ter plekke beschikbare mobiliteit (busjes, fietskoeriers) te koppelen.

Slim benutten van tijdelijke en plaatselijke vervoerscapaciteit, in de breedste zin van het woord. Dus waarom geen particulieren inzetten voor aflevering van internetorders? De pilot MyWays in Stockholm maakt gebruik van voornamelijk woon-studie-werk-verkeer van individuen voor last-mile bezorging van internetorders. Wist u dat DHL hier achter zit? Een voorbeeld van een traditionele speler die nu al met dit soort concepten bezig is, in plaats van zich er tegen te verzetten.

Slimmer, schoner en menselijker

In het gedachtengoed van Physical Internet zijn supply chains van de toekomst gedecentraliseerd. In de VPRO tegenlicht aflevering ‘Nederland kantelt’ wordt dit expliciet als één van de belangrijke ingrediënten voor een succesvolle kanteling genoemd. Naast zelforganisatie van de burger. Aan de Rijksuniversiteit werken we al een tijdje aan concepten die de logistiek in Nederland een stukje slimmer, schoner én menselijker maken.

Een transitie of kanteling begint met de wil om anders naar bestaande situaties te kijken. En met ideeën en de durf om die ideeën in de praktijk te testen. Heeft u voorbeelden of initieert u zelf kantelbewegingen in de logistiek? Laat u horen! Positieve voorbeelden laten organisaties en personen in bestaande systemen immers zien dat het kan: samen de logistiek een beetje slimmer, schoner en mooier maken.

Reageer op dit artikel