blog

Logistiek heeft een nieuwe cultuur nodig

carrière & mensen

Logistiek heeft een nieuwe cultuur nodig

Bijna alle logistieke en supply chain professionals hebben er mee te maken: de bedrijfsomgeving wordt steeds meer volatiel, onvoorspelbaar, complex en ambivalent. Hoe ga je om met grenzeloze flexibiliteit? Om in zulke omstandigheden succesvol te kunnen zijn moeten (ketens van) bedrijven gaan werken met een andere bedrijfscultuur: minder gericht op markt en hiërarchie en meer op samenwerking en innovatie.

Op het jaarcongres van de vereniging Logistiek management (vLm) stond het thema ‘Logistieke volatiliteit: bedreiging of kans?’ centraal. Diverse inleiders lieten hun licht schijnen over het thema. Om de term ‘volatiliteit’ te omschrijven kan wellicht beter een meer uitgebreide term uit de internationale literatuur worden gebruikt, namelijk VUCA:

  • Volatility (bewegelijkheid, dynamiek, turbulentie),
  • Unpredictability (onmogelijkheid om een redelijke inschatting te maken van wat er gaat gebeuren),
  • Complexity (breed productportfolio; gecompliceerde supply chain; ingewikkeld proces) en
  • Ambiguity (gebrek aan eenduidigheid; voor meerdere uitleg vatbaar).

Het achterliggende idee is dat zowel de vraagkant (vanuit de consumenten) als de aanbodkant (vanuit toeleveranciers van grondstoffen en componenten) de bedrijfsomgeving steeds minder goed te beheersen is. In een VUCA-omgeving moeten we steeds vaker kleine hoeveelheden taylor-made, just-in-time leveren en in toenemende mate snel en flexibel kunnen inspringen op veranderende omstandigheden.

Nieuwe methoden en technieken

De conclusie van de inleiders was eensluidend: VUCA is een gegeven en we zullen moeten leren hoe we er (nog) beter mee kunnen omgaan. Gelukkig zijn er diverse VUCA-beperkende maatregelen mogelijk. Bij Lego wordt het aantal verschillende typen basisbouwsteentjes zeer bewust klein gehouden (reductie van complexiteit). Bij Unilever wordt gebruik gemaakt van big data om met gecentraliseerde control towers de ‘on-shelf-availability’ en ‘obsolete’ in de balans te houden (reductie van onvoorspelbaarheid). Maar ondanks zulke maatregelen is de VUCA simpelweg te groot om zich terug te laten dringen. Kortom, VUCA is een realiteit die om aanvullende nieuwe methoden en technieken vraagt.

Wendbaarheid supply chain

De toolbox van de logistieke en supply chain professionals zit tjokvol planning & control instrumenten om de goederenstroom te optimaliseren. Het belangrijkste doel daarbij is doorgaans kostenoptimalisatie. Maar in een VUCA-omgeving gaat het niet langer primair om kostenoptimalisatie. De prestatie-indicatoren snelheid en flexibiliteit worden steeds belangrijker; de supply chain moet meer ‘wendbaar’ worden. Natuurlijk blijven kosten ook van belang, maar het gaat dan om de integrale kosten in de gehele supply chain. Zo heeft Zara laten zien dat het voordelig kan zijn om kleding niet in het ‘goedkope’ verre Oosten te produceren maar in het “dure” Europa. Aangezien de zes weken transporttijd wordt gereduceerd tot 1 of 2 dagen, kan de onvoorspelbare vraag middels ‘sense & respond’ op de voet worden gevolgd met als gevolg dat de voorraden laag kunnen worden gehouden en de out-of-stock kan worden beperkt.

Bedrijfscultuur moet veranderen

Om wendbare supply chains te realiseren zijn er belangrijke veranderingen nodig. Eén daarvan betreft de bedrijfscultuur. Dit kan eenvoudig worden gedemonstreerd aan de hand van het zogenaamde ‘competing values framework‘, zie onderstaande figuur:

 

Het framework geeft aan dat in een stabiele omgeving een combinatie van een hiërarchische en marktcultuur voor respectievelijk de interne en externe bedrijfsoriëntatie toepasselijk is. Traditioneel bevindt de Logistiek zich in deze onderste helft van de figuur. De hiërarchie en marktcultuur passen echter slecht bij een VUCA-omgeving waarin flexibiliteit benodigd is. De gevolgen van deze mismatch tussen bestaande cultuur en VUCA-omstandigheden zijn helaas maar al te bekend; denk bijvoorbeeld aan het voortdurend tenderen op laagste prijs en het ‘afknijpen’ van werknemers.

Sociale innovatie

In een VUCA-omgeving is flexibiliteit en dus een combinatie van de Clan en Adhocratie culturen gewenst. Hierin werken mensen uit verschillende afdelingen en organisaties op een innovatieve manier samen. Bijvoorbeeld wordt bij Nike Europe de planning door de Logistiek en Sales op cross-functionele wijze gedaan. Bij Active Ants, een sterk groeiende e-fulfillment organisatie, worden nieuwe werknemers geselecteerd op hun bereidheid om met de collega’s en ketenpartners samen te werken. Binnen Lego, een familiebedrijf, is iedereen bereid om elkaar te helpen als dat nodig is zeker in de piekmaanden november en december. Zo’n nieuwe cultuur bereik je natuurlijk niet zomaar, daarvoor zijn andere mindset & gedrag en andere vormen van leiderschap nodig; een vernieuwing die bekend staat onder de naam sociale innovatie.

Logistieke kans

De conclusie van vLm’s jaarcongres is dat als VUCA toeneemt, de logistieke en supply chain professional zich zal moeten aanpassen. Verschillende inleiders lieten zien hoe dit in verschillende omstandigheden op verschillende manier kan worden ingesprongen op VUCA. Natuurlijk geldt dat alle verandering moeilijk is. Maar de eindconclusie van de deelnemers aan het jaarcongres was unaniem: VUCA is niet zozeer een bedreiging als wel een prachtige kans om ons mooie vakgebied verder te ontwikkelen. Welke kansen ziet u?

Reageer op dit artikel