De ouderwetse orderverzamelaars die hun picklijst met pen afvinken worden zeldzaam. Op de expeditieafdeling wordt gewerkt met expeditiescanning; de orderverzamelaars werken met voice picking in combinatie met een vingerscanner; sealen van de rolcontainers gebeurt automatisch en heftuckchauffeurs hebben een terminal bediend met touchscreen. 

   

Al deze ontwikkelingen hebben er voor gezorgd dat het werk efficiënter kan, met minder fouten en vaak ook veiliger. De technologische verbeteringen hebben de inhoud en de manier van werken veranderd. 
   

Fysiek werk blijft    

Fysieke werk zal altijd blijven bestaan. Ondanks alle moderniseringen worden de meeste colli in het magazijn nog steeds handmatig verplaatst, picklocaties nog vaak handmatig aangevuld en goederen handmatig uitgesorteerd ten behoeve van de opslag. Scanners, touchscreens of voice-picking veranderen daar niets aan.
      
Is er dan helemaal niets veranderd? Natuurlijk wel! Er zijn diverse hulpmiddelen die het werk makkelijker en minder belastend kunnen maken. We noemden al eerder de palletlifters waarmee de juiste werkhoogte ingesteld kan worden. Helaas komen we in de praktijk te vaak tegen dat de hulpmiddelen die voorhanden zijn niet op de juiste manier worden gebruikt, waardoor het rendement minimaal is. En dat is jammer. Er zijn wel de mogelijkheden, maar die worden niet op de juiste manier gebruikt.
      
Fysieke belasting gaat uiteindelijk niet over het beschikken over goede hulpmiddelen. Fysieke belasting gaat over de vraag hoe medewerkers tijdens de dagelijkse praktijk omgaan met belastende situaties. Het gaat over gedrag en over verandering van gedrag. En het gedrag is met de invoering van technologische hulpmiddelen niet veranderd. De verandering zit in de manier van werken en de fysieke belasting veranderd daar in mee. Maar als de aandacht alleen gaat naar de werkplekken en de hulpmiddelen en niet naar de mensen die het werk uitvoeren blijft de fysieke belasting en het risico op overbelasting aanwezig.

Hoog tijd om een goede analyse maken van het werk; de activiteiten en de handelingen die medewerkers verrichten. 
    
Een goed onderzoek kan richting geven aan verbeterpunten in het proces en de omgang met fysieke belasting. De analyse bestaat uit drie stappen:

  

Drie stappen
Wanneer een werkplek verbeterd moet worden is het van belang dat er op een gestructureerde manier onderzoek gedaan wordt naar de werkzaamheden. Hiervoor moeten drie stappen worden doorlopen: als eerste worden alle handelingen die fysieke belasting kunnen veroorzaken beschreven. De tweede stap is het bepalen van de risico-handelingen. Hiervoor moeten we analyseren waarom mensen bewegen zoals ze bewegen. De derde stap is het doorvoeren van verbeteringen om de fysieke belasting te verminderen.

 

 Stap 1: In kaart brengen van de werkzaamheden
De eerste stap in het uitvoeren van een werkplekonderzoek is het beschrijven van alle handelingen die fysieke belasting kunnen veroorzaken. Een goede methodiek om de handelingen in kaart te brengen is om algemeen te beginnen en vervolgens stap voor stap naar de details toe te werken. Dit wil zeggen dat er eerst gekeken wordt naar de taak van de medewerker en vervolgens naar de activiteiten die daarbij horen. De laatste stap is het beschrijven van de handelingen die uitgevoerd worden om het werk te kunnen doen.

Als voorbeeld het volgende: De taak van de medewerkers is het verzamelen van orders. De activiteiten die daarbij horen zijn bijvoorbeeld het pakken van rolcontainers, het bedienen van de scanner of terminal, het rijden en besturen van de picktruck, het picken van de orders op locatie, het stickeren van de rolcontainer, het sealen van de rolcontainer en het plaatsen van de rolcontainer op expeditie. Als de activiteiten helder zijn kunnen deze vervolgens weer verder onderverdeeld worden in handelingen. Bij het picken van de orders op locatie horen bijvoorbeeld de handelingen: het bedienen van de scanner, het pakken van de colli op locatie en het stapelen van de colli op de rolcontainer.  

   
Stap 2: Bepalen risico-handelingen
De handelingen die de medewerker uitvoert tijdens de werkzaamheden moeten het aangrijpingspunt zijn voor het verminderen van de fysieke belasting. Handelingen die met een hoge frequentie, een lange duur of met een hoge intensiteit worden uitgevoerd, hebben als eerste de aandacht nodig. Wanneer deze handelingen met een hoge fysieke belasting gepaard gaan, vormen zij de ‘risico-handelingen' van deze medewerker.
 
Het is belangrijk om deze analyse zorgvuldig en in de juiste volgorde te doen omdat alleen dàn de werkelijke fysiek belasting wordt bepaald. Wanneer een handeling met een hoge belasting maar af en toe voorkomt is de fysieke belasting waarschijnlijk lager dan bij een handeling met relatief minder belasting die veel voorkomt in de werkzaamheden van de medewerker. Zo kan het scannen van een barcode op een locatie of product belastender zijn dan het tillen van een fust bier. Per dag wordt die sanner misschien wel 2000 keer gebruikt terwijl er maar 4 fusten bier verzameld moeten worden die vanaf een pallet locatie op de picktruck geschoven worden.    
Stap 3: Verbeteringen doorvoeren

Allereerst moeten we er achter komen waarom mensen werken zoals ze werken. Of nog specifieker, waarom mensen bewegen zoals ze bewegen. Helaas kiezen medewerkers in de werksituatie niet vanzelf de minst belastende houding of beweging. Medewerkers passen gewoon hun eigen alledaagse manier van bewegen toe in een werksituatie. Hier kunnen heel veel redenen aan ten grondslag liggen. Dit kan liggen aan de opstelling en inrichting van de werkplek, rechts- of linkshandigheid, de manier waarop mensen zijn ingewerkt, etc. Door herhaling wordt deze alledaagse manier van werken als gewoonte ingesleten. Deze bovenstaande gedachte moeten we steeds meenemen wanneer we verbeteringen willen doorvoeren.

 

Verbeteringen zijn altijd te vinden op drie niveaus: strategisch niveau, tactisch niveau en technisch niveau. Uiteindelijk gaat het om verbeteringen op technisch (handelings)niveau. Maar daarvoor moeten de voorwaarden geschept worden op de twee bovenste niveaus.
  
Strategische verbeteringen
Strategische verbeteringen zijn verbeteringen waarvoor de uiteindelijke keuze gemaakt wordt op management niveau. Dit kunnen aanpassingen zijn in het systeem zoals de overgang van naar bijvoorbeeld expeditie scanning of voicepicking of aanpassingen in de inrichting van magazijnen. Maar er kan ook gedacht worden aan de ruimte waarin gewerkt wordt of het rouleren van medewerkers over verschillende werkplekken.
  
Tactisch niveau
De volgende stap is aan de medewerker zelf. Op tactisch niveau wordt er bewust of onbewust een keuze gemaakt hoe men het werk uitvoert. Wordt de werkplek op de juiste manier ingericht? Wordt er vooraf een analyse van het werk gemaakt? Vanuit welke positie wordt er gewerkt? Het zijn allemaal keuzes die de medewerker kan maken. Om de juiste keuze te maken is het van belang dat de medewerker goed is voorgelicht en weet wat de voor- en nadelen zijn.
   
Op welke manier
De laatste stap van verbeteringen ligt ook bij de medewerker zelf. Uiteindelijk gaat het erom op welke manier (techniek) de activiteiten worden uitgevoerd. Dit is echter niet gemakkelijk te beïnvloeden. Zoals eerder beschreven kiezen medewerkers in de werksituatie niet vanzelf de minst belastende houding of beweging. Medewerkers passen gewoon hun eigen alledaagse manier van bewegen toe in een werksituatie. Door herhaling wordt deze gewoonte ingesleten. Ook bij veranderingen in de werkplek zijn medewerkers ontzettend goed om hun eigen motoriek aan te passen.
 

Als voorbeeld het volgende: Door modernisering zijn er in het warehouse een aantal ergonomische aanpassing gedaan. Alles is volledig geautomatiseerd. Door middel van scanning en barcode's worden de colli automatisch over de lopende banden getransporteerd naar de goede locatie. Er is een heftafel aangeschaft waardoor de medewerker op hoogte de colli kan pakken of wegzetten. Helaas heeft de medewerker zelf geen inzicht in het voorkomen van fysieke belasting. Ook is er geen geschoolde arbeidsmotoriek aanwezig waardoor de handelingen op een alledaagse manier worden uitgevoerd. Er ontstaat ondanks alle moderniseringen toch een situatie waar de medewerker werkt met een grote hefboom, instabiele houding, geen symmetrie en eindstanden in de gewrichten. Als dit vaak en langdurig voorkomt levert dit een hoge fysieke belasting op.
 

Achteraf voelt men belasting 

In de dagelijkse praktijk denken mensen niet bewust aan de manier van bewegen, behalve als er beperkingen of blessures zijn. Mensen doen gewoon zoals ze altijd doen. Pas achteraf voelen mensen dat ze zich veel belast hebben, en dan is het meestal te laat. Deze alledaagse manier van bewegen is voor werksituaties eigenlijk te belastend. In de werksituatie wordt bij een fulltime aanstelling het lichaam namelijk 5 dagen x 8 uur in de week belast! En veelal bestaan de handelingen in het werk uit repeterende bewegingspatronen, waardoor de risico's op blessures verhoogd worden. Geschoolde arbeidsmotoriek is dan ook een belangrijke voorwaarde voor het verminderen van fysieke belasting. Dit is een manier van bewegen die minder belastend is en minder risico's oplevert ten aanzien van blessures. Het is een bewust getrainde manier van bewegen. Hiervoor is bewuste aandacht voor de werkplek en voor de medewerker nodig. Daarnaast is begeleiding (coaching) noodzakelijk.
 

Plezier neemt toe

Het eindresultaat van het werkplekonderzoek wordt bepaald door de mate waarin de medewerker en het bedrijf erin slagen gezamenlijk de stappen goed te doorlopen en de gevonden risico-handelingen te onderzoeken en te verbeteren. Wanneer dit lukt zal de fysieke belasting van de werkplek een heel stuk verminderen. En niet onbelangrijk, kan het plezier van de medewerker om deze werkzaamheden uit te voeren toenemen.