Gerelateerde items

Herstelbegeleiding; terug naar eigen werk!(Expertartikel, 12 feb 2009)

 

Zeven kenmerken van goede coaching in het magazijn(Expertartikel, 27 nov 2008)

 

De laatste tijd is er veel aandacht voor fysiek zwaar werk in de politiek en in de media. De aanleiding vormt de discussie rondom de AOW-leeftijd. Minister Wouter Bos stelt voor om via de Arbowet meer aandacht af te dwingen voor fysiek zwaar werk: mensen moeten zonder gezondheidsproblemen tot hun pensioen kunnen werken.

Meer aandacht voor fysieke arbeid is van harte welkom. Het zou een impuls kunnen geven aan waardevolle initiatieven op dit terrein. Wetenschappers geven aan dat het een ‘hele klus is om fysiek werk te verlichten'. Eenvoudige aanpassingen zouden inmiddels zijn doorgevoerd. Een veel gehoorde opvatting in de wetenschap is dat de enige mogelijke aanpak bestaat uit het verder elimineren van deze vorm van arbeid.

8.000 kilo verzetten

Fysiek werk is echter van alle tijden en dat zal zo blijven. 20 procent van onze beroepsbevolking is werkzaam in de traditionele zware arbeid. Meestal denkt men daarbij aan de bouwsector of gezondheidszorg, maar in de logistiek werken ook vele tienduizenden mensen, die het heel gewoon vinden om dagelijks 8.000 kilo te verzetten, soms 40 jaar lang.

Drie componenten

Dat het een hele klus is, is een juiste constatering. Maar dat zit meer in de omvang dan in de moeilijkheidsgraad. Er zijn namelijk vooruitstrevende bedrijven die al jaren investeren in de professionalisering van fysiek werk. In een succesvolle aanpak zien we steeds drie componenten:

1. Training

Allereerst: de training van de medewerkers op de werkvloer. Uit literatuuronderzoek zou blijken dat een tilcursus niet leidt tot vermindering van de uitval. Logisch: we maken ook geen professionele voetballers door middel van een instructie of voorlichtingsmiddag.

Voor veel vormen van fysiek werk is inmiddels een geschoolde motoriek ontwikkeld. Daarbij wordt rekening gehouden met algemeen aanvaarde principes die het werk aantoonbaar minder belastend maken. Het trainen van deze motoriek is vergelijkbaar met het trainen van techniek in de sport. Het is inspannend, vraagt veel oefening en coaching.
 
De trots bij het beheersen van de techniek is ook vergelijkbaar en levert een positieve bijdrage aan de beleving van het werk. Duizenden werknemers brengen deze geschoolde arbeidsmotoriek dagelijks in praktijk. Niet omdat het moet, maar omdat het hun vakmanschap versterkt en omdat zij ervaren dat het werk daardoor minder belastend is.

2. Coachen

Het tweede onderdeel is het opleiden van de direct leidinggevende tot coach in het fysieke werk. Dat vraagt een bijzondere expertise. Voor een sportcoach vinden we het raar als die alleen leidinggevende capaciteiten heeft. De vaardigheid om motoriek over te brengen en om zinvolle analyses te maken van ‘het spel' zijn onontbeerlijk. Dat is voor de direct leidinggevenden in fysiek werk precies zo.

Een groot aantal coaches bewijzen de waarde en de haalbaarheid van dit onderdeel. Behalve de coaching van de medewerkers levert hun deskundigheid veel praktische en zinvolle aanpassingen op in het werk.

3. Begeleiding

Ten slotte: de professionele begeleiding van medewerkers met blessures. In de bestaande gezondheidszorg kent men nagenoeg geen begeleiding die doorloopt tot op de werkvloer. Meestal is het de bedrijfsarts die een opbouw aangeeft in dagen of uren. Eenmaal aan het werk moet de medewerker het verder zelf uitzoeken, waardoor de kans op terugval groot is. Ook hier kan men een vergelijking maken met professionele sport. Al meer dan 20 jaar zijn daar hersteltrainers actief, die werken met intensieve begeleidingsprogramma's. Uiteraard vindt deze begeleiding grotendeels plaats op het speelveld. In diverse bedrijfsorganisaties wordt een vertaling van dit idee van strakke trainingsprogramma's, gebaseerd op gedoseerde belasting en doorlopend tot op de werkvloer met succes toegepast.

Professionalisering fysiek werk  

Het zou mooi zijn als dit meer ingang kreeg in de gezondheidszorg. Verzekeraars zouden dit kunnen stimuleren door deze vorm van begeleiding ook te vergoeden en de eis dat de begeleider een fysiotherapiepraktijk heeft met wachtkamer, massagebank en fitnesstoestel los te laten.

Om professionalisering van fysiek werk op grote schaal door te voeren, is ondersteuning nodig van onderwijs en wetenschap. De bewegingswetenschapper zou zijn deskundigheid op arbeidsmotoriek en trainingsmethodiek kunnen richten. Financiering zou geen probleem mogen zijn, immers de maatschappelijke relevantie is evident.

Weinig aandacht in onderwijs  

In de opleiding voor fysiotherapie is aandacht voor arbeidsmotoriek noodzakelijk. Die is er niet of nauwelijks, terwijl de fysiotherapeut wel vaak het werk als oorzaak aanmerkt.

In het beroepsonderwijs wordt helaas weinig aandacht besteed aan het fysieke aspect. Meestal gaat het niet verder dan een korte instructie, maar je zou bijvoorbeeld aankomende orderpickers en chauffeurs in 4 jaar opleiding ook kunnen trainen om met hun niet- voorkeurshand te werken. Dit zou veel eenzijdige belasting kunnen wegnemen.

Een training in arbeidsmotoriek in het onderwijsprogramma integreren zou geweldig zijn. Het zou een positieve impuls geven aan het imago van het werk.

Aandacht teveel op laatste jaren

Professionalisering van fysiek werk is mogelijk als we de krachten kunnen verenigen. Het zal echter nooit een garantie kunnen geven voor een verlenging van de arbeidzame periode tot 67 jaar. Veel mensen met fysiek zwaar werk komen nu al niet in de buurt van de AOW-leeftijd.

Een mooi begin zou zijn als de focus, die nu gericht is op de laatste twee jaren, afbuigt naar de jaren die daar aan voorafgaan. Dan krijgt het fysieke werk eindelijk de aandacht die het verdient.