In opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ontwikkelt stichting Consument en Veiligheid gedragscampagnes waarmee het veiligheidsbewustzijn op de werkplek kan worden vergroot. In de sectoren opslag, transport en metaal hebben dit jaar een aantal bedrijven meegewerkt aan een gedragscampagne, die zich richt op het veilig werken met heftrucks.
    

Ongelukken voorkomen
Aanleiding voor de campagne is het grote aantal ernstige ongelukken met heftrucks. Jaarlijks overlijden gemiddeld vijf mensen na een ongeval met een heftruck en worden nog eens 1.500 slachtoffers behandeld in ziekenhuizen.
Ongelukken met heftrucks zijn goed te voorkomen. Daarom is de heftruck beter beveiligd, zijn gevarenzones afgeschermd en voetgangersgebieden gemarkeerd, krijgen chauffeurs een rijvaardigheidstraining en zorgen veel bedrijven voor voldoende manoeuvreerruimte, stevige stellingen, vlakke vloeren en goed zicht voor de chauffeurs.
     

'Dat overkomt mij toch niet houding'
Maar ondanks al deze verbeteringen blijven er te veel ongelukken en incidenten gebeuren bij bedrijven die met heftrucks werken. Waarom? Omdat mensen nu eenmaal mensen zijn en denken dat ze de dingen op het werk kunnen doen zoals ze vinden dat ze dat moeten doen. Een ‘dat overkomt mij toch niet houding' is de belangrijkste reden dat mensen niet alles doen wat nodig is om veilig te werken. Dat geldt voor heftruckchauffeurs, maar net zo goed voor andere collega's en passanten die op de vloer hun werk doen en zelf niet op de heftruck zitten.
   
Om een onverschillige houding te slechten is gedragscommunicatie een voor de hand liggend middel. Maar dan wel op een manier dat de communicatie uitdagend en begrijpelijk is en niet wordt ervaren als ‘dat weten we nu wel' of ‘waarom doet de baas het zelf niet als hij 't zo goed weet!'.
       
De kennis van de vaardigheden die mensen hebben en de belemmeringen die ze ervaren om veilig te werken, vormen de basis voor een succesvolle gedragscampagne. Als we dat niet weten en ons beperken tot het top down (verticaal) communiceren van de veiligheidseisen en voorschriften, moeten we ook niet verbaasd zijn wanneer onze voorlichting niet aanslaat op de werkvloer. Bij gedragscommunicatie moet sprake zijn van een interactie en daarbij is gelijkwaardig (horizontaal) communiceren tussen leiding en medewerkers een vereiste. Hiervoor is kennis van de vaardigheden en de belemmeringen die worden ervaren bij uw mensen om veilig te werken, onontbeerlijk.

Belangrijkste do's

Onderstaand een samenvatting van de belangrijkste do's voor gedragscommunicatie over het veilig werken met heftrucks.
 

Voorbereiding van gedragscampagnes

• Eerst goed luisteren dan doen. Openheid en eerlijkheid zijn daarbij essentieel.- Leer van uw mensen. Niet denken dat u zelf alles moet weten en meteen komen met oplossingen.
• Onderzoek vooraf de houding van uw medewerkers ten aanzien van veiligheid, hun kennis en vaardigheden om veilig te kunnen werken en de belemmeringen die ze in de dagelijkse praktijk ervaren.
• Kijk eerst naar wat uzelf nog niet (goed) doet en wat beter kan.
• Houd het simpel: het gemiddelde opleidingsniveau is niet hoog. Volledigheid is daarom belangrijk. Het moet meteen voor iedereen duidelijk zijn waarover het gaat. 
• Benader uw mensen met vertrouwen en respect, dat motiveert hen. Ga uit van hun kunnen!
• Als u gedrag of cultuur wilt veranderen, zie medewerkers van hoog tot laag als gelijkwaardige gesprekspartners. Mensen moeten niet de indruk krijgen dat zij alleen maar het veiligheidsprobleem veroorzaken. Sta open voor hun praktische kennis en standpunten, formuleer gezamenlijke doelen, betrek hen bij de oplossingen en geef hen een rol in de uitvoering. We doen het samen!
• Geef een verbetering die moet leiden tot verandering van cultuur en gedrag de tijd die het nodig heeft. Haast en weinig tijd nemen in de voorbereiding zijn slechte raadgevers.
     

Uitvoering van gedragscampagnes

• Zorg voor interactie. Vraag uw medewerkers naar oplossingen voor veiligheidsproblemen. En zorg dat u wat doet met aangedragen oplossingen die praktisch uitvoerbaar zijn of koppel terug waarom u er niets mee doet. U laat daarmee zien dat u luistert en de ervaring uit de praktijk serieus neemt.  
• Zonder dat inspanningen van medewerkers ten koste hoeven te gaan van het eigenlijke werk, kunt u medewerkers rollen geven in de campagne. Bijvoorbeeld door ze te vragen knelpunten te inventariseren die ze tegenkomen op de werkvloer of praktijkervaring en oplossingen te delen met collega's tijdens een toolbox-meeting. Geef mensen op de werkvloer een rol in de uitvoering van de campagne om te laten zien dat het verbeteren van de veiligheid iets is dat je samen doet.
• Gebruik de ervaring van oudere werknemers om jongeren op een praktische manier met veiligheid te leren omgaan. Maak evenzo gebruik van het enthousiasme van jongere werknemers en hun veiligheidskennis uit opleidingen om ingeslepen, routinematig gedrag van oudere werknemers op de werkvloer beter bespreekbaar te maken.
• Maak de uitvoering duurzaam door zelf het goede voorbeeld te geven en vooral door u te laten zien op de werkvloer. Dit voorkomt op termijn verslapping van aandacht en uitval.

Evaluatie van gedragscampagnes

• Evalueer de inspanningen die u gezamenlijk doet om de veiligheid te verbeteren en houd zicht op de veiligheidsbeleving.
• De resultaten geven u bovendien inzicht waar u staat en hoe u het best verder kunt gaan.

Wilt u meer weten over de Alerta-campagne, neemt u dan contact op met stichting Consument en Veiligheid via alerta@veiligheid.nl.