artikel

Lean nog te vaak ongestructureerd

Warehousing

Nederlandse bedrijven ‘zeggen’ bezig te zijn met lean. Maar vooralsnog wordt er door allerlei managers vooral over lean gepraat. Bezig zijn met lean zoals Toyota’s Taiichi Ohno het bedoelde zijn er maar weinig. Een achtergrondartikel met lean-tips!

Lean nog te vaak ongestructureerd
Lean nog te vaak ongestructureerd

Artikel oorspronkelijk gepubliceerd in Logistiek op 1 mei 2009.

 

De focus bij zowel productiebedrijven als dienstverleners ligt teveel op lean benaderen vanuit de instrumentele kant, maar zou meer op basis van de lean gedachtengang moeten plaatsvinden. 

Tijdens een masterclass SCM, georganiseerd door Capgemini, ging een van de presentaties over lean. Een van de consultants deed de uitspraak dat uit onderzoek van Capgemini bleek dat er in Nederland maar weinig bedrijven zijn die echt gestructureerd met lean werken. Deze uitspraak is de aanleiding voor dit artikel, want is het inderdaad zo dat Nederlandse bedrijven lean niet zo oppakken als de bedoeling was van Toyota’s Taiichi Ohno?
 

Instrumenten

5S, Kaizen, Auto-Quality Jidoka, Poka-Yoke & Andon zijn alle instrumenten die passen binnen het lean gedachtegoed, of beter gezegd, het zijn instrumenten die ondernemingen kunnen inzetten om verspilling binnen een bedrijf tegen te gaan.

Het gaat volgens Ohno om verspilling te voorkomen. “Het enige wat we doen, is kijken naar de tijd vanaf het moment dat de klant ons een order geeft, tot het punt waarop we het geld ontvangen. En we reduceren die tijd door de niet-waardevolle verspillingen te verwijderen”.
 

Eenvoudige stappen

Lean is een gedachtegoed, maar begint vrijwel altijd met eenvoudige stappen, die bestaan uit het toepassen van instrumenten om efficiënter te werken.

“Maar als je 5S oppakt binnen je bedrijf, wil dat nog niet zeggen dat je ook ‘lean’ bent”, is de mening van Dick van Teeffelen, zelfstandige, maar eerder binnen Nefit betrokken bij de de invoering van lean in de Drenthse productielocatie.

“Ook kan het niet zo zijn dat een werknemer zegt ‘we doen aan lean omdat de directeur het zo wil’. Zoiets is onzin, lean werkt alleen als het breed wordt gedragen in de organisatie. Pas na een aantal jaren zul je de echte voordelen van lean gaan zien, het implementeren kost gewoon tijd”, stelt Van Teeffelen.
 

Genoeg aandacht

Congressen, masterclasses, artikelen, het onderwerp lean heeft de afgelopen jaren voldoende aandacht gekregen.

In de wandelgangen waren termen als 5S en Kaizen ook veelgehoord, maar er gestructureerd mee aan de slag gaan gebeurde nog te weinig. Dat is ook de mening van Hessel Visser, adviseur, auteur en docent op lean-gebied: “Lean is niet alleen minder neerzetten en de boel opruimen. Je moet het eerst in het DNA van het personeel krijgen én de directie erachter hebben staan voordat je resultaten kunt verwachten. Bij de mensen die het in gang moeten zetten en houden dient bewustwording te worden gecreëerd. Aan de directie is het dus niet de taak om alleen ‘gij zult lean doen’ te verspreiden. Doen ze dat wel, dan wordt het door het personeel gezien als trucje om goedkoper te werken.”
 

Toekomst Lean 

Goedkoper werken zal uiteindelijk wel het doel zijn onderaan de streep, maar de weg naar de constante besparingen – Toyota heeft zich tot doel gesteld om elk jaar tien procent te besparen – is ook een lange weg.

Bij Nefit werd de stap naar werken via lean volgens Van Teeffelen vooral ingegeven door het in de hand houden van kosten. “Met het oog op de toekomst zijn we overgestapt op lean. De allerbelangrijkste reden was dat de klant alleen wil betalen voor iets waar hij wat aan heeft. Maar een belangrijke tweede reden om lean te gaan was dat we daarmee dachten meer kans te hebben om de werkgelegenheid van Nefit in Nederland naar de toekomst toe te behouden.”
 

Productie het verst

De meeste voorbeelden van bedrijven die werken volgens de lean denkwijze zijn te vinden in de producerende industrieën. Parker’s Pneumatic divisie, Power Packer, Scania, Nefit, Auping, DAF, Giant, HP, Polynorm, Sealskin en Vector Aandrijftechniek. Het zijn enkele voorbeelden van producerende bedrijven die lean toepassen. Ceva Logistics, DHL en de logistieke operatie van Sandvik zijn een paar dienstverlenende voorbeelden van lean.

Alex Nieuwpoort van Sandvik is bij Sandvik, medeverantwoordelijk voor de invoering van lean. “Het is nu een jaar geleden dat we ermee aan de slag gingen. Op voorhand stond niet vast dat we voor deze manier van werken zouden kiezen. Wat we wilden was efficiënter werken. In het kader van een Workplace Optimization Program (WOP) zijn we gaan kijken naar het magazijnproces. Het personeel is natuurlijk ook bij dit project betrokken. De vraag is dan natuurlijk hoe je zo’n WOP goed van de grond krijgt en lean werd uiteindelijk de manier.”
 

“Klein beginnen”

Ook bij Sandvik is gestart met 5S, dat staat voor eenvoudige visuele sturing. “We hebben ook de eigen arbeidsomgeving onder de loep genomen. Je moet sowieso klein beginnen, en daarna pas groter gaan denken. Gestart zijn we bij de afdelingen VAS en inbound. Bij VAS houden de werknemers zich onder andere bezig met labelling en graveren. Daarna hebben we de afdelingen, waar inpakwerk wordt gedaan en de retouren worden verwerkt, erbij betrokken. Telkens als we een stapje verder gingen is er iemand met ervaring van de voorgaande stap bij betrokken om leiding te geven. Op die manier hebben we een soort van standaard gecreëerd voor alle afdelingen”, aldus Nieuwpoort.
 

Zo gestructureerd als de aanpak bij Sandvik is, zo gaat het bij bedrijven meestal niet. Hoewel bij veel lean-starters het begin wél enthousiast is. De stappen die erna volgen zijn cruciaal voor het wel of niet slagen.

Huub Torremans van Rijnconsult: “Lean begint met leiderschap, een kleine groep mensen binnen een bedrijf die iets wil verbeteren. Instrumenten gebruiken om lean in gang te zetten en het personeel lean leren begrijpen is een volgende stap. Daarna volgen de mindset en het gedrag van individuen, personeel moet zo veranderen dat ze zelfcontinu verbeteringen willen doorvoeren. Ze moeten hiervoor ook zelf de mogelijkheid krijgen. Als je zover bent, dan is lean een heerlijke manier van werken.”
 

“Energie uitstralen”

Het meest opvallende wat Alex Nieuwpoort is bijgebleven van het lean-traject tot nu toe sluit naadloos aan bij de opmerking van Torremans.

Nieuwpoort: “Wat mij echt is bijgebleven, is de energie die de eerste groep mensen uitstraalde toen ze aan de slag gingen met de eerste praktijkprojecten. Ik ging daar zelf ook met veel meer energie weg dan ik er was gekomen, het was fascinerend om te zien.”

Toch was de oude werkwijze niet direct vergeten volgens Nieuwpoort. “Ik vroeg ze nog waarom ze hun werkzaamheden juist op die bepaalde manier deden. Kwam er vanuit de groep de opmerking dat als ik het anders wilde ik het moest zeggen. En dat is nu juist niet de bedoeling… als werknemers met een goed idee komen om iets efficiënter te doen dan moet je ze ook die vrijheid geven het zo te doen.”
 

Tijd voor vervolgstap

Na de start met lean, het gebruiken van instrumenten om zaken te verbeteren is het tenslotte tijd voor een volgende stap in het proces. Bij Sandvik denken ze hierover na, bij weer een ander bedrijf, Sealskin, eveneens. Zonder hulp van buitenaf, van mensen die zich flink in lean hebben verdiept en de verschillende stadia van het proces bij meerdere bedrijven hebben zien ontwikkelen, kom je als onderneming eigenlijk niet verder. En het is wel zaak om stappen vooruit te blijven zetten, dat hoort immers bij de lean filosofie. Van Teeffelen: “Hoewel het voor sommige bedrijven ook al loont om in eerste instantie het eenvoudig plukbare lage fruit te plukken.” Visser: “Het is verbazingwekkend hoe veel bedrijven niet exact weten hoe ze de vervolgslag moeten maken. Simpele spelletjes zoals het door elkaar husselen van bijvoorbeeld vijftig onderdelen van een machine en er één weglaten helpt al heel veel. Door elkaar gehusseld duurt het lang het ontbrekende onderdeel te vinden, gestructureerd werkend al een stuk sneller en als er echt goed over nagedacht wordt is het onderdeel in een mum van tijd gevonden.” Volgens Visser is daarna de weerstand tegen lean verdwenen als sneeuw voor de zon. 

 

Lean tips van de geïnterviewden:
 
 

  • Te vaak nog wordt binnen bedrijven naar deelkosten gekeken, terwijl juist totale kosten centraal moeten staan.
  • Succes boeken vooral bedrijven die kwaliteitsbewustzijn sowieso hoog in het vaandel hebben, evenals bedrijven die goed naar het hele bedrijfsproces kijken.
  • Succes met lean boek je als het bij de cultuur past van de onderneming.
  • Het management moet zich zelf ook aan de lean regels houden.
  • Organiseer regelmatig events rond lean om het onder de aandacht te brengen en houden.
  • Bedrijven met een heldere focus hebben de meeste kans van slagen.
  • Het kunnen tonen van gerealiseerde resultaten is onmisbaar.
  • Lean is géén methode om te saneren.
Reageer op dit artikel