artikel

Onderzoek lichaamstrillingen: actie vrijwel altijd noodzakelijk

Warehousing Premium

Vrijwel elke heftruck zal tijdens zijn inzet de actiewaarde voor lichaamstrillingen van 0,5 m/s2 overschrijden, zo blijkt uit een uitgebreid BMWT-onderzoek met verschillende heftrucks, banden en stoelen. Maatregelen zijn dus gewenst, maar niet altijd noodzakelijk, vult de Arbeidsinspectie aan. De omstandigheden ter plaatse zijn hierbij maatgevend.

Artikel oorspronkelijk gepubliceerd in Transport&Opslag op 1 december 2006.

Deze herfst hield de brancheorganisatie BMWT, in samenwerking met The Greenery en de Arbeidsinspectie (AI), een uitgebreid onderzoek naar lichaamstrillingen op heftrucks. Zes verschillende merken, zowel elektrisch als met verbrandingsmotor, werden onderzocht. Verschillende banden, stoelen, ondergronden en chauffeurs zijn gemeten en vergeleken. De conclusie: geen van de onderzochte heftrucks overschreed tijdens een normale daginzet het maximaal toegestane niveau voor lichaamstrillingen (grenswaarde) van 1,15m/s2, zoals bepaald in de Richtlijn Trillingen 2002/44/EG. Wel passeerden vrijwel alle trucks de actiewaarde van 0,5 m/s2.
 

Of actie daadwerkelijk nodig is, hangt geheel af van de inzetduur en de situatie ter plaatse. Veruit het meest bepalend voor de mate van de trillingsbelasting zijn daarbij de vloercondities, de rijsnelheid en het rijgedrag van de chauffeur.

Zes merken, één meetmethode

Uiteraard spelen andere factoren zoals truckeigenschappen, stoelinstellingen, bandenkeuze en de mate van vorkbelasting ook een rol, maar dat is in een veel geringere mate.
 

Alle heftrucks zijn op twee parcoursen ingezet: op asfalt en op een combinatie van klinkers en asfalt. Er is zowel onbelast als met last (800 kg) gereden. Elke meting is minimaal tweemaal uitgevoerd om een correct datavergelijk te krijgen. Bij het asfalt-klinker parcours werd per rit werd zesmaal een lastige en hobbelige overgang tussen beide bestratingsoorten gepasseerd. Uit de cijfers blijkt dat vrijwel alle truckmerken betere waarden scoorden op de asfaltvloer dan op het klinker/asfaltparcours, maar echt heel groot zijn de verschillen niet.
 

Duidelijk groter zijn de verschillen tussen het rijden zonder en met last op de vork, ongeacht de ondergrond. Bij het rijden zonder last over het klinkerwegdek wordt de hoogste trillingswaarden gemeten. Opvallend is dat de relatief zware trucks in deze vergelijking een minder groot verschil te zien geven tussen de beste en slechtste score. De lichtere trucks (in tonnage) scoren in de regel hogere waarden op het klinkerparcours zonder last. In het algemeen gesteld komen zwaardere trucks met een lange wielbasis en een lage zit beter uit de bus.
 

Bandenkeuze

Enkele leveranciers hebben bij hun testtruck verschillende banden meegeleverd, zoals volrubberbanden, luchtbanden, speciale zachte profielloze banden en banden met een geperforeerde middenlaag. De algehele conclusie luidt dat volrubberbanden de beste meetresultaten opleveren. Luchtbanden zorgen met hun soepele karakter, ook op relatief goede vloeren voor extra bewegingen van de heftruck. Bij één truck leverden de luchtbanden bijna een verdubbeling van de trillingsbelasting op tijdens de onbelaste rit over het asfalt in de binneninzet. Bij de buiteninzet is de score vrijwel gelijk als er zonder last wordt gereden. Alleen tijdens het rijden met last op klinkers, slaat het voordeel in lichte mate door naar de luchtband. De speciale soepele band zonder profiel laat in het algemeen minder grote verschillen zien tussen de vloertypen en beladingtoestand van de truck.

Op een van de elektrotrucks zijn naast volrubberbanden, ook banden met perforatiegaten in de middenlaag en speciale softbanden zonder profiel ingezet. De beste scores worden geleverd door de geperforeerde banden, met uitzondering van de onbelaste rit op asfalt. Daar scoorden de volrubberbanden beter, al is het verschil tussen beide bandensoorten gering.
 

Juiste instelling

Een andere variabele tijdens de metingen was het stoeltype. Diverse leveranciers hebben naast een mechanisch geveerde stoel ook een luchtgeveerde stoel geleverd voor de test. Naast de Grammer MSG30 en MSG65 (mechanisch en luchtgeveerd) zijn stoelen getest van Eblo (LGV25C1, luchtgeveerd) en Savas (Columbus luchtgeveerd, automatisch instellend). Conclusie: de verschillen tussen lucht- en mechanisch geveerde stoelen komen amper tot uitdrukking in de testresultaten.

Wel is een juiste instelling van de stoel van groot belang om trillingen tot een minimum te beperken. Een te zacht ingestelde stoel levert een veel hogere trillingsbelasting op dan een te stijf afgeveerde stoel. Bij een slecht ingestelde zetel (te slap) en bij een veel te hoge rijsnelheid liep de belasting op tot de onverantwoorde waarde van 1,62 m/s2. Dit pleit voor de inzet van heftruckstoelen die makkelijk en duidelijk instelbaar zijn op het juiste gewicht van de chauffeur. Beide testrijders spraken hun voorkeur uit voor de zelfinstellende luchtgeveerde stoel die automatisch de juiste demping regelt.
 

Rijsnelheid en rijgedrag

De chauffeurs bij deze uitgebreide trillingsmeting zijn professionals die gewend zijn om optimaal te anticiperen op de bedrijfsomstandigheden. Vrijwel altijd was het rijgedrag correct afgestemd op de situatie. Vooral bij de inzet op oneffen terrein bleek dit van doorslaggevend belang.

Op verzoek van de testers hebben de chauffeurs soms ook met maximaal vermogen hun testrondes gereden. De conclusie is overduidelijk: hard en bruusk rijden verhoogt de trillingsbelasting zeker met 30 procent.

Het testgezelschap heftrucks telt één kandidaat met een verbrandingsmotor en een duidelijk hogere rijsnelheid. Vrijwel alle metingen liggen dan ook boven het niveau van de andere trucks. Alleen de draaiende motor van de LPG-truck levert reeds een trillingsbelasting op van 0,16 m/s2. Deze waarde telt dus bij iedere meting automatisch mee.
  

Wie echt continu op een heftruck werkt onder lastige omstandigheden, zoals het rijden op stelconplaten of op ander oneffen wegdek, zal met zekerheid geen volledige werkdag kunnen halen zonder gezondheidsrisico te lopen of in strijd te zijn met de wettelijke voorschriften. Duidelijk is tevens dat onder ogenschijnlijk goede omstandigheden, zoals het rijden over een asfaltvloer, vrijwel altijd de actiewaarde wordt overschreden als er per dag 8 uur met de heftruck wordt gewerkt.

Aanpassen en afwisselen

Uit het onderzoek blijkt tevens dat de heftruck zelf zeker niet de voornaamste veroorzaker is van trillingen, mits de truck goed is onderhouden en alle truckvariabelen optimaal zijn benut/ingesteld.

Als het toch nodig is dat er acht uur wordt gereden dan dient de werkgever van de chauffeur maatregelen te treffen om de situatie te verbeteren. Dit kan door het aanpassen van de vloeromstandigheden, maar ook door afwisseling van het werk, een nauwkeurige bandenkeuze, het vermijden van schokken en stoten of technische oplossingen zoals het monteren van een stikstofdemper in de mast om een rustiger loop van de totale truck te bereiken. De effectiefste manier om de trillingsbelasting te verminderen is rustiger rijden op lastige en hobbelige vloergedeelten en een soepel en weloverwogen rijgedrag in het algemeen.

 

HANDHAVINGSBELEID ARBEIDSINSPECTIE

De Arbeidsinspectie (AI) ziet het initiatief van de BMWT als een waardevolle aanvulling op de eigen verantwoordelijkheid die branches nemen om tot betere arbeidsomstandigheden te komen en duidelijkheid te geven over de impact en aanpak van verschillende arbo-aspecten. Op basis van de meetresultaten stelt de AI dat het handhavingsbeleid wat de lichaamstrillingen betreft, vooral aan de orde komt als de omstandigheden hiertoe aanleiding geven. De AI kijkt hierbij naar de regelgeving de stelt dat de grenswaarde van 1,15 m/s2 nooit mag worden overschreden. Als dat wel het geval is moeten direct maatregelen worden getroffen om de blootstelling tot onder die grens te brengen.
 

Plan van aanpak

Als uit de beoordeling blijkt dat werknemers worden blootgesteld aan trillingsniveaus die boven de actiewaarde uitkomen, is de werkgever wettelijk verplicht een plan van aanpak op te stellen om de blootstelling zoveel mogelijk en bij voorkeur tot onder de actiewaarde te beperken.

Als de condities zoals de vloer, de lading, de instructie en het ingezette materieel goed zijn, worden er geen extra technische maatregelen opgelegd om de trillingsbelasting te verbeteren. Wel vraagt de AI een grote mate van bewustzijn om correct met trillingsbelasting om te gaan. Hierbij kunnen ook organisatorische maatregelen aan de orde komen zoals beperking van de blootstellingstijd.
 

Extra maatregelen

Bij minder goede condities, zoals een veelvuldige inzet op oneffen ondergronden als stelconplaten en/of klinkers, zal beslist gevraagd worden hoe de trillingsbelasting ter plaatse is en hoe de werkgever streeft naar een vermindering van lichaamstrillingen voor de medewerkers.

Ook zal de inzet van slecht onderhouden materieel aanleiding kunnen zijn tot extra maatregelen. Heftruckrijden onder matige tot slechte omstandigheden is immers een activiteit met aantoonbare gezondheidsrisico’s.

 

Reageer op dit artikel