artikel

Als elke seconde telt

Warehousing

Ondanks voorzorgsmaatregelen kan het toch voorkomen dat in een magazijn brand ontstaat. Het pand moet dan zo snel en ordelijk mogelijk worden verlaten. Om dit te bereiken, is het opstellen van een ontruimingsplan noodzakelijk en zelfs wettelijk verplicht.

Artikel oorspronkelijk gepubliceerd in Transport&Opslag op 1 december 2006.

Ondanks voorzorgsmaatregelen kan het toch voorkomen dat in een magazijn brand ontstaat. Het pand moet dan zo snel en ordelijk mogelijk worden verlaten. Om dit te bereiken, is het opstellen van een ontruimingsplan noodzakelijk en zelfs wettelijk verplicht.

          

Er zijn diverse situaties denkbaar dat een magazijn of distributiecentrum moet worden verlaten. Brand is de meest voor de hand liggende. Het gevaar daarbij is groot, vooral als gevolg van de grote rook- en hitteontwikkeling vallen er snel slachtoffers. Maar ook een bomalarm, een gaslek, of een ingestorte stelling kan de aanleiding zijn. Vanwege de levensbedreigende situatie die dan voor de mensen in dat gebouw kan ontstaan, is het van groot belang dat het pand zo snel mogelijk verlaten kan worden. Paniek moet te allen tijde worden voorkomen, omdat dit tot nog meer slachtoffers leidt. Zo’n ontruiming moet daarom vooral gedisciplineerd verlopen. Om dit te bereiken is het opstellen van een ontruimingsplan noodzakelijk. Hierin wordt, door middel van taken en instructies, aangegeven wie welke actie moet ondernemen in geval van een calamiteit. De kernvragen bij het ontruimingsplan zijn: wie stelt dat plan op, wat moet er in staan en wie voert het uit, als het aan de orde is? Joop ter Beest is als veiligheidskundige, verbonden aan opleiding- en adviesbureau ’t Web. Hij is daarvoor jaren als veiligheids- en beveiligingsexpert werkzaam geweest bij het farmaceutische bedrijf Merck, Sharp & Dohme (MSD) in Haarlem.

          

Papierwinkel

“Bij het opstellen van een goed doordacht ontruimingsplan komt heel veel kijken”, waarschuwt Ter Beest. “In de praktijk zie je dat vooral veel kleinere ondernemers, die zelf een plan opzetten, al gauw vastlopen in die enorme papierwinkel en een veiligheidskundige in de arm nemen om de klus te klaren.” Een ontruimingsplan is zeker geen vrijblijvende aangelegenheid, maar vloeit voort uit de Arbo-wetgeving. Iedere eigenaar van een magazijn of distributiecentrum is daarmee, ongeacht de schaalgrootte, wettelijk verplicht een deugdelijk ontruimingsplan op te stellen. Daarnaast omvat het ontruimingsplan een plattegrond waarop onder meer alle vluchtwegen staan vermeld. Kopieën daarvan moeten goed zichtbaar op strategische plekken in het magazijn worden opgehangen. Voor het opstellen van een ontruimingsplan gelden bepaalde spelregels om snel en doelgericht tot het voorgeschreven resultaat te komen. Diverse opleidingsinstituten geven cursussen voor het opstellen van een veiligheidsplan en een ontruimingsplan, volgens de NEN-NTA 8112 richtlijnen. Veiligheidskundigen zijn hiermee beroepsmatig bekend.

         

Kosten

Het opstellen van een inventarisatielijst is een klus die de meeste logistieke ondernemingen nog wel zelf kunnen doen. In die opsomming staat vermeld wat en hoeveel goederen er in het magazijn zijn opgeslagen en waar deze liggen. Maar daarna wordt het al snel ingewikkelder en wordt er vanaf die fase vaak toch een veiligheidskundige in de arm genomen. Er moet namelijk ook een plan van aanpak komen, vervolgens een veiligheidsplan en uiteindelijk het definitieve ontruimingsplan. Voor de tijd en het geld hoef je dat volgens Ter Beest beslist niet te laten. Er zijn in Nederland enkele honderden veiligheidskundigen die deskundig en bevoegd zijn. Iedere situatie is weer anders, maar doorgaans vergt de hele procedure voor een standaardmagazijn van begin tot eind zo’n 10 á 20 uur tegen een acceptabel en gangbaar uurtarief. Helemaal zelf doen, duurt voor de kleinschalige ondernemingen, die zich geen eigen veiligheidsfunctionaris kunnen permitteren doorgaans veel langer. Uiteindelijk kost zelf doen dan veel meer, terwijl er geen enkele garantie is dat er een goed doortimmerd ontruimingsplan op tafel komt.

             

Opleiding en training

Iedere onderneming moet ervoor zorgen dat de veiligheid van medewerkers en derden is gegarandeerd. Zo moet er binnen 3 á 4 minuten deskundige bijstand worden verleend door een bedrijfshulpverlener (BHV). Op iedere 50 aanwezige personen moet er in het bedrijf minimaal 1 BHV’er aanwezig zijn. Deze moet minimaal 16 uur worden opgeleid en tenminste 8 uur in de 2 jaar worden bijgeschoold. De BHV wordt getraind in het blussen van kleine brandjes en het verlenen van EHBO. Iedere werkgever is juridisch aansprakelijk voor falende preventie. De Arbo bepaalt echter ook dat preventie een zaak is van zowel werkgever, als werknemer. Het magazijnpersoneel moet daarom minimaal eenmaal per jaar een ontruimingsoefening ondergaan om vertrouwd te raken met de situatie.

            

Registratie

Een magazijn met tien man personeel geeft weinig problemen, als het er om gaat de koppen op de centrale verzamelplaats na de ontruiming te tellen. In één oopgopslag is duidelijk of er niemand is achtergebleven. Bij grotere aantallen personeel wordt dit al veel moeilijker. Bovendien krijgen veel magazijnen dagelijks onverwachte bezoekers en vrachtautochauffeurs over de vloer. Registratie is de enige methode om het overzicht te houden. Bovendien werkt registratie aan twee kanten, omdat ook de werktijden er mee worden vastgelegd. Het personeel zal zich dus bij binnenkomst moeten registreren met een elektronisch pasjessysteem of iets soortgelijks. Bezoekers moeten zich centraal melden bij de receptie en, net zo belangrijk, daar ook weer afmelden bij vertrek. Voor vrachtautochauffeurs geldt hetzelfde bij de laad- en losdocks.

             

Tijdfactoren

In een ontruimingsplan worden veel zaken heel nauwgezet vastgelegd. Zo moeten bijvoorbeeld deuren en muren in een ADR-magazijn minimaal 90 minuten brandwerend zijn. De brandweer heeft de verplichting om binnen 6 tot 8 minuten op de onheilslocatie aanwezig te zijn. Voor de ambulance is dat 10 tot 15 minuten. Voor de ontruiming van het pand zelf gelden geen wettelijke tijdslimieten. Dat lijkt gezien de uitgebreide regelgeving op dit gebied vreemd. Een minimale ontruimingstijd kan niet worden vastgelegd, omdat iedere magazijnsituatie weer anders is; er zijn te veel verschillende factoren, waaronder bedrijfsgrootte, afstanden en personeelsaantallen. Of de ontruiming 5 of 10 minuten vergt is ook niet relevant als het echt niet sneller kan.

                

Met het oefenen kun je wel bepalen hoe lang het gemiddeld duurt voordat iedereen veilig buiten de deur staat. Na een evaluatie van de knelpunten en het oplossen daarvan, kun je er bij iedere volgende oefening naar streven of het nog sneller kan. Knelpunten kunnen bijvoorbeeld onvoldoende, of geblokkeerde nooduitgangen zijn. Tourniquets zijn ook beruchte bottlenecks die voor oponthoud kunnen zorgen, als veel mensen er tegelijk gebruik van maken. Tourniquets draaien één kant op. De blokkering kan bij de receptie met een druk op de knop worden opgeheven.

                     

Het belangrijkste bij een calamiteit en het verlaten van een pand is voorkomen van paniek. Met een goed ontruimingsplan en herhaaldelijk oefenen, kan het verlaten van een pand tot een soort van dagelijks routine worden.

Reageer op dit artikel