artikel

10 vragen over NPR 5054

Warehousing

Tijdens de Logistica in 2003 werd het voorlopige ontwerp van de Nederlandse Praktijkrichtlijn 5054 (NPR 5054) over het gebruik van palletstellingen geïntroduceerd. Een jaar later is het commentaar uit de markt zo goed als verwerkt en staat de praktijkrichtlijn op het punt om een definitieve vorm aan te nemen. De meningen blijven echter verdeeld.

Artikel oorspronkelijk gepubliceerd in Transport&Opslag op 8 december 2004.

Tijdens de Logistica in 2003 werd het voorlopige ontwerp van de Nederlandse Praktijkrichtlijn 5054 (NPR 5054) over het gebruik van palletstellingen geïntroduceerd. Een jaar later is het commentaar uit de markt zo goed als verwerkt en staat de praktijkrichtlijn op het punt om een definitieve vorm aan te nemen. De meningen blijven echter verdeeld.

 

1 Wat staat er precies in de nieuwe praktijkrichtlijn?

De officiële titel ‘Palletstellingen – Bediening door magazijntrucks – Verklaring van toegestaan gebruik’ zegt al een heleboel. De bestaande normen NEN 5051 en NEN 5052 uit respectievelijk 1982 en 1994 zeggen vooral iets over een verantwoorde constructie van magazijnstellingen, maar onvoldoende over het gebruik van zo’n stelling.

De NPR 5054 moet daar verandering in brengen. Deze praktijkrichtlijn beoogt rekening te houden met recente ontwikkelingen, zoals onder meer het Arbobesluit en het Bouwbesluit. Het belangrijkste element is de Verklaring voor toegestaan gebruik. Het achterliggende idee is dat voor een veilig gebruik van magazijnstellingen ook de in te zetten magazijntrucks van belang zijn. Belangrijke factoren daarbij zijn bijvoorbeeld de draaicirkel en de werksnelheid van de trucks.

Aanvankelijk zou ook de heftruckleverancier deze verklaring van input moeten voorzien. Dat is na commentaar uit de markt geschrapt. Alleen de stellingenleverancier en de gebruiker dienen de verklaring te ondertekenen. Dat neemt niet weg dat in de verklaring nog steeds relevante informatie over de magazijntrucks moet worden opgenomen.
 

2 Wie heeft de NPR bedacht?

De praktijkrichtlijn is opgesteld door de normcommissie Magazijnstellingen, die van het Nederlands Normalisatie-instituut het nummer 345081 heeft meegekregen. Deze commissie is ook verantwoordelijk voor de normen NEN 5051 en 5052.

Op dit moment zijn er acht commissieleden: een adviseur van het Nederlands Normalisatie-instituut, twee afgevaardigden van arbodiensten, twee afgevaardigden van stellingenleveranciers, een logistiek adviseur en twee gebruikers. De twee stellingleveranciers zijn Nedcon en Hovuma, beiden lid van de Vereniging van Stellingenleveranciers (VSL).
 

3 Waarom is deze praktijkrichtlijn nodig?

Er gebeuren nog steeds ongelukken met magazijnstellingen. Een voorbeeld dat nog vers in het geheugen ligt, is de brand in de zomer van 2003 die een cacao-dc in Zaandam volledig in de as legde. Een heftruck reed daar een stelling omver, waarna een stofexplosie en een hevige brand volgden. Daarbij kwamen twee magazijnmedewerkers om het leven.

De meeste ongelukken halen echter het nieuws niet. “Je hoort er misschien niet zoveel over, maar het gebeurt wel”, weet Willem-Jan van de Laar uit ervaring. Van de Laar is veiligheidskundige bij een landelijke Arbo-dienst en lid van de commissie die de NPR 5054 heeft opgesteld. “Vooral de wat kleinere bedrijven zetten soms gewoon wat stellingen neer en pleuren die vol zonder erbij na te denken. Ze beseffen niet dat een staander met een knik erin een gevaar vormt.”
 

4 Geldt deze praktijkrichtlijn voor alle magazijnstellingen?

Nee, alleen voor palletstellingen die worden bediend door hef- en magazijntrucks. Daaronder vallen dus onder meer reachtrucks, orderverzameltrucks, smallegangentrucks en pallettrucks. Op automatische magazijnen met onbemande kranen is de NPR 5054 dus niet van toepassing. Datzelfde geldt voor magazijnen waarin gevaarlijke stoffen worden opgeslagen.
 

5 Wat is nu precies de (wettelijke) status?

De NPR 5054 is tijdens de Logistica in november 2003 gelanceerd. Destijds verkeerde de praktijkrichtlijn nog in de ontwerpfase. Het document is vervolgens naar verschillende partijen gestuurd met verzoek om commentaar. Al het commentaar wordt op dit moment verwerkt, waarna de NPR 5054 wellicht nog voor het einde van het jaar definitief wordt.

Net als NEN-normen hebben praktijkrichtlijnen geen wettelijke status. Het is dus niet verplicht om ze te gebruiken, tenzij de overheid er in de wet- en regelgeving naar verwijst. Dat is voor de NPR 5054 net als voor de NEN 5051 en 5052 niet aan de orde.

Wel wordt in het Arbo-informatieblad AI-14 naar de NEN 5051 en 5052 verwezen. Dat betekent dat bedrijven aan de Arbowet voldoen als hun magazijnstellingen zijn geconstrueerd volgens de NEN 5051 en 5052. Ook hier geldt dat deze normen niet verplicht zijn. Als bedrijven op andere wijze hetzelfde veiligheidsniveau bereiken, kan en mag dat ook.

Commissielid en arbospecialist Van de Laar hoopt dat in de volgende revisie van het Arbo-informatieblad AI-14 ook naar de NPR 5054 wordt verwezen. “Ik hoop het niet alleen, ik verwacht het ook”, zegt Van de Laar.
 

6 Zijn er ook Europese normen op dit gebied?

Nog niet, maar ze staan wel op de planning van de CEN, de overkoepelende organisatie van nationale normalisatie-instituten zoals de NEN. Eind 2005 wordt het eerste ontwerp van een Europese norm over het gebruik van magazijnstellingen verwacht. Daarvoor is een commissie ingesteld, de CEN/TC 344. De NEN-commissie heeft inmiddels voorstellen voor de Europese norm ingediend.
 

7 Wat betekent dit allemaal voor mij als gebruiker van magazijnstellingen?

Het belangrijkste voordeel in de ogen van de normcommissie is een hoger veiligheidsniveau. Daarnaast schept de praktijkrichtlijn duidelijkheid in het geval er zich toch een ongeluk voordoet en de aansprakelijkheid in het geding is. Als de gebruiker heeft gehandeld volgens de Verklaring van toegestaan gebruik, die door zowel de stellingenleverancier als de gebruiker is ondertekend, kan hem in dat geval geen nalatigheid worden verweten. Zonder deze verklaring is dat veel lastiger te bewijzen.

Een niet onbelangrijk nadeel is dat de gebruiker minder flexibel is in het gebruik van de magazijnstellingen. Stellingen gaan jarenlang mee, veel langer dan de meeste magazijntrucks. Als de gebruiker na verloop van tijd een andere truck met een grotere draaicirkel aanschaft, kan hij waarschijnlijk niet meer terugvallen op de bestaande Verklaring voor toegestaan gebruik. Dan zijn er twee opties. Of de gebruiker accepteert dat hij niet meer voldoet aan de verklaring en neemt genoeg met een lager veiligheidsniveau, met alle gevolgen van dien in geval van een ongeluk. Of de gebruiker doet aanpassingen aan bijvoorbeeld de stellingen, waardoor het veiligheidsniveau op hetzelfde peil blijft. In dat laatste geval wordt hij op extra kosten gejaagd en dient hij samen met de stellingenleverancier een nieuwe Verklaring van toegestaan gebruik te ondertekenen.

Soortgelijke situaties doen zich ook voor als de gebruiker bijvoorbeeld wil overstappen op een ander palletformaat of als hij het magazijn met dezelfde stellingen anders wil inrichten.
 

8 Wat vindt de BMWT ervan?

Net als de VSL is ook de BWMT een branchevereniging waarbij stellingenleveranciers zich hebben aangesloten. De BMWT, die geen zitting had in de commissie, keert zich echter faliekant tegen de richtlijn. Zodanig zelfs, dat de BMWT geen commentaar heeft ingediend en de NEN zelfs adviseert om de praktijkrichtlijn te schrappen.

Belangrijkste bezwaar is dat de NPR 5054 overlappingen vertoont met andere normen en regelgevingen. Daardoor kan de gebruiker gangbare waarborgen zoals die zijn vastgelegd in de machinerichtlijn of de wet op productaansprakelijkheid verliezen, aldus de BMWT. Of zoals directeur Anton van Loon het uitdrukt: “Van overlappingen komt niets dan problemen.”

Enkele bezwaren van de BMWT:

  • Een aantal elementen in de richtlijn kunnen strijdig zijn met de gebruiksvoorschriften die zijn neergelegd in de bedieningshandleiding van fabrikanten van magazijntrucks.
  • Bij de classificatie van toelaatbare schade is in NPR 5054 uitgegaan van een TNO-methode, terwijl op Europees niveau is gekozen voor een Sema-code. Ook met andere Europese richtlijnen is sprake van overlapping, waardoor volgens de BMWT het streven naar geharmoniseerde normen op Europees niveau wordt ondergraven.
  • Onderdeel van NPR 5054 is het Voorbeeld verklaring van juiste montage, die volgens de BMWT onvoldoende de wettelijke eisen uit het Arbobesluit afdekt.
  • Er is onvoldoende rekening gehouden met het Bouwbesluit, die bedrijven sinds 1 januari 2003 verplicht om een bouwvergunning aan te vragen voor magazijnstellingen hoger dan 3 meter.

 

Daarnaast noemt de BWMT de samenstelling van de commissie onevenwichtig, onder meer door het ontbreken van heftruckleveranciers. Daarnaast “En bovendien: niemand heeft om de praktijkrichtlijn gevraagd”, besluit Van Loon.
 

9 En de VSL, gaan zij de praktijkrichtlijn wel gebruiken?

Ja, zij vinden dat deze praktijkrichtlijn inderdaad gebruikt moet worden. Of met de woorden van Kees Tilburgs, één van de twee commissieleden namens de VSL: “De NPR 5054 is van groot belang om duidelijk te maken waar de verantwoordelijkheden van de gebruiker, heftruckleverancier en stellingleverancier liggen. Als het gaat om voldoende ruimte voor het manoeuvreren in gangen en het veilig afzetten en uitnemen van pallets, komen deze verantwoordelijkheden bij elkaar.”

Anders dan de BMWT beweert, is er in de ogen van de VSL wel degelijk ‘geluisterd’ naar Europa. In de praktijkrichtlijn zijn alle relevante zaken opgenomen die aan de orde komen in de Europese industrierichtlijnen FEM 10.2.03 en FEM 10.2.04. Op één punt is inderdaad afgeweken: de classificatie van aanrijschades, wat de BMWT al noemde. De Engelse Sema-aanpak zegt dat elke zichtbare schade direct een adequate actie van de gebruiker vereist. Dat komt er meestal op neer dat de stelling direct ontlast en afgeschermd moet worden voor verder gebruik totdat de stelling is gerepareerd of vervangen. Omdat dat de dagelijkse operatie flink kan belemmeren, heeft de normcommissie besloten om een zekere overdimensionering van de stelling mogelijk te maken. Daardoor kunnen de stellingen ondanks bepaalde schade toch nog worden gebruikt.

Ook over de andere kritiekpunten van de BMWT wil Kees Tilburgs wel wat zeggen. “De heftruckleveranciers in Nederland zijn wel uitgenodigd voor de normcommissie, maar hebben daarin geen zitting genomen. Daarnaast horen we het graag welke elementen uit de NPR strijdig zijn met de bedieningshandleiding van bepaalde heftrucks en welke aspecten uit het Bouwbesluit wij niet hebben meegenomen. Ook willen we graag weten in welke opzichten de Verklaring van juiste montage onvoldoende het Arbobesluit afdekt. De vertegenwoordigers van arbodiensten in de normcommissie zijn zich hier in ieder geval niet van bewust.

Een kritiekperiode van een norm of praktijkrichtlijn is juist bedoeld om aan de buitenwacht de gelegenheid te geven op het voorstel te schieten. Wanneer de BMWT besluit om geen inhoudelijk commentaar in te dienen dan kan dit alleen maar worden betreurd”, aldus Tilburgs.
  

10 Tot slot: waar kan ik meer informatie vinden?

Begin 2005 organiseert de VSL een seminar over verantwoordelijkheden en risico’s in magazijnen, waarbij ook de nieuwe praktijkrichtlijn aan de orde zal komen. Als u dit seminar wilt bijwonen, kunt u contact opnemen met de VSL op telefoonnummer (079) 353 12 70 of via e-mail vsl@fme.nl

 

Reageer op dit artikel