Logistieke kreten als ‘responsief' en ‘agile' geven tegenwoordig de richting aan waarin supply chains zich evolueren. De sterk veranderende markt (e-commerce, verhoogde promotiedruk, kortere product life cycles, etc) maken het noodzakelijk om als fabrikant steeds dichter op de vraag te zitten en meer mee te (kunnen) bewegen met de dynamiek van de markt. Deze ontwikkelingen - en de consequenties voor de inrichting van de supply chain - zijn al eerder geschetst door Hau Lee.

Maar wat doet dit nu met de meer traditionele stuurparameters als efficiency, optimale seriegrootte en de juiste dimensionering van capaciteit? Gooien we deze dan maar overboord? Er valt veel te zeggen voor het meer responsief maken van de supply chain, echter ook hier dient een nieuw evenwicht te gaan ontstaan. Maar hoe kan dit nu het beste vorm worden gegeven?  

Bron: H.L. Lee (2002)

Tijdens een onderzoek door EyeOn onder een aantal supply chain managers in de voedingsmiddelen industrie, blijkt dat er nog wel wat te leren valt van bedrijven, welke acteren in de versketen. M.n. groente-, fruit- en zuivelverwerkende bedrijven hebben een aantal elementen in de supply chain, welke het tot een ‘license-to-operate' maken om zowel zeer responsief als ook agile te zijn. Een aantal specifieke kenmerken zijn:

• zeer korte houdbaarheid producten;
• zeer lage voorraden in de keten;
• onzekerheid in de aanvoer van grondstoffen;
• hoge promotiedruk (≈20%);
• seizoens- en weersinvloeden op de vraag;
• fors aantal nieuwe productintroducties.

Hoe gaan deze bedrijven nu om met deze elementen? We geven hieronder een aantal handvatten:

1. Forecast de capaciteit, plan tegen de vraag

Om toch een uitgebalanceerd productieplan te hebben, dient de forecast voor de middellange termijn met name om de juiste capaciteiten in te zetten. Ook wordt hier bepaald welke ‘reserve capaciteit' ingebouwd moet worden om eventuele schommelingen op te kunnen vangen. Deze afwegingen worden vooral gemaakt op basis van de geplande verstoringen in de vraag (promoties, weersturingen, productintroducties, etc). Hiertoe is het essentieel om deze middellange termijn verwachting om te kunnen zetten in de behoefte aan mensen en middelen, welke vervolgens in de executiefase flexibel binnen vastgestelde bepaalde bandbreedtes op- en afgeschaald moeten kunnen worden. 

2. Richt de keten vraaggestuurd in

Versketens worden gekenmerkt door een continue replenishment, richting uiteindelijke afnemers. Dit betekent het voortdurend schakelen op basis van wat er op de winkelvloer bij de retailer gebeurd. Hiertoe wordt steeds vaker gebruik gemaakt van Point-of-sales data. Echter dit betekent wel in staat zijn om dergelijke - vaak immense - hoeveelheden data te kunnen vertalen. Een goede aanpak blijkt hierin het gebruik van POS data, alleen in die gevallen waarin vraagonzekerheid hoog is. Bijvoorbeeld in de eerste dagen van een promotie, hoe loopt de actie en wat betekent dit voor mijn pijplijnvoorraad? Of bij een nieuw product lancering. Zien we dat het product ook opgepikt worden, zoals onze Marketing afdeling ons had aangegeven of is de werkelijkheid wat weerbarstiger?

3. Vervang voorraden door informatie

In geval van verstoringen, zowel aan supply als demand zijde, moet er snel gereageerd kunnen worden. Dit betekent end-to-end transparantie en een hoge snelheid van informatie door de keten. Versketens hebben over het algemeen mechanismen, waarbij prognoses op detailniveau (lees dag of dagdeel) gemaakt worden en er voortdurend informatie wordt verwerkt op basis van afwijkingen. Een plotseling wat hogere vraag mag niet leiden tot out-of-stock (op te vangen door zeer geringe buffers en flexibele capaciteit op basis van de eerder genoemde bandbreedtes) of obsolete (afschalen productie of re-allocatie van producten naar andere klanten).

Ook dienen strategische leveranciers in de informatieketen aangesloten te blijven om juiste en tijdige aanvoer van (veelal dagverse) grondstoffen blijvend te borgen, ook in geval van schommelingen in de vraag. Maar er is ook nog een ander belang. Dagverse grondstoffen zijn vaak natuurproducten, met een niet altijd even stabiele aanvoer in hoeveelheid en tijd. Verstoringen in dit proces dienen direct via de voedingsmiddelenfabrikant vertaald te kunnen worden in eventuele aanpassingen in productieschema's of - worst case - communicatie van verwachte leverissues naar haar (retail-) klanten.

4. Differentieer de supply chain

Maak een onderscheid in een baseline besturing en een event besturing in de supply chain. Het baseline volume kan zo optimaal mogelijk worden gepland, waarbij efficiency prevaleert.

Forecasting kan hierbij veelal met behulp van statistiek worden gefaciliteerd en de executie hierop afgestemd.

Events (promoties, weereffecten, NPIs) kennen echter een onvoorspelbaarder karakter. Hier dient de supply chain set-up gericht te zijn op responsiviteit, ingebouwde flexibiliteit (zowel intern als naar kritische toeleveranciers) is noodzakelijk om hier te kunnen presteren. Traditionele trade-offs tussen efficiency in de fabriek, het houden van voorraden en het risico op incourant of niet leveren, liggen hier duidelijk anders.

Kortom: de logistiek van versketens is efficiënt waar het kan en responsief waar het moet.