blog

Netwerken: Missing link naar innovatieve Topsector Logistiek?

Supply chain 728

Het schiet nog niet erg op met de gewenste innovaties. Dat blijkt uit het evaluatierapport over het Nederlandse topsectorenbeleid. Hoewel de Topsector Logistiek het er relatief gezien redelijk goed van af bracht, is zeker ruimte voor verbetering. Maar de grote vraag daarbij is: hoe dan? Een pleidooi voor het inrichten van ‘open supply chain innovatie netwerken’.

Netwerken: Missing link naar innovatieve Topsector Logistiek?

Over het belang van logistieke innovatie is eigenlijk iedereen het wel eens. De steeds toenemende internationale concurrentie, de enorme uitdagingen waar we voor staan (zoals digitalisering, energietransitie, servitization, vergrijzing) en stormachtige technologische ontwikkelingen (bijvoorbeeld robotisering, IoT, Blockchain en 3D-printen) maken innovatie zowel hard nodig als mogelijk. De grote vraag blijft echter hoe we die innovatie ook daadwerkelijk kunnen realiseren.

Veelkoppig

Hoewel daarover verschillende beelden zijn, kunnen we stellen dat we als Logistiek niet echt tot de ‘koplopers’ behoren daar waar het innovatie betreft. Aangezien innovatie een ‘veelkoppig monster’ is, valt het moeilijk te duiden waar het precies aan schort, en daarom ook wat er wat er concreet gedaan kan worden om (nog) meer vaart met logistieke innovatie te maken. Simpele oplossingen zijn er niet, anders waren die natuurlijk al lang toegepast.

Lees ook
Pleidooi voor tweebenige logistiek

Operationeel

Toch zijn er wel degelijk een aantal duidelijke redenen aan te wijzen waardoor innovatie binnen het logistieke werkveld wordt bemoeilijkt. Ten eerste is de Logistiek zeer operationeel; elke dag weer de juiste producten op het juiste moment op het juiste adres afleveren is gewoon heel hard werken. Door die operationele focus sneeuwt innovatie nog wel eens onder; als het niet onmiddellijk iets oplevert zonder al te veel verstoringen dan voeren we liever geen veranderingen door. Daarnaast zijn de marges vaak flinterdun, zodat er nauwelijks tijd & ruimte is voor investeringen in innovaties.

Sociale innovatie

Als je met lage marges heel veel dingen heel precies moet uitvoeren dan ligt een command & control structuur voor de hand. Het is in die zin ook niet bevreemdend dat de Topsector Logistiek niet heel goed scoort op sociale innovatie. Dat vraagt namelijk een management waarbij de medewerkers in staat worden gesteld om zelf voortdurende verbeteringen in te brengen en uit te voeren en waarbij ‘loslaten & ondersteunen’ het adagium is. En waar op andere wijze met ketenpartners wordt samengewerkt; gezamenlijk nieuwe klantwaarde realiseren door op transparante wijze synergie te realiseren.

MKB

Kortom, innovatie in de Logistiek is nog niet zo eenvoudig. Dat geldt in algemene zin, maar zeker voor het MKB. En dat is jammer omdat het MKB niet alleen een belangrijk onderdeel van de economie is (zeker ook binnen de Logistiek is het MKB talrijk), maar ook omdat daar vaak nog veel ‘ondernemerschap’ is en omdat MKB-bedrijven relatief wendbaar zijn (speedboten, geen mammoettankers). Maar begrijpelijkerwijs is er binnen het MKB simpelweg geen tijd om te wachten tot het eindelijk echt werkt, zijn er geen uitgebreide investeringsfondsen en is er geen geduld met stroperige ontwikkelprocessen en/of bureaucratische verantwoordingsprocessen.

Tevreden

Gegeven alle genoemde ‘beperkingen’ doet de Topsector Logistiek het qua innovatie op zich lang niet slecht; wellicht zo goed als je maar enigszins zou kunnen verwachten. Dat blijkt ook uit de evaluatie en de reactie daarop. Maar tegelijkertijd is er natuurlijk geen enkele reden om hierover tevreden te zijn. Ook ligt het niet in de lijn der verwachtingen dat ‘doorgaan op dezelfde weg’ in de toekomst wel de gewenste koppositie in innovatie zal bewerkstelligen. Daarvoor is het huidige beleid in essentie toch te veel top-down en projectmatig. Op zich zeker niet fout. Maar ook niet voldoende.

Gat

Natuurlijk kunnen bedrijven individueel werken aan innovatie. En uiteraard is ondersteunend beleid vanuit overheid (inclusief Topsector) onontbeerlijk. Maar tussen dat micro- en macroniveau lijkt een gat te zitten; een plek waar bedrijven in ketens duurzaam en concreet samenwerken aan innovaties. Om het een naam te geven hebben we het dan over een ‘Open Supply Chain Innovation (OSCI) Network’; een groep van organisaties die elkaar regelmatig tegenkomt in voortbrengingsketens en die gezamenlijk werkt aan een innovatieagenda en de uitkomsten daarvan met elkaar deelt.

Onderdelen

Een dergelijk OSCI netwerk heeft tenminste vijf vitale (samenhangende) onderdelen:

(1)  Diversity balance: Er moet voldoende diversiteit zijn om vanuit verschillende visies voldoende creativiteit los te maken maar tegelijkertijd moet de diversiteit niet leiden tot een Babylonische spraakverwarring;

(2)  Supply chain full partnership: De gehele keten moet aan tafel zitten zodat er naar de ketenbrede impact van mogelijke innovaties kan worden gekeken;

(3)  Supportive knowledge system: Opgebouwde kennis moet eenvoudig kunnen worden geraadpleegd en gedeeld zodat organisaties ook echt verder kunnen komen;

(4)  Continuous innovation culture: Bijvoorbeeld aan de hand van plan-do-check-act cycles worden concrete ervaringen met doorgevoerde innovaties door de leden van het Netwerk gedeeld zodat alle organisaties de lessen hieruit kunnen gebruiken;

(5)  Co-innovating leadership: Er zou een vorm van faciliterend leiderschap van het netwerk moeten zijn die zorgt voor regie, agendering, discipline (nakomen afspraken) continuïteit en het blijven betrekken van alle deelnemers.

Borrel

Een goede vraag is natuurlijk wat een dergelijk OSCI netwerk nog toevoegt aan alle bijeenkomsten van de enorme hoeveelheid aan clubjes die we binnen en buiten de Logistiek al kennen. Het essentiële punt is dat netwerken niet hetzelfde is als regelmatig bij een borrel aanwezig zijn, of een gezellige praatclub vormen. OSCI netwerken hebben een concreet doel tot innovatie en daar is niets vrijblijvends aan.

Bent u een hotspot in uw logistieke netwerk?

En het is niet alleen samenkomen maar echt concreet samenwerken (Henry Ford: “coming together is the beginning, keeping together is progress, working together is success”). En niet in de sector maar in de keten. En niet het plan van iemand anders wordt uitgevoerd, maar de eigen gezamenlijk opgestelde agenda. En niet op projectbasis, maar op voortdurende verbetering van de core business. Voorwaar een hele andere vorm dan gebruikelijk.

Magisch

Natuurlijk zijn OSCI netwerken geen ‘silver bullet’ waarmee alle innovatieproblemen op magische wijze verdwijnen. En het is nog niet zo eenvoudig om een dergelijk netwerk goed te laten functioneren. Maar het kan weldegelijk een werkvorm bieden om de hierboven genoemde innovatieproblemen aan te pakken. Wie zou dan het initiatief tot een OSCI netwerk moeten nemen? Gezien het spreekwoord “je kan een paard naar het water leiden, maar je kunt hem niet leren drinken” zouden dat natuurlijk de betreffende organisaties zelf moeten zijn. Maar mocht u met uw innovatieambitie aan de slag willen gaan dan staan er vast meer genoeg hulptroepen klaar om u op passende wijze te ondersteunen bij het inrichten van een OSCI netwerk.

Verantwoording:
De genoemde vijf onderdelen van een Open Supply Chain Innovation Network komen uit een gezamenlijk working paper met Nyenrode collega Sam Solaimani. 

Collegereeks Logistiek Management

Prof. Jack van der Veen trapt traditiegetrouw de Collegereeks Logistiek Management af met een inspirerend college over suppy chain management en de nut en noodzaak van de veranderende rol van de logistiek manager.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels